«H Mεγάλη Παρασκευή της Eλλάδος…»

H Αθήνα πένθησε και θρήνησε για τον θάνατο του Βενιζέλου. Οι έντονες κομματικές διαιρέσεις της εποχής, όμως, δεν επέτρεψαν στον άνθρωπο και τον πολιτικό Βενιζέλο να περάσει έστω και νεκρός από την πρωτεύουσα. H λύση που βρέθηκε ήταν να μεταφερθεί η σορός του από το Παρίσι στον Τάραντα της Ιταλίας και από εκεί με ελληνικό καράβι στην Κρήτη (η φωτογραφία από το λιμάνι των Χανίων)

«Ο τρόμος μας είναι ότι θα γίνωμεν πάλι μικροί… Υπό την ανάμνησίν του έχομεν
κατατεθειμένα, φίλοι και εχθροί, όλα τα εθνικά κεφάλαιά μας, όλα τα
πιστοποιητικά της ζωτικότητός μας, όλους τους θησαυρούς της νεωτέρας ιστορίας
μας… Αυτή η μεγάλη λάμψις, η οποία έχει φωτίση όλες τις σελίδες της νεωτέρας
ιστορίας μας έσβυσε σήμερα. Έγινε κάτι σαν το παγερό φαινόμενο της εκλείψεως
του ηλίου, που αφίνει στο στερέωμα της Ελλάδος την πένθιμη αγωνία της Μεγάλης
Παρασκευής..».

«Αθηναϊκά Νέα», 18 Μαρτίου του 1936. Το θλιβερό νέο έχει φτάσει: ο Βενιζέλος
πέθανε. Από τα μέσα Μαρτίου, όταν γίνεται γνωστή η είδηση του θανάτου του, έως
τις αρχές Απριλίου του 1936, όταν έχει πια ολοκληρωθεί η ταφή του στο
Ακρωτήρι, βενιζελικές και αντιβενιζελικές αθηναϊκές εφημερίδες επιδίδονται σε
εκδηλώσεις λατρείας και μίσους για τον μεγάλο εκλιπόντα, κορυφώνοντας το
διχαστικό κλίμα της εποχής.

Τις αντιδράσεις αυτές συγκέντρωσε και μελέτησε η ερευνήτρια Ελένη
Γαρδίκα – Κατσιαδάκη, στη νέα έκδοση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών
Ελευθέριος Βενιζέλος «Ο θάνατος του Ελευθερίου Βενιζέλου στον αθηναϊκό Τύπο» –
ένα ιστορικό γεγονός, όπως σημειώνει η ίδια, «του οποίου η συμβολική σημασία
βάρυνε περισσότερο από ό,τι οι ουσιαστικές πολιτικές συνέπειες και διεμβόλισε
την πολιτική καθημερινότητα». Στο βιβλίο, άλλωστε, ζωντανεύει η δραματική
περίοδος που σφράγισε με την καταλυτική του παρουσία ο Βενιζέλος, σε σημείο
τέτοιο «ώστε ο αναγνώστης να επιστρέφει στην εποχή του Διχασμού και των
επιστράτων», γράφει στον πρόλογο ο Νικόλαος Παπαδάκης.

Μέσα από τις σελίδες του ημερήσιου αθηναϊκού Τύπου – κείμενα όπως του Σπύρου
Μελά στο «Ελεύθερον Βήμα» και του Δημήτρη Ψαθά στα «Αθηναϊκά Νέα», του Γ.
Βλάχου στην «Καθημερινή», του Παύλου Νιρβάνα στην «Εστία» – γίνεται αποτίμηση
του έργου και της προσωπικότητας του Βενιζέλου, ενώ αποκαλύπτονται στιγμιότυπα
και ανέκδοτες ιστορίες της καθημερινότητάς του. Όπως αυτή που διηγείται ο
φωτορεπόρτερ των αθηναϊκών εφημερίδων, Εμμ. Μεγαλοκονόμου, για τη δύναμη της
γοητείας του Βενιζέλου, που δεν είχε αφήσει ασυγκίνητους ούτε τους
αντιβενιζελικούς δημοσιογράφους: «Ένας απ’ αυτούς θυμάμαι ότι μου είχεν ειπή:
Αν ο Βενιζέλος ήτο γυναίκα θα εσαγήνευε όλον τον κόσμο», αλλά και για την
υπογραφή του Ελληνοτουρκικού Συμφώνου: «Στο ταξίδι της Άγκυρας φόρεσε
χρωματιστά γυαλιά για πρώτη φορά. Μου έκανε εντύπωσι το πράγμα, ως ότου
περνώντας από τον Σαγγάριο άρχισα να καταλαβαίνω. Το μαντήλι ανέβηκε πολλές
φορές στα μάτια του. Τα χρωματιστά γυαλιά ημπόδιζαν να βλέπουμε τι σπαραγμό
είχε στο βλέμμα του…».

«H καλύτερη πολιτική είναι να είσαι ειλικρινής»

Όταν ο Βενιζέλος ρωτήθηκε για το μυστικό της διαπραγματευτικής του
ικανότητας, γράφουν τα «Αθηναϊκά Νέα», άνοιξε το βιβλίο «Χαρακτήρες» του Λα
Μπρουγιέρ κι έδωσε στον δημοσιογράφο να διαβάσει ένα απόσπασμα: «Ιδού τι
εδιάβασα: Ο υπουργός ή ο πληρεξούσιος είναι ενίοτε όμοιος έναν επιτήδειον
παίκτην. Άλλοτε ή είναι βαθύς και υποκρίνεται διά να αποφύγη μίαν αλήθειαν…
εξαγγέλλων αυτήν επειδή τον συμφέρει η εν λόγω αλήθεια να έχη λεχθή χωρίς να
γίνη πιστευτή, ή είναι ειλικρινής και διαυγής ίνα όταν αποκρύπτη κάτι που δεν
θέλει να γίνει γνωστόν, εμπνέει ουχ ήττον εις τους αντιπάλους του την πίστιν
ότι γνωρίζουν παν ό,τι θέλουν να ηξεύρουν και τους κάμνει να έχουν πεποίθησιν
ότι είναι τα πάντα…». «Αυτό είναι το μυστικό μου», συνέχισε ο Βενιζέλος.
«Αυτό και προπάντων η πίστις ότι η καλύτερη πολιτική είναι εν πάση περιπτώσει
να είναι κανείς ειλικρινής».

INFO

«Ο θάνατος του Ελευθερίου Βενιζέλου στον αθηναϊκό Τύπο», εισαγ. – επιμ: Ελένη
Γαρδίκα – Κατσιαδάκη, προλ: Ειρηναίος Γαλανάκης, Νικόλαος Παπαδάκης. Θα
μιλήσουν απόψε στις 19.00, στην αίθουσα της Παλιάς Βουλής (Σταδίου 13) οι
Γιάννης Μαρίνος, Γιώργος Μαλούχος και Ηλίας Νικολακόπουλος.