Διαστάσεις Βananen Republik

Σκάνδαλα, προμήθειες και περισσότεροι από 5 εκατομμύρια άνεργοι. Τι
έφταιξε, ποιος έφταιξε και μια χώρα που αποτελούσε μέχρι πρόσφατα υπόδειγμα
μεταμορφώθηκε ξαφνικά σε «Bananen Republik»;

Στη Δρέσδη. Ένας νεαρός Γερμανός ζητιανεύει στον δρόμο

Οι βουλευτές που συμπληρώνουν τον μισθό τους με «επιχορήγηση» από τις
βιομηχανίες. Τα λάθη του υπουργού Εξωτερικών στη χορήγηση βίζας, χάρις στα
οποία πλούτισαν οι έμποροι λαθρομεταναστών. H ομολογία ενός διαιτητή για
στημένα ποδοσφαιρικά παιχνίδια. Και πάνω απ’ όλα, το ρεκόρ των ανέργων
(5.200.000 άνθρωποι) που έχει φτάσει σχεδόν το συμβολικό όριο της Βαϊμάρης.
«Διερχόμαστε μια βαθιά κρίση πολιτιστικής, οικονομικής και κοινωνικής
ταυτότητας», λέει στο Εσπρέσσο ο Γερμανός κοινωνιολόγος Ούλριχ Μπεκ.
«Αυτό που μας σώζει είναι ότι, αντίθετα με τη δεκαετία του ’30, οι ελίτ της
γερμανικής κοινωνίας είναι σήμερα δημοκρατικές. Σε αυτή τη σταθερή βάση
καλλιεργούνται οι αλλαγές των μελλοντικών γενεών».

Αυτή την εβδομάδα, η γερμανική κυβέρνηση αναγνώρισε ότι από τότε που ανέλαβε ο
Γκέρχαρντ Σρέντερ την εξουσία, οι φτωχοί έχουν γίνει φτωχότεροι και οι
πλούσιοι πλουσιότεροι. Συγκεκριμένα, το ποσοστό των φτωχών (άνθρωποι που ζουν
με λιγότερο από το 60% του μέσου εισοδήματος) αυξήθηκε από 12,1% το 1998 σε
13,5% το 2003. Από την άλλη πλευρά, το πλουσιότερο 10% του πληθυσμού κατέχει
σήμερα το 47% του ιδιωτικού πλούτου, έναντι 44% που κατείχε το 1998. Προς τι
όμως η έκπληξη; Δεν είναι αυτό το φαινόμενο ίδιον του καπιταλισμού; «H
Γερμανία δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση στην Ευρώπη», αναγνωρίζει ο συγγραφέας
της «Κοινωνίας του Ρίσκου». «Όταν μιλάμε για εξομάλυνση της Γερμανίας,
εννοούμε ότι και ο δικός μας κοινωνικός και πολιτικός ιστός έχει βουτήξει στη
διαφθορά. Ακόμη και οι Πράσινοι, που ήταν για χρόνια ο εκσυγχρονιστικός
κινητήρας της γερμανικής κοινωνίας, έχουν εμπλακεί σήμερα σε σκάνδαλα και δεν
μπορούν να διεκδικήσουν πια την ηθική πρωτοπορία».

Από τα μεταπολεμικά χρόνια μέχρι σήμερα, συνεχίζει ο Μπεκ, η Ομοσπονδιακή
Δημοκρατία της Γερμανίας ήταν μια κοινωνία βασισμένη στην υπεραξία:
υπερ-πλούτος, υπερ-εργασία, υπερ-ελεύθερος χρόνος. Αυτή ήταν η ιδεολογική βάση
πάνω στην οποία εκπαιδεύτηκαν όλες οι μεταπολεμικές γενιές. Και ξαφνικά, οι
Γερμανοί ανακαλύπτουν ότι η κοινωνία τους είναι κι αυτή μια κοινωνία του
«υπό»: λιγότερη εργασία και πλούτος, λιγότερες κοινωνικές εγγυήσεις. Προς
μεγάλη τους έκπληξη, συνειδητοποιούν ότι η δημοκρατία δεν κάνει μόνο τούς
ανθρώπους ελεύθερους. Μπορεί να τους κάνει και πιο δυστυχισμένους, στερώντας
τους για παράδειγμα τη δουλειά. Αυτή η πικρή διαπίστωση εξηγεί τη σημερινή
πολιτική απάθεια των Γερμανών και την αποχή τους από τις κάλπες.

Αλλά ο Ούλριχ Μπεκ είναι αισιόδοξος. Τα μεγαλύτερα πνεύματα της γερμανικής
παράδοσης, ο Γκαίτε και ο Σίλερ, ο Χούμπολτ και ο Χάινε, δίδαξαν τους
Γερμανούς να μην κλείνονται στον εαυτό τους. Οι νέες γενιές το ξέρουν: η
διέξοδος από τη σημερινή κρίση βρίσκεται στον κοσμοπολιτισμό.