Kαι το «Θωρηκτό» θέλει το λίφτινγκ του

180 χρόνια μετά την πρεμιέρα του, το «Θωρηκτό Ποτέμκιν» νίκησε τον χρόνο και τη λογοκρισία

Το «Θωρηκτό Ποτέμκιν», χωρίς… λογοκρισία, όπως ακριβώς το οραματίστηκε και
το δημιούργησε ο Σεργκέι Αϊζενστάιν, είδαν για πρώτη φορά σε 80 χρόνια τα
μάτια των θεατών. H βωβή ταινία του 1925, που θεωρείται αριστούργημα του
παγκόσμιου κινηματογράφου και συγκαταλέγεται ανάμεσα στις κορυφαίες της
Ιστορίας, αποκαταστάθηκε στην αρχική της εκδοχή και προβλήθηκε στο Φεστιβάλ
του Βερολίνου.

Το φιλμ υπέφερε στα χέρια των Γερμανών οι οποίοι έκοψαν πολλές σκηνές τη
δεκαετία του ’50, αλλά και των Σοβιετικών που λογόκριναν το εισαγωγικό κείμενο
του Λέων Τρότσκι μετά την εξορία του. Ο σκηνοθέτης αντιμετώπισε πολλά
προβλήματα με την κρατική λογοκρισία στη Σοβιετική Ένωση, ενώ στη Βρετανία και
τη Γαλλία είχε απαγορευθεί η προβολή του. H αποκατάσταση του πρωτοτύπου
κράτησε τρία χρόνια σε κινηματογραφικά εργαστήρια. «Τώρα βλέπουμε την εκδοχή
που παίχθηκε στη Μόσχα τον Ιανουάριο του 1926», σύμφωνα με τον Ένο Παταλάς,
επικεφαλής της ομάδας των ειδικών.

Τώρα, έχουν μπει στη θέση τους σκηνές τις οποίες είχαν κόψει οι Γερμανοί, λόγω
της βιαιότητάς τους. Έχει αποκατασταθεί επίσης η αρχική γραπτή εισαγωγή του
Τρότσκι, την οποία είχαν αντικαταστήσει οι Σοβιετικοί τη δεκαετία του ’30 με
ένα κείμενο του Λένιν. Σήμερα, οι περισσότεροι θεατές έχουν δει την εκδοχή με
ήχο που καθιέρωσαν οι Γερμανοί τη δεκαετία του ’50. Στην προβολή που έγινε στο
Φεστιβάλ του Βερολίνου, σε κατάμεστη αίθουσα, τις σκηνές συνόδευε ζωντανή
ορχήστρα παίζοντας την πρωτότυπη μουσική της ταινίας.

Το έργο βασίζεται στην αληθινή ιστορία της ανταρσίας σε ένα ρωσικό πλοίο, που
οδήγησε σε μία αποτυχημένη απόπειρα ανατροπής των τσάρων και γυρίστηκε στην
εικοστή επέτειο του γεγονότος. Δεν είναι όμως επαναστατική μόνο λόγω του
πολιτικού της περιεχομένου. Οι θεωρητικοί του κινηματογράφου τη θεωρούν
πρωτοποριακή για την τεχνική τού σκηνοθέτη και τον αδιάκοπο «βομβαρδισμό» του
θεατή με εικόνες οι οποίες θυμίζουν τα ειδησεογραφικά ντοκιμαντέρ, που
προβάλλονταν παλιά στους κινηματογράφους. H μέθοδος του Αϊζενστάιν αντιγράφηκε
ευρέως από τότε που πρωτοπαίχθηκε η ταινία στην Ευρώπη. Ανάμεσα στους
θαυμαστές της ταινίας ήταν οι Άλμπερτ Αϊνστάιν, Τζέιμς Τζόις και ο Αμερικανός
ηθοποιός Ντάγκλας Φέρμπανκς. Το 1958, επιτροπή ιστορικών την ανακήρυξαν ως την
καλύτερη στην ιστορία του σινεμά.