Δρόμοι

Δανεικά…

… και αγύριστα, που λένε. Όλοι μιλούν σήμερα για το «διπλό έλλειμμα» της
Αμερικής. Πρώτον, τα φορολογικά έσοδα που εισπράττει είναι λιγότερα από τις
δαπάνες. Και δεύτερον, όσα κερδίζει από τους ξένους (από εξαγωγές, υπηρεσίες
και επενδύσεις στο εξωτερικό) είναι λιγότερα από όσα τους πληρώνει (για
εισαγωγές, υπηρεσίες και δάνεια). Οι Αμερικανοί ξοδεύουν μέχρι και το
τελευταίο σεντ του εισοδήματός τους και ζουν με δανεικά από το εξωτερικό. Το
80% αυτών των τεράστιων δανειακών αναγκών καλύπτεται από ξένες (κυρίως
ασιατικές) κεντρικές τράπεζες.

Ο ιστορικός…

… του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Νάιαλ Φέργκιουσον, επιχειρεί να το μεταφράσει
αυτό σε πολιτικούς όρους: οι φοροαπαλλαγές του προέδρου Μπους για τους
πλούσιους και ο παγκόσμιος πόλεμος κατά της τρομοκρατίας χρηματοδοτούνται από
τις ξένες κεντρικές τράπεζες. Γιατί συμβαίνει αυτό; Όχι από αλτρουισμό. Αν, ας
πούμε η Κίνα, δεν εξακολουθήσει να αγοράζει δολάρια το ίδιο γρήγορα όσο τα
τυπώνει η αμερικανική κεντρική τράπεζα, το δολάριο θα κατρακυλήσει έναντι του
κινεζικού γουάν, όπως κατρακυλάει έναντι του ευρώ εδώ και τρία χρόνια. Τότε θα
ανεβεί η τιμή των κινεζικών προϊόντων στη μεγάλη αμερικανική αγορά και θα
γίνουν λιγότερο προσιτά στους Αμερικανούς καταναλωτές. H μείωση των κινεζικών
εξαγωγών θα φέρει ανεργία – ενδεχομένως και κοινωνικές αναταραχές – στην Κίνα.

Οι οικονομολόγοι…

… λένε πως αυτό δεν μπορεί να συνεχίζεται επ’ άπειρον. Όμως, πολλοί από
αυτούς συμφωνούν πως μια απότομη υποτίμηση του δολαρίου θα πλήξει την Κίνα και
τις άλλες χώρες πολύ περισσότερο από ό,τι τις ΗΠΑ. Ο πρόεδρος Νίξον είχε πει
κάποτε στους Ευρωπαίους πως «το δολάριο είναι νόμισμά μας και πρόβλημά σας».
Το ίδιο λέει σήμερα ο πρόεδρος Μπους. Αυτό που δεν λέγεται, είναι ο
ιμπεριαλιστικός χαρακτήρας αυτής της σχέσης – τον λέει ο Φέργκιουσον ευτυχώς
(και μας βγάζει από τη δύσκολη θέση).

Οι αυτοκρατορίες…

… λέει ο ιστορικός, συνηθίζουν να εισπράττουν «φόρο υποτέλειας» από τους
κατακτημένους λαούς. Έτσι μπορούν και δικαιολογούν στον λαό της
ιμπεριαλιστικής μητρόπολης το κόστος των κατακτήσεων – σε αίμα και χρήμα. Ο
σημερινός φόρος υποτέλειας καταβάλλεται από την Κίνα και τις άλλες χώρες με τη
μορφή φθηνών εξαγωγών και δανείων με χαμηλό επιτόκιο (πάντως, αυτό είναι κάτι
λιγότερο ατιμωτικό από τον φόρο υποτέλειας που αποσπούσε η βρετανική
αυτοκρατορία, όταν κυρίευε τα καλύτερα κινεζικά λιμάνια για να πλημμυρίσει τη
χώρα με ινδικό όπιο). Τα σημερινά αμερικανικά ελλείμματα δεν είναι τίποτα
μπροστά στα ελλείμματα με τα οποία η Βρετανία χρηματοδότησε τον δικό της
πόλεμο κατά της γαλλικής «τρομοκρατίας» και του Γάλλου Οσάμα μπιν Λάντεν
(Ναπολέοντα) από το 1793 έως το 1815. Όπως όμως έδειξε η Βρετανία, το έλλειμμα
μιας ιμπεριαλιστικής δύναμης παύει να είναι πρόβλημα των άλλων και γίνεται
πρόβλημα δικό της, όταν αρχίσει να φθίνει η ισχύς της.