Δρόμοι

Τις εικόνες…

… τις χρειαζόμαστε; Όχι τις εικόνες στην εκκλησία, αλλά τις «εικόνες» στον
δρόμο, τα φανταχτερά κτίρια δεξιά και αριστερά, που νιώθεις σαν να σε αρπάζουν
από τον λαιμό και να σου λένε: «Κοίταξέ με!». Οικοδομήματα με καμπύλες, ακμές,
εξογκώματα, αστραφτερά υλικά και γυαλιστερά χρώματα. H Μπιενάλε της Βενετίας
ήταν φέτος μια γιορτή για όλα αυτά. Ακόμη και ο Νόρμαν Φόστερ, ο αρχιερέας του
ήρεμου, κλασικού μοντερνισμού, υπέκυψε σε αυτό το παιχνίδι. Όμως, την ίδια ώρα
που συμβαίνουν όλα αυτά, παρατηρείται μια αντίθετη κίνηση από αρχιτέκτονες που
πιστεύουν πως τα κτίρια πρέπει να έχουν κάτι παραπάνω από ένα στιγμιαίο «σεξ
απίλ».

Οι επισκέπτες…

… στη Βενετία – ένας από αυτούς ήταν και ο Τζάιλς Γουόρσλεϊ, που έγραψε τις
εντυπώσεις του στην «Ντέιλι Τέλεγκραφ» – έφυγαν μπουχτισμένοι από κτίρια με
παράξενα σχήματα. Κανείς δεν ξέρει πόσα από αυτά θα χτιστούν πραγματικά: το
σημαντικότερο δεν ήταν η πραγματικότητα, αλλά η εικόνα. Αν περάσει η λογική
της εικόνας, τα επόμενα χρόνια ο κόσμος της αρχιτεκτονικής θα μοιάζει με
φανφαρόνικη όπερα: ελάχιστη φινέτσα και πολλές χοντρές κυρίες. Δεν είναι
παράξενο που πληθαίνουν οι φωνές των αρχιτεκτόνων οι οποίοι αντιδρούν σε όλα
αυτά. Στην αρχή, όταν είχε ανοίξει το Γκουγκενχάιμ, ήταν τόσο σαστισμένοι από
την επιτυχία του, που είχαν καταπιεί τη γλώσσα τους. Τώρα αυτό αλλάζει. H
ανοιχτή επίθεση του Γκραμ Μόρισον στη λατρεία της εικόνας προκάλεσε εντύπωση
στον αρχιτεκτονικό κόσμο. Ύστερα ήρθε η σειρά του Άνταμ Καρούσο. Χαρακτήρισε
τα εξεζητημένα σχήματα ως το αντίστοιχο της αισθητικής χειρουργικής στην
αρχιτεκτονική: «Δεν είναι κάτι νέο, αλλά απλώς κάτι που δεν είναι σε θέση να
γεράσει αξιοπρεπώς».

Ο Φόστερ…

… τελείωσε τη χρονιά με κάτι αληθινά εντυπωσιακό. «Θρίαμβο της γαλλικής
αρχιτεκτονικής» το είπε ο πρόεδρος της Γαλλίας Ζακ Σιράκ, μολονότι ο
αρχιτέκτονας ήταν Άγγλος. H γέφυρα του Μιγιό, στη Νότια Γαλλία, μοιάζει με
λεπίδα από φως. Και θα είναι και χρήσιμη – τη χρησιμότητα, οι «αρχιτέκτονες
της εικόνας» την έχουν από καιρό ξεχάσει – αφού θα λύσει το πρόβλημα της
μεγαλύτερης κυκλοφοριακής συμφόρησης που παρατηρείται στην Ευρώπη τα
καλοκαίρια, εκεί στη Νότια Γαλλία.

Τα σημερινά…

… αρχιτεκτονικά έργα σπάνια λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες της καθημερινής
ζωής. Φαντασμένα σχέδια προσπαθούν μάταια να δικαιολογήσουν το υπέρογκο
κόστος. Μοιάζουν πιο πολύ με παραφουσκωμένες γαλοπούλες, παρά με οικοδομήματα.
H αρχιτεκτονική ως θέαμα αφήνει την πόλη γυμνή – για να θυμηθούμε μια έκφραση
του μεγάλου επικριτή της κοινωνίας του θεάματος Γκι Ντεμπόρ, που αποφάσισε να
εγκαταλείψει τη ζωή πριν από δέκα χρόνια ακριβώς. Αυτή η αρχιτεκτονική κλείνει
απ’ έξω τον πολίτη όπως μια οθόνη τηλεόρασης κλείνει απ’ έξω τον τηλεθεατή:
είναι ελεύθερος να χαζεύει την εικόνα, αλλά δεν μπορεί να πάρει μέρος σε
αυτήν.