ΓIΩPΓOΣ ΧATZHMIΧAΛHΣ «Eξορίσαμε την τέχνη από τον δημόσιο χώρο»

«Διεθνές γεγονός είναι να κάνεις έργο που να είναι σε διάλογο με τους συναδέλφους έξω από την Ελλάδα. Έτσι υπάρχεις, έτσι προχωρείς και ο ίδιος. H τέχνη πρέπει να διεκδικεί ένα άνοιγμα και μια παγκοσμιότητα στην κατανόηση του κόσμου», λέει ο Γιώργος Χατζημιχάλης

Το θέμα του νοσοκομείου μας αγγίζει όλους. Είναι μια δυνατή εμπειρία, ένας
χώρος δυσπρόσιτος, όπου συμβαίνουν πολλά. Είναι κυρίως, όπως το περιγράφει ο
Γιώργος Χατζημιχάλης, «μια κοινότητα εκτός της κοινωνίας. Ένας χώρος στο
μεταίχμιο όπου παίζεται σε αρκετά μεγάλο ποσοστό το θέμα της ζωής και του
θανάτου και όπου πλανάται ένα κενό, ένας χώρος που δεν συμμετέχει στο πανηγύρι
της κοινωνίας».

Ο Γιώργος Χατζημιχάλης είναι καλλιτέχνης που αγαπά τις αλληγορίες και τις
παραβολές. Ο ασθενής ίσως να είναι η ίδια η ζωγραφική και η ψυχή του καθενός.

«Ξεκίνησα από τη ζωγραφική. Είμαι ένας ζωγράφος που δουλεύει με όλα τα μέσα
για να φτιάχνει εικόνες. Είμαι εικονολάτρης και εικονοποιός. Μέσω των εικόνων
προσπαθώ να δείξω αυτό το πολύπλοκο πράγμα που είναι το νοσοκομείο. Αν
χρησιμοποιούσα μόνο τη ζωγραφική θα έπρεπε να κάνω μια σειρά έργων ασθενών,
διαδρόμων, όχι μόνο ένα έργο. Σήμερα, μόνο αν κάνεις ένα σύμπλεγμα πολλών
έργων μπορείς να φέρεις τον θεατή σ’ αυτό που λέμε και συζητάμε για το
νοσοκομείο».

Καλλιτέχνης-ορχήστρα, ο γεννημένος το 1954 Γιώργος Χατζημιχάλης θεωρείται ότι
συνδυάζει το πηγαίο ταλέντο της ζωγραφικής αλλά και της συγγραφής με το
ερευνητικό πάθος και το πνεύμα ενός επιστήμονα που δουλεύει μεθοδικά πάνω σε
μια ιδέα με τελικό σκοπό να τη μετατρέπει σε εικόνα. Το έργο του κινείται
εκτός εμπορίου. Έτσι, ένα ερειπωμένο παλαιοχριστιανικό μνημείο στη Μαρώνεια
μπορεί να του δώσει αφορμή να συμμετάσχει στην ανασκαφή με τον Χαράλαμπο
Μπακιρτζή, να το ξαναπλάσει εικαστικά. H θέση των φάρων του Αιγαίου μπορεί να
αποτελέσει αφετηρία και προορισμό μιας εικαστικής διαδρομής από φωτεινά
σήματα, με αφετηρία το εργαστήριό του στην Αίγινα.

«Ο Γιώργος Χατζημιχάλης δείχνει με το έργο του ότι η ζωγραφική διαθέτει χώρο
και δυνατότητες απεριόριστες», σημειώνει η ιστορικός τέχνης Κατερίνα Κοσκινά,
επίτροπος της Ελλάδας στην Μπιενάλε της Βενετίας, στον κατάλογο των έργων του
Χατζημιχάλη που εκτέθηκαν το 2002 στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. H
ζωγραφική «είναι χώρος γεωγραφικός, φιλοσοφικός και ιστορικός με δυνατότητες
ανανέωσης και προσαρμογής στα νέα δεδομένα.

Ολόκληρο το έργο του αποτελεί ένα σχόλιο για το παρόν κα το μέλλον της
ζωγραφικής. Για να εξασφαλίσει δε τη συνέχειά της προτείνει λύσεις που
στηρίζονται πρωτίστως στη μνήμη, αλλά και στην κωδικοποίηση και την ταξινόμηση
σπαραγμάτων της ζωγραφικής τέχνης».

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Γ. Χατζημιχάλης συμμετέχει σε μια μεγάλη διεθνή
έκθεση στο εξωτερικό. Έχουν προηγηθεί τα Ντοκουμέντα, η πιο πρωτοποριακή
έκθεση σύγχρονης τέχνης στον κόσμο το 1992, η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της
Βενετίας το ’91, η έκθεση στο μουσείο PSI της N. Υόρκης, η Μπιενάλε του
Τσέτνιγιε. Έργο του υπάρχει στο πιο σύγχρονο μουσείο της Ευρώπης, το Vanabbe.
Όλα αυτά χάρη σε προσκλήσεις ξένων. Είναι όμως η πρώτη φορά που το έργο του
προτείνεται σε μια διεθνή διοργάνωση από την Ελλάδα.

Τι σημαίνει για σας η συμμετοχή στην Μπιενάλε της Βενετίας και, κατ’
επέκτασιν, τι είναι ελληνική τέχνη στο εξωτερικό;

H συμμετοχή είναι εξαιρετικά τιμητικό γεγονός, αλλά αυτό δεν εξασφαλίζει καμιά
αναγνώριση εκτός ελληνικών συνόρων. Τα τελευταία χρόνια, από το 1974 κ.ε. –
πριν λόγω της χούντας τα πράγματα ήταν αλλιώς – η Ευρώπη σταμάτησε να
ασχολείται με το τι κάνουμε. Μας αγνοεί, δεν μας παίρνει στα σοβαρά. Είναι
αποκαλυπτικό ότι σ’ έναν τόμο που βγήκε πρόσφατα από τον μεγάλο εκδοτικό οίκο
Skira για την ευρωπαϊκή τέχνη στη δεκαετία του 1990, υπάρχει ο χάρτης της
Ευρώπης, η Αλβανία, υπάρχουν καλλιτέχνες απ’ όλη την Ευρώπη εκτός από Έλληνες.
Αυτό είναι αδύνατον να ξεπερασθεί στη δική μας γενιά. Και αυτό, γιατί δεν
υπήρχε ισχυρή αγορά έργων τέχνης να υποστηρίζει τους καλλιτέχνες και ακόμα δεν
υπήρχε μουσείο σύγχρονης τέχνης.

Σε τι χρησιμεύουν οι μεγάλες διεθνείς εκθέσεις, όπως η Μπιενάλε;

Στη συνάντηση πολλών ανθρώπων και πολλών τάσεων. Μιλώ για τις εκθέσεις που το
περιεχόμενό τους δεν ορίζεται με το τι κυκλοφορεί στις art fair, αλλά
αυτόνομα, από τη σκέψη του επιμελητή τους. Είναι οι Μπιενάλε ο μόνος τόπος, το
πανεπιστήμιο της τέχνης, γιατί η τέχνη έχει φύγει από τον δημόσιο χώρο,
κρύβεται. Υπάρχει σε μουσεία και σε ιδιωτικές συλλογές. Αυτές οι μεγάλες
εκθέσεις όταν κρατούν την αυτονομία τους γίνονται κέντρο ισχυρό για την τέχνη,
αφού συγκεντρώνουν εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες που συρρέουν απ’ όλα τα
μέρη.

«Φτάσαμε στη συνύπαρξη με το λάιφ στάιλ»

«Σήμερα αυτό που έχει προχωρήσει είναι η άποψη ότι η τέχνη συνυπάρχει με το
λάιφ στάιλ. Αυτό δημιουργεί μεγάλο πρόβλημα ταυτότητας. Τι κάνουμε εμείς οι
καλλιτέχνες, τι είμαστε. Πολλά αλλάζουν, με τρόπο αρνητικό. Πάντα όμως
υπάρχουν θετικές προτάσεις, υπάρχουν αυτοί που εγκύπτουν στην κατάσταση του
κόσμου σήμερα και στο πώς θα συμβούν και θα γίνουν έργα τέχνης».