«H Eυρώπη έχει και πάλι ανάγκη τη Mεσόγειο»

«Κάθε φορά που μιλάμε για τις ρίζες της ευρωπαϊκής σκέψης γυρνάμε στη Μεσόγειο
και στην Ελλάδα», είπε χθες ο Χόρχε Σεμπρούν, στη διάρκεια της εκδήλωσης του
προγράμματος Megaron Plus «H Ευρώπη, ο πολιτισμός, η Μεσόγειος» που
πραγματοποιήθηκε στη γεμάτη αίθουσα «Νίκος Σκαλκώτας» του Μεγάρου Μουσικής
Αθηνών. Τόσο ο ίδιος όσο και οι συνομιλητές του, ο Σύρος ποιητής Άδωνης, ο
Ιταλός τεχνοκριτικός Φιλίπε Νταβέριο και ο Έλληνας συντονιστής της συζήτησης,
ο ποιητής Δημήτρης Άναλις, προσπάθησαν να προσδιορίσουν τον σημερινό ρόλο και
τη θέση της Μεσογείου στην Ευρώπη και στον κόσμο, συχνά μέσα από ιστορικές
αναφορές.

Ο Χόρχε Σεμπρούν επισήμανε ότι «η Μεσόγειος εξαφανίστηκε για μια πολύ μεγάλη
περίοδο από την ευρωπαϊκή ιστορία». Κάτι που, κατά τη γνώμη του, οφείλεται στο
ότι «επινόησε μεν το εμπόριο και τον έμπορο, δεν επινόησε όμως την οικονομία
της αγοράς. Αυτή την επινόησε ο προτεσταντισμός. Και η απομάκρυνση από το
δίπολο του ρωμαϊκού και του ορθόδοξου κόσμου, γέννησε τη σύγχρονη Ευρώπη». Το
ευρωπαϊκό κέντρο είχε πάει αλλού. Σε βαθμό ώστε, μετά την καταστροφή της
ισπανικής αυτοκρατορίας, ο Ορτέγκα υ Γκασέτ να πει: «H Ισπανία είναι το
πρόβλημα, η Ευρώπη είναι η λύση».

Σήμερα, ο Χόρχε Σεμπρούν πιστεύει ότι τα πράγματα αλλάζουν ξανά: «H Ευρώπη
έχει και πάλι ανάγκη τη Μεσόγειο. Γιατί η Ισπανία, για παράδειγμα, είναι
χώρα-γέφυρα τόσο με τον αραβικό κόσμο με τον οποίο γειτονεύει, όσο και με την
Αμερική – όχι μόνο τη Λατινική αλλά και τις ΗΠΑ που γίνονται σε μεγάλο βαθμό
ισπανόφωνες».

Αίσθηση προκάλεσε και η ομιλία του ποιητή Άδωνη ο οποίος, ούτε λίγο
ούτε πολύ, υποστήριξε ότι το πρόβλημα της Μεσογείου είναι ο μονοθεϊσμός: το
γεγονός ότι στη Μεσόγειο γεννήθηκαν οι τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες από τις
οποίες προέκυψε μία θέαση του κόσμου μονοθεϊστική. «Ο μοναδικός Θεός δεν
παρήγαγε κάτι άλλο από βία. Έγινε πολιτικός καθοδηγητής και έφερε μια πολιτική
αλήθεια που αποσκοπεί στον ηγεμονισμό. Έτσι η Ιερουσαλήμ, η πλέον ιερή πόλη
του μονοθεϊσμού, είναι και η πλέον αβίωτη. H μοναδική σκέψη φυλάκισε τον
άνθρωπο στην πίστη. H μοναδική σκέψη είναι μη σκέψη. Ούτε ο Θεός δεν
δικαιούται να σκεφτεί κάτι καινούργιο. Μονοθεϊσμός σημαίνει άρνηση της φύσης,
της θηλυκότητας, του κρασιού, της χαράς», κατέληξε ο Σύρος ποιητής.

Ένα «αισθητικό γεγονός»

Ο Φιλίπε Νταβέριο υποστήριξε πάλι ότι η Μεσόγειος «δεν υπήρξε ποτέ ως γεγονός
πολιτικό», αλλά μόνο «ως γεγονός αισθητικό». Αποτελεί ένα πεδίο διαρκών
συγκρούσεων, 3.000 χρόνια τώρα. Και η Ευρώπη, κατά τη γνώμη του, μοιάζει να
κυριαρχείται ακόμη από την εποχή του Καρλομάγνου. Ο περίφημος ευρωπαϊκός
«πυρήνας» περιλαμβάνει τις αντίστοιχες «καρλομαγνικές» χώρες. «Ας θυμηθούμε με
πόση ευκολία δεχθήκαμε τη διάλυση της Τσεχοσλοβακίας και της τέως
Γιουγκοσλαβίας, προκειμένου να ενταχθούν κομμάτια τους εκεί που ανήκαν κάποτε.
Αυτό που τώρα χρειάζεται δεν είναι απλώς μια Ευρώπη της ανοχής. Χρειάζεται μια
Ευρώπη της συμβίωσης. Με τη Μεσόγειο μαζί», κατέληξε.