Όταν η φωτογραφία «ζωντανεύει»

Σε αυτή τη βραβευμένη φωτογραφία του 1948, ο Τάκης Τλούπας απαθανάτισε μια ομάδα γυναικών με υψωμένα δικράνια να μεταφέρει χορευτικά σωρούς από ένα φυτό, απαραίτητο για την τροφή των ζώων, καθαρίζοντας κάποιο χωράφι

Λένε για τον φωτογράφο της Θεσσαλικής Γης Τάκη Τλούπα ότι είχε το μάτι τού
Θεού. Ότι έβλεπε και φωτογράφιζε αυτό που δεν έβλεπαν οι άλλοι. Τις αλήθειες
της ζωής.

Μια μεγάλη αναδρομική έκθεση και μια έκδοση με 400 φωτογραφίες, με τίτλο «H
Ελλάδα του Τάκη Τλούπα», παρουσιάζει για πρώτη φορά το σύνολο του έργου του.
Έναν κόσμο όπου ο άνθρωπος αισθάνεται τον εαυτό του ως αναπόσπαστο στοιχείο
της φύσης. Κάτι που λείπει και που αναζητάει ο σύγχρονος άνθρωπος. Όταν αυτός
ο δεσμός ανθρώπου και φύσης κόπηκε, ο Τάκης Τλούπας σταμάτησε να φωτογραφίζει,
εκεί γύρω στα 1985.

Αν οι φωτογραφίες του Σπύρου Μελετζή τονίζουν το ηρωικό και αγωνιστικό
στοιχείο στον άνθρωπο, αν οι αγέλαστες φωτογραφίες του Κώστα Μπαλάφα εστιάζουν
στον ανθρώπινο μόχθο, το βλέμμα του Τάκη Τλούπα, του τρίτου μέλους της «Αγίας
Τριάδος» της ελληνικής ηθογραφικής φωτογραφίας, «είχε τον τρόπο να ξεπερνάει
τα σχήματα και τη σάρκα και να πιάνει το άπιαστο». Έτσι τον περιγράφει ο
καθηγητής Νίκος Χουρμουζιάδης: «Από ένα πονεμένο πρόσωπο δεν φωτογράφιζε το
πρόσωπο, αλλά τον πόνο. Από ένα κομμένο και καμένο δένδρο έπιανε τον κεραυνό.
Αυτόν φωτογράφιζε».

Ο Τλούπας 1920-2003 – αδελφός του ο γλύπτης Φιλόλαος – ήταν πρώτα ένας
ξυλουργός και παραδοσιακός ξυλογλύπτης στη Λάρισα. Καθώς άλλαζαν οι καιροί,
σιγά σιγά έγινε φωτογράφος. Και όπως είπε χθες ο φωτογράφος και επί μισόν
αιώνα φίλος τού Τλούπα, Κώστας Μπαλάφας: «Ο Τλούπας μετέφερε στη φωτογραφία το
ένστικτο των λαϊκών μαστόρων που έπαιρναν την ανόργανη ύλη με το ζεστό τους
χέρι και της εμφυσούσαν αγάπη και ομορφιά από τα βάθη της ψυχής τους».

«Το έργο τού Τλούπα», συμπυκνώνει ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη
Άγγελος Δεληβορριάς, «πέρα από την αξία του ως μαρτυρία, ανυψώνει τα καθέκαστα
της καθημερινής ζωής κατακόρυφα. Από τις συντεταγμένες του αυτονόητου και του
συνήθους στις διαστάσεις του ανεπανάληπτου και του μοναδικού. Ακριβώς όπως
συμβαίνει και με τις επικές συλλήψεις που έχουν πάντοτε επίκεντρο τον άνθρωπο
και τον αγώνα του».

Δυο ξακρισμένες κουτσομπόλες γριές που τα λένε καθισμένες στη λιακάδα, σε
φυσικό μέγεθος, υποδέχονται τον επισκέπτη στην ευρηματική έκθεση που σχεδίασε
ο Μωυσής Καπόν πάνω σε δύο άξονες που διασταυρώνονται συνεχώς και κάποτε οι
γραμμές τους ενώνονται πίσω από την πάχνη του Θεσσαλικού Κάμπου: τη φύση, αυτό
που λέμε σήμερα περιβάλλον, και τον άνθρωπο. Σε μια – βραβευμένη – φωτογραφία
του 1948 που αναλύει ο Άγγελος Δεληβορριάς «βλέπουμε μια ομάδα γυναικών με
υψωμένα δικράνια να μεταφέρει χορευτικά σωρούς από ένα φυτό, απαραίτητο για
την τροφή των ζώων, καθαρίζοντας κάποιο χωράφι… Στην απόδοσή της ωστόσο,
περισσότερο αισθητές από τις διαστάσεις του παρόντος είναι οι προεκτάσεις του
μέλλοντος και η προετοιμασία της γης για τη νέα σπορά και την κανονική
επανάληψη του προαιώνιου κύκλου. Συγκλονιστική η αντιπαράθεσή του πριν και
μετά την αποξήρανση της λίμνης Κάρλας, διαφωτιστική η ματιά του μέσα στα
εργαστήρια των παραδοσιακών επαγγελμάτων κι έξω στη ζωή των ποιμενικών
πληθυσμών, των αγροτών και των πόλεων που παρουσιάζονται σε θεματικές
ενότητες.

Την αισιόδοξη προοπτική τονίζει άλλωστε και ο συγκλονιστικός θριαμβικός τόνος
που δονεί το ηχητικό αντίβαρο της σύνθεσης».

Μετά το Μουσείο Μπενάκη, η έκθεση θα μεταφερθεί τον Απρίλιο στη Λάρισα, όπου η
κόρη του Τλούπα, φωτογράφος Βάνια, διατηρεί το αρχείο των χιλιάδων φωτογραφιών
του – και κατόπιν στη Θεσσαλονίκη.

INFO

«H Ελλάδα του Τάκη Τλούπα», στο Μουσείο Μπενάκη (Νέο Κτίριο, Πειραιώς 138,
τηλ. 210-3453.111), έως 27 Φεβρουαρίου. Είσοδος 2 ευρώ. Ωράρια: Τετ. – Πέμ.:
09.00 – 17.00, Παρ., Σάβ., Κυρ. 10.00 – 22.00, Δευτ. – Τρ. κλειστά. Κατάλογος
(Εκδόσεις Καπόν): 95 ευρώ.