Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Την περασμένη Παρασκευή, στις 11 Μαρτίου, συμπληρώθηκε ένας χρόνος από τότε
που οι «καμικάζι του Αλλάχ» αιματοκύλησαν τη Μαδρίτη. Τι σπρώχνει άραγε έναν
άνθρωπο να λατρεύει τόσο πολύ τον θάνατό του; H φτώχεια και η καταπίεση; Τότε,
γιατί δεν γίνονται καμικάζι όλοι οι φτωχοί και οι καταπιεσμένοι του κόσμου;
Μήπως το Κοράνι; Το Κοράνι υπάρχει εδώ και αιώνες. Γιατί μόνο πρόσφατα
τινάσσονται μαζικά στον αέρα στο όνομά του: επειδή δεν υπήρχαν εκρηκτικά και
φορτηγά στην εποχή του Προφήτη; Όσοι γνωρίζουν λίγα γράμματα ξέρουν ότι το
κλασικό, πλουραλιστικό Ισλάμ δεν έχει καμία σχέση με τη «λατρεία του θανάτου».
Εκείνη καλλιεργείται αποκλειστικά από το σύγχρονο πολιτικό Ισλάμ, το οποίο
μετέτρεψε τον Μωάμεθ σε «εκπαιδευτή των καμικάζι».

***

«Ας καταστραφώ, αρκεί να σε καταστρέψω», αυτή η αμιγής εθελοκακία διέπει την
«επιθυμία» του καμικάζι. Μια τέτοια εθελοκακία όμως την κουβαλά μόνο κάποιος ο
οποίος βλέπει τον εχθρό του συνάμα και ως «πρότυπο». Οι καμικάζι της Νέα
Υόρκης και εκείνοι της Μαδρίτης ζούσαν στη Δύση και γνώριζαν άριστα τους
κώδικες του πολιτισμού που επιθυμούσαν διακαώς να καταστρέψουν. Με το άνευ
ορίων μίσος τους φαίνεται σαν να λένε στον «εχθρό»: «Μπορώ να συγχωρέσω τα
πάντα, εκτός από το να είσαι αυτό που είσαι. Εκτός από το να μην είμαι αυτό
που είσαι εσύ. Εκτός του “εγώ” μου να μην είναι το “εσύ” σου»*. Πρόκειται για
το μίσος που παραπέμπει στη μνησικακία, για την οποία ο Νίτσε έλεγε πως
απορρέει από την «ηθική των σκλάβων που έχουν ανάγκη έναν εχθρικό κόσμο».

***

Σύμφωνα τον φιλόσοφο Μάξ Σέλερ*, για να «θεριέψει» αυτός ο «ηθικός
αυτο-δηλητηριασμός», η μνησικακία, χρειάζονται: Πρώτον, μια κοινωνία όπου
τυπικά αναγνωρίζεται το δικαίωμα στην ισότητα, αλλά ουσιαστικά υπάρχει μεγάλη
ανισότητα στην ισχύ, τον πλούτο, την πνευματική καλλιέργεια κ.λπ. Δεύτερον, η
αδικία που υφίσταται κάποιος πρέπει να του φανεί αθεράπευτη: σαν να είναι η
ίδια του η μοίρα. Τρίτον, ο μνησίκακος άνθρωπος συγκρίνεται συνεχώς με το
«πρότυπό» του: όσο περισσότερη αδυναμία νιώθει να γίνει σαν το «πρότυπό» του
τόσο πιο πολύ το μισεί. Εάν έτσι έχουν τα πράγματα, τότε στο «παγκόσμιο
χωριό», όπου ζούμε, η μνησικακία έχει ήδη γίνει η ηθική νόσος του αιώνα. Αρκεί
όμως η μνησικακία από μόνη της για να εξηγήσει γιατί κάποιος εξυμνεί τον
θάνατο των αθώων και λατρεύει τον δικό του;

***

Τι θα έγραφαν άραγε ο Νίτσε και ο Σέλερ εάν πήγαιναν σήμερα στη Γάζα; Όπως
πήγε κάποιος Ολλανδός καθηγητής ονόματι Mient Jan Faber. Εκείνος μίλησε με
κάποιους από τους ανθρώπους που επιστρατεύουν τους καμικάζι. Τους ρώτησε εάν
γι’ αυτούς είχε κάποιο νόημα η φράση «ατομική ηθική και ευθύνη». Του απάντησαν
πως δεν καταλαβαίνουν τι λέει… Πήγε στην κηδεία ενός καμικάζι: η μητέρα και
ο πατέρας του νεαρού τού είπαν πως ήταν η πιο λαμπρή μέρα της ζωής τους! «H
Γάζα», λέει ο Jan Faber, «είναι διαφορετική από τη Δυτική Όχθη. Είναι μια
μαύρη τρύπα όπου βουλιάζουν ένα εκατομμύριο άνθρωποι. Δεν πιστεύω πως εδώ η
κύρια αιτία της τρομοκρατίας είναι η μνησικακία. Ο θάνατος ενός νεαρού
καμικάζι είναι ένας τρόπος εξύμνησης αυτού που ήδη υπάρχει: του “ζωντανού
θανάτου”». Συμπέρασμα; Πρώτον, το να προσπαθείς να ερευνήσεις τα κίνητρα της
τρομοκρατίας δεν σημαίνει πως την αποδέχεσαι ή τη συγχωρείς. Δεύτερον, η
τρομοκρατία είναι παντού διαφορετική γι’ αυτό η συζήτηση δεν είναι απλή.
Τρίτον, απλή είναι μόνο για όσους έχουν «καταληφθεί» από μπουσική αλαζονεία ή
αθεράπευτη μνησικακία.

* Μαξ Σέλερ, Ο μνησίκακος άνθρωπος, Ίνδικτος