XΟPXE ΣEMΠPΟYN – AΔΩNHΣ Στην άγρια θάλασσα της Iστορίας

«Θρησκεία και πολιτική» θα μπορούσε να είναι ο υπότιτλος της σημερινής
συζήτησης τριών υψηλών προσκεκλημένων, στο πλαίσιο του νέου και πολλά
υποσχόμενου προγράμματος Megaron Plus, του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Με τον
ευρύτερο τίτλο «H Ευρώπη, ο πολιτισμός, η Μεσόγειος», δίνει την ευκαιρία στον
Άδωνη, στον Χόρχε Σεμπρούν, στον Φιλίπε Νταβέριο και στον Έλληνα συντονιστή
της συζήτησης, Δημήτρη Άναλι να ξετυλίξουν το νήμα που τους ενώνει, τη
Μεσόγειο, και να απλωθούν σε ακόμη πιο άγριες θάλασσες, όπως η θάλασσα της
ιστορίας και του περίπλοκου παρόντος.

Διότι οι τέσσερις διανοούμενοι δεν θα αποφύγουν καθόλου την απόλυτα επίκαιρη
συζήτηση των πολιτιστικών και πολιτικών διασυνδέσεων στη Μεσόγειο σε όλες τους
τις διαστάσεις. Τη διαρκή επικοινωνία που υπήρχε άλλοτε (Έλληνες σε Ιταλία,
Γαλλία, Ρωμαίοι στη Βόρειο Αφρική, Άραβες σε Σεβίλλη και Κόρντομπα, Εβραίοι σε
Μαρόκο και Ισπανία) και τη σημερινή διάρρηξη των σχέσεων και την απομόνωση.
Αναπόφευκτα, ο Άδωνης θα εστιάσει περισσότερο στους θρησκευτικούς
διαχωρισμούς. Όπως και ο ποιητής και σύμβουλος διεθνών σχέσεων Δημήτρης
Άναλις, προσωπικός φίλος του Άδωνη, άλλοτε αρθρογράφος της «Μοντ», που θα
κάνει σχετική εισαγωγή. «Ο ευρύτερος χώρος της Μεσογείου γέννησε όλες τις
μονοθεϊστικές θρησκείες», λέει στα «NEA». Ο Δημήτρης Άναλις θα αναφερθεί στον
ρόλο της ορθοδοξίας στο πρόβλημα της ευρωπαϊκής διαίρεσης (στο δίπολο
Βυζάντιο-Φράγκοι), ο Σύρος Άδωνης θα μιλήσει για τον ισλαμισμό, πιθανότατα δε
για τον ρόλο του τουρκικού ισλαμισμού – που αποτελεί ιδιαίτερη κατηγορία –
στις μεσογειακές εξελίξεις.

Ο εβραϊκής καταγωγής Χόρχε Σεμπρούν, ωστόσο, δεν θα μιλήσει ιδιαίτερα
για τον τρίτο πόλο του μονοθεϊσμού. Προσωπικότητα πολιτική μέχρι το κόκαλο,
αναμένεται να μιλήσει για ένα άλλο κοινό σημείο στη Μεσόγειο: τις δικτατορίες.
Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι Σεμπρούν, Άδωνης, Άναλις, έχουν ένα ακόμη
κοινό σημείο αναφοράς: τη Γαλλία. Ο Σεμπρούν ζει στο Παρίσι από τα δεκαέξι του
χρόνια, όταν εξορίστηκε από το φρανκικό καθεστώς. Ο Άδωνης, που ήταν καθηγητής
στο Πανεπιστήμιο της Βηρυτού, μετά την καταστροφή της λιβανικής πρωτεύουσας
κατέφυγε επίσης στο Παρίσι, ενώ ο Δ. Άναλις γράφει στα γαλλικά τα περισσότερα
κείμενά του και πριν από λίγες ημέρες πήρε ειδικό βραβείο για το έργο του από
το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών.

Το καρέ των διανοουμένων συμπληρώνει ένας Ιταλός, ο Φιλίπε Νταβέριο, διεθνώς
γνωστός ως ιστορικός τέχνης – είναι υπεύθυνος για την επανασχεδίαση της
λειτουργίας των ιταλικών μουσείων. Διευθύνει δύο γκαλερί στο Μιλάνο και δύο
στη Νέα Υόρκη και έχει πάμπολλες δημοσιεύσεις για τους ζωγράφους και τους
πρωτοπόρους της τέχνης τον 20ό αιώνα. Μετά τις επιμέρους εισηγήσεις τους, οι
ομιλητές θα συζητήσουν από κοινού προτάσεις για την αποκατάσταση της επαφής
των μεσογειακών λαών.

ΧΟΡΧΕ ΣΕΜΠΡΟΥΝ

«H ζωή αξίζει αν είναι ελεύθερη»

«H Ιστορία παράγει πολύ εύκολα τυραννίες», λέει ο Ισπανός συγγραφέας Χόρχε Σεμπρούν

Ο 82χρονος Χόρχε Σεμπρούν έχει μια μακρά ιστορία πολιτικής στράτευσης. H
(παλαιότερη) δήλωσή του στα «NEA» ότι «η ζωή δεν είναι ιερή παρά μόνο όταν
εγγυάται την ελευθερία και την αξιοπρέπεια», και ότι «αν δεν ρισκάρεις τη ζωή
σου μένεις σκλάβος», πατάει σε μία μακρά ιστορία αγώνων και κινδύνων. Ως
έγκλειστος στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπούχενβαλντ στη διάρκεια της
κατοχής, ως καθοδηγητικό στέλεχος του παράνομου Κομμουνιστικού Κόμματος για
μια δεκαετία, στη φρανκική Ισπανία του ’50 – και μέχρι το 1964, οπότε
διαγράφτηκε από το κόμμα και αφοσιώθηκε στο γράψιμο. Αλλά και ως υπουργός
Πολιτισμού, αργότερα.

«H Ιστορία παράγει πολύ εύκολα τυραννίες», λέει. «Ανέκαθεν, λοιπόν, χρειαζόταν
να ρισκάρουν κάποιοι άνθρωποι τη ζωή τους για να μετασχηματιστεί ο ρους της
Ιστορίας». Σήμερα, που έχουμε στην πλάτη μας και την 11η Σεπτεμβρίου, «δεν
πρέπει να αποδυθούμε σε ένα είδος αντισταυροφορίας ή αντιφονταμενταλισμού,
αλλά να χρησιμοποιήσουμε την κριτική και την ανάλυση των νέων δεδομένων, για
να χαράξουμε πορεία». Ο Χόρχε Σεμπρούν έχει γράψει περισσότερα από δεκαπέντε
μυθιστορήματα (στην πλειοψηφία τους με έντονο το πολιτικό στοιχείο), σενάρια
πολιτικών ταινιών όπως το «Z» και η «Ομολογία» του Κώστα Γαβρά, θεατρικά έργα.

ΑΔΩΝΗΣ

«Υπάρχει σχίσμα και μέσα μας»

«Ζούμε σε μία νεωτερικότητα που μας επιβλήθηκε και την ίδια στιγμή η εσωτερική μας δομή είναι παλιά», παρατηρεί ο Σύρος ποιητής Άδωνης

Ο Άδωνης, τα τελευταία χρόνια, θεωρείται μόνιμος υποψήφιος για Νόμπελ
Λογοτεχνίας. Ο γνωστότερος στη Δύση ποιητής του αραβικού κόσμου, από τη
Λαττάκεια της Συρίας, δεν πήγαινε καν σχολείο γιατί ήταν πρωτότοκος γιος
φτωχής οκταμελούς οικογένειας και βοηθούσε τον πατέρα του στα χωράφια. Στα 13
του, όμως, με θράσος, στάθηκε μπροστά στον Σύρο πρόεδρο, που έτυχε να περνά
από τη γειτονιά του και του απήγγειλε μια κασίντα, την παραδοσιακή αραβική
ωδή. Ο πρόεδρος τον ρώτησε τι δώρο θα ήθελε να του κάνει και εκείνος απάντησε:
«να πάω σχολείο!».

Και πράγματι, απέκτησε γαλλόφωνη παιδεία. Γράφει όμως πάντα στα αραβικά. Και
σήμερα, που οι μεν μουλάδες τον περιμένουν στη γωνία, οι δε Γάλλοι του
προσφέρουν τη γαλλική υπηκοότητα -που, πάντως, δεν έχει ακόμη -, ο Αλί Αχμάντ
Σαΐντ (το πραγματικό όνομα του Άδωνη) προτιμά να μιλάει για ένα άλλου είδους
εσωτερικό διχασμό: «Έχει δημιουργηθεί ένα σχίσμα ανάμεσα στην καθημερινή ζωή
της σύγχρονης εποχής και στον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε τα πράγματα, ο
οποίος πηγάζει από το παρελθόν», είπε στα «NEA».

«Πρόκειται για σχιζοειδή κατάσταση. Ζούμε σε μία νεωτερικότητα που μας
επιβλήθηκε και την ίδια στιγμή η εσωτερική μας δομή είναι παλιά». Ο δε
αραβικός κόσμος, προσθέτει, έχει να αντιμετωπίσει την επιπλέον σχιζοφρένεια
που παράγουν οι διδαχές της θρησκείας. «Βέβαια, αυτό δεν είναι μόνο γνώρισμα
του Ισλάμ. Είναι και των Εβραίων και των Χριστιανών. Δεν πρόκειται για διαφορά
γένους αλλά απλής διαβάθμισης του προβλήματος», λέει.

Όσο για τον «american way of life», τον εύκολο και πρακτικό τρόπο ζωής, ο
Σύρος ποιητής (και αναπληρωτής μόνιμος αντιπρόσωπος της Αραβικής Ένωσης στην
Ουνέσκο) θεωρεί ότι είναι «ένας νέος ιμπεριαλισμός, μια νέα αποικιοποίηση που
απλώς άλλαξε όνομα και λέγεται παγκοσμιοποίηση». Ένας ιμπεριαλισμός που «δεν
σέβεται τον άνθρωπο» και που μας βάζει να ζούμε «σε έναν καινούργιο πολιτισμό
στη δημιουργία του οποίου δεν πήραμε μέρος».

INFO

H συζήτηση με θέμα «H Ευρώπη, ο πολιτισμός, η Μεσόγειος», θα πραγματοποιηθεί
απόψε στις 20.00 στην αίθουσα Νίκος Σκαλκώτας του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, στο
πλαίσιο των εκδηλώσεων «Megaron Plus».

Τα βιβλία του Χόρχε Σεμπρούν κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Εξάντας. Αυτές τις
ημέρες κυκλοφορεί το «Είκοσι χρόνια και μια μέρα».

Άδωνης, «Οι αναλογίες και οι αρχές». Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια, λεξιλόγιο:
Ελένη Κονδύλη-Μπασούκου, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Σελ. 231. Τιμή: 19,90
ευρώ.