Διαστάσεις Tο τείχος των βεβαιοτήτων

Το έγραψε πριν από λίγες ημέρες ένας αρθρογράφος της «Φρανκφούρτερ
Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ»: η δολοφονία του Ολλανδού σκηνοθέτη Τέο Βαν Γκογκ
αντιπροσωπεύει για όποιον ζει στην Ευρώπη κάτι ανάλογο με την πτώση του
τείχους του Βερολίνου.

«Το Ισλάμ είναι ειρήνη»: αυτό φώναζαν μουσουλμάνοι της Κολωνίας που διαδήλωσαν σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον φόνο του Βαν Γκογκ

Στον Μοχάμεντ Μπ., έναν άνδρα μαροκινής καταγωγής που είχε λάβει την ολλανδική
υπηκοότητα, το ολλανδικό κράτος τα είχε δώσει όλα – ή τουλάχιστον έτσι νόμιζε.
Του είχε βρει δουλειά στον δήμο, έδειχνε κατανόηση απέναντι στα όποια
κοινωνικά του προβλήματα και είχε γενικά εξασφαλίσει για τον ίδιο και την
οικογένειά του ένα κλίμα ανοχής και ελευθερίας χωρίς προηγούμενο στην Ευρώπη.
Το αποτέλεσμα; Ο Μοχάμεντ Μπ. αισθάνθηκε ελεύθερος να αρπάξει μια μέρα ένα
μαχαίρι, να ακολουθήσει έναν καλλιτέχνη που δεν του άρεσε το έργο του και να
τον σφάξει σαν γουρούνι στο κέντρο του Άμστερνταμ. Δίπλα στο πτώμα του άφησε
ένα σημείωμα με το οποίο απειλούσε με την ίδια τύχη μια «αποστάτιν»
μουσουλμάνα, τη σομαλικής καταγωγής βουλευτή Αγιαάν Χίρις Αλί, που από τότε
κρύβεται για να γλιτώσει τη ζωή της.

Με την πράξη αυτή, σημειώνει η Μπάρμπαρα Σπινέλλι στη Στάμπα,
γκρεμίστηκε συμβολικά το προστατευτικό τείχος των ανοιχτών συνόρων και της
ατομικής ελευθερίας. Οι ίδιες οι βεβαιότητες του πολιτισμού μας, που
αποτελούσαν τα θεμέλια αυτού του τείχους, τέθηκαν ξαφνικά υπό αμφισβήτηση. H
ανοχή είναι καλό πράγμα, μερικές φορές όμως δεν αποτελεί παρά ένα πέπλο που
συγκαλύπτει την αδιαφορία και την άγνοια του διαφορετικού. H ελευθερία του
ατόμου αποτελεί συστατικό στοιχείο του πολιτισμού μας, είτε είναι λαϊκός είτε
χριστιανικός, αλλά προσλαμβάνει τελείως διαφορετικό χαρακτήρα όταν κάποιος,
όπως ο Μοχάμεντ Μπ., εφαρμόζει αυτή την ελευθερία όχι στο άτομο, αλλά στην
ομάδα, την οικογένεια ή τη φυλή. Το ίδιο συμβαίνει με την ελευθερία
συνείδησης, η οποία στη Δύση ταυτίζεται με το εσωτερικό δικαστήριο του καθενός
μας, ενώ στο εξτρεμιστικό Ισλάμ παραπέμπει στο δικαστήριο της Ούμα, δηλαδή της
μουσουλμανικής κοινότητας.

Είναι ενδιαφέρον ότι το τείχος αυτών των βεβαιοτήτων καταρρέει στην Ολλανδία,
την πιο φιλελεύθερη χώρα της Ευρώπης, και ότι οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές
σε χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, οι οποίες γερνούν με ταχύτατους ρυθμούς
και έχουν ζωτική ανάγκη από ξένα εργατικά χέρια. H ενδεδειγμένη αντίδραση
είναι μία, και βρίσκεται στον αντίποδα της τάσης που παρατηρείται σήμερα σε
όλο τον δυτικό κόσμο: πρέπει να ενισχυθεί ο ρόλος του κράτους. Ήδη βλέπουμε τη
γερμανική και τη γαλλική κυβέρνηση να τάσσονται υπέρ της εκπαίδευσης ιμάμηδων
ώστε να κάνουν τα κηρύγματά τους στην εθνική γλώσσα. Οι θεσμοί του Κράτους
πρέπει να είναι ισχυροί και να εξασφαλίζουν την τήρηση των νόμων. Εδώ δεν
μιλάμε για σύγκρουση πολιτισμών. Εδώ μιλάμε για το Κράτος, και για το τι
μπορεί και δεν μπορεί να κάνει ο πολίτης στο εσωτερικό του.