Xάζι στ’ άπλυτα

Περιμένετε και θα δείτε ένα ένα τα επεισόδια. Μην τα θέλετε μια κι έξω. Αυτό
το συναρπαστικό σίριαλ για τη διαφθορά στους κόλπους της Εκκλησίας έχει πολύ
«ζουμί», γλυκόπιοτο, που μοιράζεται από δελτίο ειδήσεων σε τοκ σόου και
τελειωμό δεν έχει. Πολυπρόσωπο το δράμα, λαλίστατοι οι εμπλεκόμενοι. Όρεξη για
ζάπινγκ να έχει το φιλοθεάμον και θα απολαύσει από σκανδαλώδη κρεβατώματα
ρασοφόρων μέχρι διασυνδέσεις με μυστικούς πράκτορες και δικαστικούς, οι οποίοι
με τη σειρά τους εμπλέκονται σε άλλα σκάνδαλα. Βουλιαγμένοι για ακόμη μία φορά
στους καναπέδες καταναλώνουμε το βουρκώδες, πλην «ψυχαγωγικό», θέαμα των
συγκλονιστικών αποκαλύψεων, θεατές ακόμη μία φορά και όχι πολίτες.

Γιατί τα λιπώδη οξέα του είδους των θεαμάτων αν κάτι διαλύουν πρώτο
είναι τον πολιτικό λόγο. Συνεπαρμένοι από το θέαμα της κλειδαρότρυπας ή το
κατασκοπικό θρίλερ, το τελευταίο που απασχολεί είναι η πολιτική πτυχή του
σκανδάλου. Στην πραγματικότητα θέλουμε να βλέπουμε. Μόνο που είναι αφέλεια
στην εποχή μας να πιστεύουμε πως βλέπω σημαίνει γνωρίζω. Ωστόσο, η σύγχυση
παραμένει και εντέχνως καλλιεργείται.

H έννοια «γνωρίζω» οδηγεί στο καθήκον, ενώ το «βλέπω» δεν σημαίνει απαραιτήτως
ότι μπορώ να ενεργήσω, ακριβώς γιατί αυτό που κάθε φορά μού επιτρέπεται να δω
με διασκεδάζει ακόμη και με την ατμόσφαιρα ζόφου που μπορεί να σκηνοθετεί. Το
μάτι δεν έχει διεισδυτική δύναμη και αν κερδίσαμε κάτι στις εποχές της
τηλεοπτικής ενημερωτικής υπερτροφίας είναι η απόλαυση της «μάταιης
πληροφόρησης».

Σε αυτήν έχουμε εγκαταλειφθεί απολαμβάνοντας τους συγκλονισμούς που προσφέρει.
Στην πραγματικότητα πολύ λίγο αφορούν οι ιδιωτικές υποθέσεις ρασοφόρων.
Προσωπικό τους ζήτημα. Δεν αφορούν αυτές την πίστη των ανθρώπων στον Θεό. Ούτε
η πίστη ταυτίζεται με «ψήφο εμπιστοσύνης» στους εκπροσώπους του Θεού, όπως
προσπαθούσε να προκαλέσει τη σύγχυση η κ. Παπακώστα της N.Δ., στο πάνελ της
«Πρωινής Γραμμής» (NET) ή την είχε και η ίδια, λέγοντας ότι τα πλήθη που
συρρέουν στις εκκλησίες τις Κυριακές είναι απόδειξη ότι ο λαός δίνει «ψήφο
εμπιστοσύνης» στην Εκκλησία». Τι δουλειά έχει το τελετουργικό της δημοκρατίας,
οι «ψήφοι εμπιστοσύνης», με το θρησκευτικό συναίσθημα και την ανάγκη της
προσευχής; Το αποτέλεσμα αυτής της τηλε-αναμπουμπούλας είναι η εικόνα μιας
χώρας που ζει στον Μεσαίωνα ως προς τη σκέψη και στην εποχή της μεταμοντέρνας
ελευθεριότητας ως προς το θέαμα. Συνδυασμός έτσι κι αλλιώς σκοταδιστικός, που
ευνοεί την υποκρισία, καθώς η υποτιθέμενη «ελευθερία» του μιντιακού θεάματος
εντέχνως ταυτίζεται με τη δημοκρατική ελευθερία του διαλόγου. H σκηνοθεσία
διαφόρων εκπομπών που αποκαλύπτουν, όπως και των δελτίων ειδήσεων, έχει
ακριβώς αυτόν τον στόχο.

Μόνο που ο «διάλογος» δεν είναι παρά κόντρες προσώπων που σχολιάζουν τις
αποκαλύψεις. Ακόμη και όταν συμμετέχουν πολιτικοί, καλούνται να κάνουν τον
σχολιασμό συγκεκριμένων γεγονότων. H πολιτική πρόταση, η άποψη, η σκέψη, που
αρθρώνεται με επιχειρήματα τα οποία δεν αξιοποιούν ευκαιριακά σκάνδαλα, αλλά
συγκροτούνται με όρους πολιτικής και όχι τηλεθέασης, δεν έχει θέση.

Ο ζόφος ως «χρυσή ευκαιρία»

H σημασία του ρόλου των μυστικών υπηρεσιών, της «καλωδίωσης» σε βάθος
χρόνου της εκκλησιαστικής ιεραρχίας, της βιομηχανικής παραγωγής υλικού
παρακολούθησης που διατίθεται μαζικώς σε εκπομπές και άγνωστο από ποια κέντρα
και, εν τέλει, η πανηγυρτζίδικη ατμόσφαιρα που επιβάλλει γλέντια τηλεθέασης
κάθε βράδυ στις 8.00 φαίνεται να περνούν σε δεύτερη μοίρα μπροστά στο
σκανδαλιστικό ενδιαφέρον εκτυφλωτικών αποκαλύψεων. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που
βρίσκουν πολύ βολικό το κλίμα, ανεξαρτήτως του πώς δημιουργείται. Άλλοι για να
εμφανιστούν προστάτες του θρησκευτικού αισθήματος και της Εκκλησίας,
αναφερόμενοι στον ιστορικό της ρόλο και άλλα τέτοια που γαλούχησαν το έθνος
των Ελλήνων και πλέον χαρίζουν ψήφους και υπό τις παρούσες συνθήκες
διαμορφώνουν και μια εκκλησιαστική ιεραρχία περιορισμένη και συρρικνωμένη. Και
άλλοι για να εμφανιστούν ριζοσπάστες, με αριστερά επιχειρήματα για τον
διαχωρισμό Κράτους και Εκκλησίας. Έτσι, η υπόθεση του εκκλησιαστικού σπαραγμού
καθίσταται είδος «χρυσής ευκαιρίας».

Μπορεί να ανήκει στις μεθόδους της πολιτικής να χρησιμοποιεί τη δημιουργία
ζοφερού κλίματος για να επιβάλλει αποφάσεις που δήθεν θα το εκτονώσουν, οι
οποίες αλλιώς δεν θα μπορούσαν να επιβληθούν. Μόνο που η ποιότητα μιας
δημοκρατίας κρίνεται από την ποιότητα του δημόσιου διαλόγου για τα βασικά της
προβλήματα, από την ετοιμότητα των πολιτικών να αντιμετωπίσουν ακραίες
καταστάσεις και να πάρουν αποφάσεις, χωρίς να χρειάζεται να υποβοηθηθούν από
σκάνδαλα, τα οποία καλλιεργούν ατμόσφαιρα απαξίας για τους θεσμούς και
εγκαθιστούν την καχυποψία σε όλες τις πτυχές της ζωής. Αλίμονο, έχουμε
πρόσφατη τη μνήμη από φαιές εποχές, όπου το «σκανδαλώδες» γινόταν άλλοθι για
να καταργηθεί η δημοκρατία.