Όταν ο λογοτέχνης δεν χαϊδεύει το κοινό

Σε έναν από τους σπουδαίους πεζογράφους τής μεταπολεμικής λογοτεχνίας, τον
Νίκο Μπακόλα (1927-1999) είναι αφιερωμένο το νέο τεύχος του εξαίρετου
«Εντευκτηρίου». Κλασική η δομή του αφιερώματος που οργάνωσαν η Βενετία
Αποστολίδου και ο Παναγιώτης Πίστας: έργο-βιογραφία, ανέκδοτο κείμενο του
συγγραφέα και δώδεκα άρθρα μελετητών και πεζογράφων. Προσωπικά προτιμώ αυτόν
τον τύπο αφιερωμάτων, από κάτι άλλα, δήθεν ευφάνταστα, όπου, συχνά, λείπουν
βασικά στοιχεία από το έργο και τη ζωή των τιμωμένων.

Ο Μπακόλας ήταν πτυχιούχος μαθηματικός, αλλά ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη
δημοσιογραφία, δουλεύοντας σε όλες σχεδόν τις εφημερίδες της Θεσσαλονίκης έως
το 1987 που συνταξιοδοτήθηκε. Ήταν η χρονιά που κυκλοφόρησε το πολυδιαβασμένο
μυθιστόρημά του «H μεγάλη πλατεία» (πρώτο κρατικό βραβείο). Προσθέστε στη
συγγραφική του δραστηριότητα, την ενασχόληση σε πολλούς τομείς της
πολιτιστικής ζωής στη συμπρωτεύουσα καθώς και τις μεταφράσεις του (Φόκνερ,
Τουργκένιεφ, Φ.Σ. Φιτζέραλντ, X. Τζέιμς).

Αποτιμώντας το έργο του ο Πρόδρομος Μάρκογλου θα σημειώσει «ο Μπακόλας σε όλα
του τα βιβλία, λιγότερο φανερά στα πρώτα και περισσότερο ξεκάθαρα στα
τελευταία, περιγράφει αγώνες προς κάθε επιβολή και εξουσία, καθώς οι ήρωές του
προσπαθούν να υπάρξουν μέσα από τις ατομικές και κοινωνικές τους επιλογές».

Για τη βραβευμένη «Μεγάλη πλατεία» η Αγγέλα Καστρινάκη θα καταλήξει ότι «…
διαβάζεται δύσκολα. Σε μερικά σημεία πολύ δύσκολα (…). Όμως είναι ένα βιβλίο
πλούσιο, σοβαρό και ειλικρινές (…) θα μείνει ως τεκμήριο μιας εποχής που η
λογοτεχνία δεν χάιδευε το κοινό της και ως τέρψη για τους επίμονους
αναγνώστες».

«H ατέλειωτη γραφή του αίματος» είναι ένα από τα γνωστότερα βιβλία του
Μπακόλα. Ο Χριστόφορος Μηλιώνης θα σημειώσει γι’ αυτό ότι «ο συγγραφέας είτε
πραγματολογεί είτε μυθολογεί, το κάνει με εξαιρετική ευαισθησία, με θαυμαστά
γόνιμη φαντασία και συγχρόνως με λεπτεπίλεπτη παρατηρητικότητα», ενώ η Έφη
Πέτκου θα καταλήξει ότι «συγχωνεύει τη μαγεία του παραμυθιού με τις αγωνίες,
τους φόβους και τις προλήψεις του ανθρώπου για τη ζωή του που παρακολουθεί να
ανακυκλώνεται στο πέρασμα του χρόνου».

Μαζί με το τεύχος και CD, όπου ο Μπακόλας αυτοβιογραφείται και διαβάζει
κείμενά του.

Παπαδιαμάντης και Πεντζίκης

«Ανέλπιστα δυναμώνεις πλάι μου / σαν μουσική.»

ΝΙΚΟΣ ΛΑΖΑΡΗΣ

Το κυπριακό περιοδικό λογοτεχνίας και κριτικής «Ακτή» δημοσιεύει σ’
αυτό το τεύχος κείμενα για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και για τον Νίκο Γαβριήλ
Πεντζίκη. Κείμενα μπαταρισμένα προς τη «θρησκειολογία» και όχι προς το σύνολο
έργο. Με ενδιαφέρον διαβάζεται το κείμενο του Απόστολου B. Ζορμπά για τον
«κοινό τόπο» δύο διηγημάτων: «Βακουφικά» (1891) του Μωραϊτίδη και
«Γλυκοφιλούσα» (1894) του Παπαδιαμάντη. Οι «σελίδες» συμπληρώνονται με το
αλλόκοτο πεντζίκειο κείμενο «Σχέσεις της ψηφαρίθμησης με την προσευχή».

Το τεύχος αρχίζει με δύο ποιήματα του Βάσου Λυσσαρίδη.

Από το πρώτο – «Ο απολογισμός» – οι πρώτοι στίχοι: «Πολύ την καθυστέρησα την
καταμέτρηση. / Γιόμισα τη ζωή με “να” και “πρέπει”. / Όσο που έμαθα να περπατώ
και τέλειωσε ο δρόμος / καμπύλες που δεν χάιδεψα, χαράδρες που δεν είδα».

Στο κέντρο κάθε τεύχους της «Ακτής» δημοσιεύεται το ένθετο «Ελληνομουσείον»,
με ανθολόγηση ελλαδιτών ποιητών. Αυτή τη φορά ανθολογείται ο Νίκος Λάζαρης.

ΓΙΑ ΤΟ «ZANTE». * Ο Λουδοβίκος Σαλβατόρ (1847-1915) ήταν ο Αρχιδούκας
της Αυστρίας, ο πολυταξιδεμένος, ο εκκεντρικός, ο «προκλητικός» αριστοκράτης,
ο ερωτικός, που πολύ αγάπησε – μεταξύ άλλων τόπων – τη Ζάκυνθο και συνέγραψε
το δίτομο έργο «Ζάντε», που εκδόθηκε πριν από 100 χρόνια. Στη συναρπαστική ζωή
του Σαλβατόρ και στο έργο του είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένος ο νέος τόμος των
«Επτανησιακών Φύλλων», όπου στην εκτεταμένη εισαγωγή του, ο υπεύθυνος
του περιοδικού Διονύσης Σέρρας θα σημειώσει: «Ο Λ. Σαλβατόρ, ακολουθώντας τη
γνωστή και απαρέγκλιτη τακτική του, κινήθηκε υπεύθυνα, ευσυνείδητα και σοβαρά
και για τη συγκρότηση του απαιτητικού έργου του στράφηκε στους τότε
δημιουργούς της Ζακύνθου και τους ασχολούμενους με τους σχετικούς θεματικούς
κύκλους ή με τους γνωρίζοντες οτιδήποτε από αυτά που τον ενδιέφεραν.
Απευθύνθηκε σε λογίους, συγγραφείς, εκδότες, εκπαιδευτικούς, δημοσιογράφους
κ.ά., όχι μόνο αναγκαστικά, αλλά δίνοντας και αξία στα τότε χρήσιμα πρόσωπα
του νησιού, ανεξάρτητα από την καταγωγή τους, την οικονομική και κοινωνική
τους θέση, την ιδιότητά τους, το μέχρι τότε έργο τους…».

ΓΙΑΝΝΙΝΑ. * Αισθητά βελτιωμένο, σε σχέση με τα προηγούμενα κυκλοφόρησε
το νέο τεύχος του περιοδικού «Φηγός» που εκδίδει η Νομαρχιακή
Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων. Από τα δοκίμια και τις μελέτες να επισημάνω: «H
λογοτεχνία των Ηπειρωτών» της Γεωργίας Λαδογιάννη, «H περίπτωση του ποιητή
Κώστα M. Οικονόμου» από τον Γιάννη Μότσιο, «Κλέμεντ Χάρις: ο Άγγλος
μουσικοσυνθέτης και συμπολεμιστής του Μαβίλη που θυσιάστηκε για την Ήπειρο»
του Πάνου Καραγιώργου. Την οφειλόμενη τιμή στον εξαίρετο πνευματικό άνθρωπο
και επιστήμονα Λέανδρο Βρανούση, που πέθανε πριν από δώδεκα χρόνια, αποδίδει ο
Βασ. Σλ. Σφυρόερας με ένα συγκινητικό και εμπεριστατωμένο κείμενο.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΕΝΤΕΥΚΤΗΡΙΟ: T.Θ. 50011, Θεσσαλονίκη – 54013, τηλ. 2310-279.607.

AKTH: T.Θ. 24397, Λευκωσία – 1703, Κύπρος, τηλ. 22355418.

ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΑ ΦΥΛΛΑ: Υφαντουργείων 37, Ζάκυνθος – 29100, τηλ.
26950-45.120.

ΦΗΓΟΣ: Σπ. Λάμπρου 60, Ιωάννινα – 45.333, τηλ.: 26510.20143.