AΓΓEΛΟΣ XANIΩTHΣ H αρχαιολογία ενώνει

Ο 45χρονος σήμερα καθηγητής της Επιγραφικής Άγγελος Χανιώτης μελετά από το 1995 τις ελληνικές επιγραφές της Αφροδισιάδας (στη φωτογραφία, το θαυμάσια διατηρημένο θέατρο της πόλης) στο πλαίσιο των ανασκαφών που διεξάγει το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στη Μικρά Ασία

Έλληνες και Τούρκοι επιστήμονες που μελετούν τις αρχαίες ελληνικές επιγραφές
συναντώνται για πρώτη φορά στην Αθήνα, σ’ ένα επιστημονικό συμπόσιο. Ψυχή
αυτής της πρώτης θαρραλέας προσέγγισης είναι ένας Έλληνας καθηγητής της
Ιστορίας και της Επιγραφικής που έχει την έδρα του στο Πανεπιστήμιο της
Χαϊδελβέργης – έχει μάλιστα κατακτήσει τον επίζηλο θώκο του αντιπρύτανη.

Ο Άγγελος Χανιώτης σπούδασε στη Χαϊδελβέργη, λίκνο των ανθρωπιστικών σπουδών.
Στα τριάντα του τού πρόσφεραν τη θέση του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Νέας
Υόρκης, όπου δίδαξε και τον κάλεσαν πίσω στη Χαϊδελβέργη. Μέσω του
Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης βρέθηκε στην Τουρκία, όπου εδώ και δέκα χρόνια
μελετά τις επιγραφές της Αφροδισιάδας, μιας ειδυλλιακής αρχαίας ελληνικής
πόλης στην ενδοχώρα, χτισμένης στις όχθες του ποταμού Μεντερές (του
Μαιάνδρου), η οποία, όπως δηλώνει τ’ όνομά της, απολαμβάνει την εύνοια της
Αφροδίτης.

Αληθινό χρυσωρυχείο μαρμάρινων αγαλμάτων αλλά και επιγραφών αποδείχθηκε η
Αφροδισιάδα, που είναι γνωστή για το άριστα σωζόμενο στάδιο, το θέατρο, τα
λουτρά και τα αρχαία ιερά της. Μέσα από τις 5.000 επιγραφές αυτής της πόλης ο
κ. Χανιώτης μελέτησε ως τώρα περί τις 180 και ξανασυνθέτει πτυχές της ιστορίας
της, του τρόπου οργάνωσης της δημόσιας, επίσημης αλλά και της ιδιωτικής ζωής.

«Μετά την Αττική, η Μικρά Ασία είναι η πλουσιότερη σε επιγραφές χώρα και κάθε
χρόνο ανακαλύπτονται πάνω από χίλιες νέες επιγραφές», λέει.

Όλες αυτές πρέπει να διαβαστούν, να μεταφραστούν, να αναλυθούν και να
ερμηνευθούν σύμφωνα με τους κανόνες της επιγραφικής, μιας λεπτολόγου και
ιδιαίτερα απαιτητικής επιστήμης, θεμέλιο της ιστορίας.

Στο (ελληνοτουρκικό) συμπόσιο της Αθήνας ο κ. Χανιώτης θα ανακοινώσει την
ανακάλυψη του ονόματος μιας άγνωστης ως χθες γειτονικής πόλης στην περιοχή της
Αφροδισιάδας που λέγεται τα Σύνετα. Αλλά και την πρώιμη ιστορία της
Αφροδισιάδας, που ιδρύθηκε στις αρχές του 2ου αι. π.X. και ανακηρύχθηκε σε
πόλη ανεξάρτητη και αφορολόγητη από τους Ρωμαίους.

Πώς σας αντιμετωπίζουν στην Τουρκία;

«Στα δέκα χρόνια που δουλεύω ποτέ δεν ένιωσα ανεπιθύμητος. Απλοί άνθρωποι,
ακούγοντας ότι είμαι Έλληνας, έρχονται και μου χτυπάνε φιλικά τον ώμο. Είναι
πολύ φιλόξενοι. Όσο για τους Τούρκους συναδέλφους, οι σχέσεις είναι καλές.
Πολλοί Τούρκοι αρχαιολόγοι σπουδάζουν στα Πανεπιστήμια της Γερμανίας.

Υπάρχουν όμως πολλοί που μαθαίνουν την ελληνική γλώσσα, αρχαία ή και νέα, στα
Πανεπιστήμια και στις Σχολές της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης. Γιατί
αυτές οι επιγραφές που ανακαλύπτονται είναι καινούργιες πηγές, πρέπει να
διαβαστούν, χρειάζονται μετάφραση, πρέπει να διατηρηθούν, να μελετηθούν.
Προσφέρουν στέρεες γνώσεις. Σήμερα υπάρχουν Τούρκοι αρχαιολόγοι που
συγκεντρώνουν ακόμα και τις νεοελληνικές ταφόπλακες, τις προ του 1922».

Ζείτε σε ένα διεθνές περιβάλλον. Πώς βλέπετε την κρίση των ελληνικών
σπουδών διεθνώς;

«H υποχώρηση της γνώσης της αρχαίας ελληνικής – ακόμα και από τα ελληνικά
γυμνάσια καταργήθηκε – σπάει μια παράδοση, γιατί δεν επιτρέπει να υπάρξει μια
μακροχρόνια τριβή με τη γλώσσα. Ο μελλοντικός ρόλος της Ελλάδας είναι να
αποτελέσει το κέντρο των ελληνικών σπουδών, επειδή λόγω της γλώσσας έχουμε το
πλεονέκτημα. Υπάρχει ανάγκη χρηματικής υποστήριξης και καλό θα ήταν τα διάφορα
ιδρύματα να ξοδεύουν στην εκπαίδευση και στις υποτροφίες. Τα χρήματα που
ξοδεύονται για μια δεξίωση κάνουν όσο τρεις υποτροφίες διάρκειας ενός έτους.
Σήμερα δεν είναι δυνατόν, λόγω των δυσκολιών, όλα τα Πανεπιστήμια να
εκπροσωπούν όλο το φάσμα των σπουδών.

Ζούμε όμως σε μια εποχή που η εκπαίδευση γίνεται ηλεκτρονικά κι αυτό προσφέρει
τη δυνατότητα ηλεκτρονικών μαθημάτων, διεθνούς συνεργασίας, εντατικών
σεμιναρίων κ.ά. H προσπάθεια ενοποίησης των σπουδών, λ.χ. να ανοίγουν όλα τα
Πανεπιστήμια της Ευρώπης την ίδια ημερομηνία, δημιουργεί πρόβλημα, ένα
πισωγύρισμα. Πιστεύω ότι γενικά η ομογενοποίηση των σπουδών είναι ένα
πισωγύρισμα».

Μια απολιθωμένη «φωνή»

«Μια επιγραφή είναι η απολιθωμένη φωνή από τα παλιά, ένας κόσμος αποτυπωμένος
στην πέτρα», λέει ο καθηγητής Άγγελος Χανιώτης. «Όταν μελετάμε τις αρχαίες
επιγραφές, “ακούμε” σαν από θαύμα μια φωνή από τον παλιό κόσμο. Σπάνια
βρίσκουμε αλλού αποτυπωμένα με τόση αμεσότητα τα αισθήματα, τους φόβους, τις
ιδέες, τα προβλήματα και τις εξομολογήσεις των ανθρώπων. Γιατί η επιγραφή δεν
είναι φιλτραρισμένη από κάποιον ιστορικό».