Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

«Αγαπητέ “Υπάρχουμε, Συνυπάρχουμε;”, είμαστε δυο φίλοι – ένας Έλληνας και ένας
μετανάστης – και θέλουμε με απλά λόγια να εκφράσουμε μερικές σκέψεις. Αφορούν
τους μετανάστες. Πρώτα από όλα, πρέπει να αποδεχθούμε ότι η Ελλάδα μετατράπηκε
σε χώρα μεταναστών με πρωτοφανή και δραματικό τρόπο. Ποια χώρα της Ευρώπης
δέχθηκε μέσα σε δέκα χρόνια έναν πληθυσμό μεταναστών που να αναλογεί στο οκτώ
με εννέα τοις εκατό του πληθυσμού της; Αν μπορούσαμε να γυρίζουμε τον χρόνο
πίσω, μάλλον θα έπρεπε όλο αυτό να γίνει με έναν άλλο, πιο ομαλό τρόπο. Ο
χρόνος όμως δεν γυρίζει πίσω. Και επειδή δεν γυρίζει πίσω, μήπως είναι
καλύτερα να αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα; Εμείς ξέρουμε ότι η συζήτηση
αυτή δεν είναι ασπρόμαυρη, είναι δύσκολη γιατί δεν υπάρχουν αυτονόητες λύσεις.
H συνύπαρξη δεν είναι θέμα γονιδίων, αλλά πολιτικής και κατάκτησης.

***

Εξπέρ εμείς δεν είμαστε, αλλά πιστεύουμε ότι μπροστά στην πραγματικότητα της
μετανάστευσης υπάρχουν δύο κύριες απαντήσεις, από τις οποίες φαίνεται το είδος
της κοινωνίας και της οικονομίας που θέλουμε. H πρώτη είναι η απέλαση. H
δεύτερη είναι η αποδοχή της πραγματικότητας: οι μετανάστες είναι εδώ. Αλλά και
μετά την αποδοχή υπάρχουν δύο τρόποι αντιμετώπισης των μεταναστών. Ο πρώτος
είναι εκείνος που λέει ότι οι μετανάστες θα μείνουν, αλλά θα είναι ολίγον τι
νόμιμοι, ολίγον τι παράνομοι, ότι δεν θα γίνουν ποτέ Έλληνες πολίτες, όπως
λέει και εκείνο το σύνθημα “Δεν θα γίνεις Έλληνας ποτέ, Αλβανέ”. Ο δεύτερος
τρόπος είναι εκείνος που λέει πως έπειτα από μια τέτοια βαθιά κοινωνική αλλαγή
χρειάζεται ένα καινούργιο “κοινωνικό συμβόλαιο”. Πράγμα που σημαίνει ότι
θεωρούμε πως το καλύτερο μοντέλο γι’ αυτήν την κοινωνία είναι εκείνο που
αναγνωρίζει ισότιμους πολίτες, με ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις. Το πρώτο
μοντέλο κατοχυρώνει την “κοινωνία των φυλών”, το δεύτερο την “κοινωνία των
πολιτών”.

***

Ίσως γίναμε κάπως “θεωρητικοί”. H αλήθεια είναι ότι αφορμή για να σου γράψουμε
ήταν κάποια ερωτηματολόγια που έφθασαν προχθές στα χέρια μας, για το τι
πιστεύουν οι μετανάστες για τους Έλληνες και οι Έλληνες για τους μετανάστες.
Μάθαμε πως τα έχει καταρτίσει το ΠΑΣΟΚ εν όψει του Συνεδρίου του, όπου θα
έχουν δικαίωμα ψήφου και οι μετανάστες. (Εμείς είμαστε αυτό που λένε “φίλοι
του ΠΑΣΟΚ”). Θεωρούμε πως αυτό που κάνει το ΠΑΣΟΚ με τους μετανάστες είναι
θαρραλέο, αλλά ριψοκίνδυνο: οι μετανάστες δεν “πουλάνε”. Αλλά πάντα έτσι δεν
ήταν; Σε ποια εποχή “πωλούσαν” οι αδύναμοι; (Κάποτε, πολύ πιο παλαιά βέβαια,
δεν ήταν αρκετοί εκείνοι που θεωρούσαν σκάνδαλο το να ψηφίσουν οι γυναίκες;)
Σε τελευταία ανάλυση, σε αυτά τα ζητήματα ακριβώς μπορούμε να καταλάβουμε
ποιος είναι υπέρ της ισότητας και της “κοινωνίας των πολιτών” και ποιος υπέρ
της ανισότητας και της “κοινωνίας των φυλών”.

***

Και όμως, πάλι τα πράγματα δεν είναι απλά. Ο πατέρας του Πέτρου είναι μέλος
του ΠΑΣΟΚ και όταν άκουσε ότι θα ψηφίσουν οι μετανάστες στο Συνέδριο ξέρετε
πώς αντέδρασε: “Τι θα ψηφίσουν οι Αλβανοί; ” – είπε, με σχεδόν φοβισμένο
ύφος… Το καινούργιο πάντα φοβίζει. Το θέμα είναι πως ο πατέρας του Πέτρου
δεν είναι ο μόνος που το σκέφτεται έτσι. Γι’ αυτό πριν πεισθεί και αλλάξει η
ελληνική κοινωνία, πρέπει να πεισθεί και να αλλάξει το ίδιο το ΠΑΣΟΚ. Οι
μετανάστες έχουν κάθε συμφέρον να επενδύσουν την ενέργειά τους σε μια χώρα και
μια κοινωνία που τώρα είναι πλέον δικιά τους. Είναι προπαντός στο χέρι μας να
τους έχουμε μαζί μας ή απέναντί μας.

Ευχαριστούμε για τη φιλοξενία

Πέτρος Φιλόξενος, Ρομπέρτ Κουρμπετλίου»

Γκαζμέντ Καπλάνι για την αντιγραφή

Ο Γκαζμέντ Καπλάνι είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.