Διαστάσεις Σκιτσάροντας τον αρχηγό

Ένα ασφαλές κριτήριο για να αξιολογηθεί ένας άνθρωπος, πολύ περισσότερο δε
ένας πολιτικός ηγέτης, είναι η σχέση του με το χιούμορ. Από αυτή την άποψη, οι
πρώτες ενδείξεις για τον Αμπού Μάζεν είναι πολύ ενθαρρυντικές.

«Το χέρι της ειρήνης». H Ομάγια Τζόχα δεν είναι πολύ αισιόδοξη για τις προθέσεις του Ισραήλ

Ο Νάτζι ελ-Άλι ήταν ένας Παλαιστίνιος σκιτσογράφος που ζούσε στο Λονδίνο και
τη δεκαετία του ’80 σατίριζε στην εφημερίδα αλ-Καμπάς την ηγεσία της
Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης και τον Αραφάτ προσωπικά για
τον βίο και την πολιτεία τους. Μια μέρα, ένοπλοι της Δύναμης 17 (επίλεκτη
μονάδα της ΟΑΠ) εισέβαλαν στο σπίτι του και με έναν πυροβολισμό τον φίμωσαν
για πάντα. Οι άλλοι Παλαιστίνιοι σκιτσογράφοι έλαβαν το μήνυμα. Μπορούσαν – ή
μάλλον όφειλαν – να γελοιοποιούν τους ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών και του
Ισραήλ, δεν μπορούσαν όμως να αγγίξουν τον δικό τους αρχηγό. Ο Αραφάτ ήταν
υπεράνω κριτικής. Ο Αραφάτ είχε πάντα δίκιο.

Αλλά ο Αραφάτ, προς μεγάλη έκπληξη πολλών Παλαιστινίων, αποδείχθηκε πως δεν
ήταν αθάνατος. Και ο διάδοχός του έχει διαφορετική άποψη για το χιούμορ και τη
σάτιρα. Όταν διαπίστωσε ότι η παλαιστινιακή τηλεόραση ακολουθούσε απέναντί του
τη γνωστή πολιτική της προσωπολατρίας, άφησε να εννοηθεί ότι θα ήθελε
μεγαλύτερη ανεξαρτησία. Οι σκιτσογράφοι δεν περίμεναν να ακούσουν δεύτερη
κουβέντα. Με μια προφανή αμηχανία – ήταν η πρώτη φορά που δοκίμαζαν αυτή την
ελευθερία – σχεδίασαν τον Αμπού Μάζεν ως γιατρό που εξετάζει ένα ετοιμοθάνατο
περιστέρι ή ως ισορροπιστή πάνω σ’ ένα βαρέλι με εκρηκτικά. H πρόοδος του
παλαιστινιακού ζητήματος περνά KAI από την εξέλιξη των πολιτικών σκίτσων.

Δύο είναι οι κυριότεροι Παλαιστίνιοι σκιτσογράφοι – και είναι πολύ
διαφορετικοί μεταξύ τους. Ο ένας είναι ο Μπάχα Μπουχάρι, που έχει ζήσει πολλά
χρόνια στις αραβικές χώρες και σήμερα ζει και εργάζεται στη Ραμάλα. Ο ήρωάς
του, πάντα ντυμένος με κουρέλια, λέγεται Αμπού ελ-Αμπέντ και τον τελευταίο
καιρό διαφημίζει τα κινητά τηλέφωνα της παλαιστινιακής εταιρείας Jawwal. H
θεματολογία της Ομάγια Τζόχα, που ζει στη Γάζα, είναι πολύ πιο βίαιη, τα
σκίτσα της είναι οργισμένα, απελπισμένα, συχνά αντισημιτικά. H «πρώτη
σκιτσογράφος του αραβικού κόσμου», όπως διαβάζει κανείς στην ιστοσελίδα της,
δεν στρέφεται όμως μόνο κατά της ισραηλινής κατοχής. Στο στόχαστρό της
βρίσκονται συχνά και οι Άραβες ηγέτες, τους οποίους σχεδιάζει πάντα
παχύσαρκους και αποκρουστικούς.

Τον Μάιο του 2003, η Ομάγια οδηγήθηκε στο νεκροτομείο της Γάζας για να
αναγνωρίσει τη σορό του συζύγου της, που ήταν επικεφαλής της ένοπλης πτέρυγας
της Χαμάς. Στην αρχή νόμιζε πως κοιμόταν, αλλά μετά κατάλαβε πως τον είχαν
σκοτώσει. Τρεις ημέρες μετά, τον αποχαιρέτησε με ένα σκίτσο στην εφημερίδα
της: ήταν ένα γυναικείο μάτι από το οποίο έτρεχε ένα δάκρυ σε σχήμα ραγισμένης
καρδιάς. Τίποτα πρωτότυπο. Αλλά ο πόνος είναι συχνά κοινότοπος.