Mεσανατολικός «σεισμός»

Ο πόλεμος στο Ιράκ μεταβάλλει τη Μέση Ανατολή και τις σχέσεις της με τις
ΗΠΑ προς κατευθύνσεις που η κυβέρνηση Μπους πιθανότατα δεν ανέμενε.

Δύο ερωτήματα είναι στο μυαλό πολλών απλών Αράβων: Έστω κι αν η δημοκρατία
ριζώσει και αναπτυχθεί στο Ιράκ μετά τις χθεσινές εκλογές, θα ακολουθήσει
άραγε η σταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής; Και αν ο εμφύλιος πόλεμος
καταστρέψει το Ιράκ, πόσο σύντομα η αστάθεια θα καταπιεί και τους γείτονές
του; Χώρες που κυβερνώνται από σουνίτες ­ Αίγυπτος, Ιορδανία, Σαουδική Αραβία
και τα μικρότερα πετρελαϊκά κράτη του Κόλπου ­ φοβούνται επίσης πως ο
μεγαλύτερος μέχρι στιγμής ωφελημένος από τον πόλεμο δεν είναι το Ιράκ, αλλά το
σιιτικό Ιράν. H ενδυνάμωση των σιιτών του Ιράκ, που αποτελούν την πλειονότητα
στη χώρα, θα ενθαρρύνει τους σιίτες σε άλλες χώρες να αμφισβητήσουν τους
δικούς τους κυβερνώντες σουνίτες. Αυτό με τη σειρά του θα ενθάρρυνε την
επέκταση της ιρανικής επιρροής, την οποία ήλεγχε το Ιράκ όταν τη χώρα
κυβερνούσαν σουνίτες βασιλιάδες και δικτάτορες. Ο βασιλιάς Αμπντάλα B’ της
Ιορδανίας ταξίδεψε πρόσφατα στην Ουάσιγκτον για να εκφράσει τους φόβους των
σουνιτών ότι ένα τόξο σιιτικής επιρροής μπορεί σύντομα να εκτείνεται από το
Ιράν, μέσω του Ιράκ, ως τη σύμμαχο του Ιράν Συρία και τη μαριονέτα της, τον
Λίβανο.

Ο ρόλος της Τεχεράνης

Οι σιίτες ηγέτες του Ιράκ, που ήταν από τους πιο ενθουσιώδεις υποστηρικτές των
χθεσινών εκλογών, επιμένουν πως το κυβερνητικό πρότυπό τους είναι η
πλουραλιστική δημοκρατία, όχι η θεοκρατία του Ιράν. Σε κάθε περίπτωση όμως ο
πόλεμος ενίσχυσε τη θέση του Ιράν στην περιοχή απομακρύνοντας τον χειρότερο
εχθρό του, τον Σαντάμ Χουσεΐν, και οποιοδήποτε νέο καθεστώς εγκατασταθεί στο
Ιράκ είναι πιθανό να έχει φιλικές σχέσεις με την Τεχεράνη. Το Ιράν κάνει
επίσης μεγάλη επένδυση στην κοινωνική πρόνοια, τη θρησκεία και τους πολιτικούς
θεσμούς των σιιτών του Ιράκ. «Μόνο μία χώρα συμβάλλει πραγματικά στην εθνική
ανοικοδόμηση στο Ιράκ και αυτή δεν είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, είναι το
Ιράν», έλεγε σαρδόνια ένας Άραβας διπλωμάτης. Οι πολιτικές επιπτώσεις στις
σουνιτικές αραβικές χώρες δεν είναι οι μόνες πιθανές αναταράξεις από τον
πόλεμο στην περιοχή. Το αίτημα των Κούρδων στο Βόρειο Ιράκ για μια συνέχιση
της αυτονομίας και για την κατοχή του πετρελαϊκού πλούτου της περιοχής
ανησυχεί την Τουρκία, που έχει τα δικά της προβλήματα με την ανήσυχη κουρδική
μειονότητά της.

H ανησυχία του Ισραήλ

Στους Ισραηλινούς, ο πόλεμος έφερε νέες ελπίδες, αλλά και φόβους. H προοπτική
ενός ενθαρρυμένου Ιράν τούς ανησυχεί βαθιά. Και πάλι όμως οι Ισραηλινοί ηγέτες
είναι πολύ ικανοποιημένοι που έφυγε ο Σαντάμ Χουσεΐν· με το Ιράκ να μην
αποτελεί πια απειλή, φτάνουν να λένε, είναι ευκολότερο γι’ αυτούς να
επιτρέψουν την ύπαρξη ενός παλαιστινιακού κράτους στη Δυτική Όχθη.

Ο πόλεμος έχει αντίθετη επίδραση στην αραβική κοινή γνώμη. Πολλοί
εμπειρογνώμονες και αναλυτές λένε πως διεύρυνε ένα ρήγμα στον αραβικό κόσμο,
ανάμεσα στη στρατηγική των ηγετών, που συμμαχούν με την Ουάσιγκτον, και στην
οργή των λαών τους. Πάντως υποστηρικτές της δημοκρατίας στον αραβικό κόσμο
σημειώνουν πως μικρές αλλά σημαντικές αλλαγές συντελούνται κάτω από την
επιφάνεια. Επισημαίνουν την εκλογή του Μαχμούντ Αμπάς ως προέδρου των
Παλαιστινίων λέγοντας πως μπορεί να έχει βραχυπρόθεσμα σημαντικότερες
συνέπειες απ’ ό,τι οι ιρακινές εκλογές.

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος