Eπικίνδυνη βγάζουν τη σόγια

Εκατομμύρια άνθρωποι τρώνε σόγια για να ρίξουν τη χοληστερίνη, να απαλύνουν
τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης και να προστατευθούν από καρκίνους. Σύμφωνα
όμως με μια νέα, αδημοσίευτη ακόμη έρευνα, η σόγια πιθανόν να συνδέεται με την
ανδρική στειρότητα και άλλα προβλήματα υγείας.

Οι καλλιέργειες. Το αγαπημένο υποκατάστατο του κρέατος τείνει να γίνει τώρα υγιεινή τροφή ευρείας κατανάλωσης

Όλο πρωτεΐνες και με αντιοξειδωτικές ιδιότητες, η σόγια ήταν επί δεκαετίες για
τους χορτοφάγους το αγαπημένο υποκατάστατο του κρέατος και τείνει να γίνει
τώρα υγιεινή τροφή ευρείας κατανάλωσης. Ένας στους δύο Βρετανούς την έχει
δοκιμάσει και περιλαμβάνεται στην καθημερινή δίαιτα εκατομμυρίων ανθρώπων. Το
σοβαρό κλινικό ενδιαφέρον για τη σόγια ξεκίνησε από τη δυνατότητά της να
καταστέλλει συμπτώματα της εμμηνόπαυσης -. διαπιστώθηκε μετά την
επιδημιολογική παρατήρηση στη δεκαετία του 1980 ότι οι Γιαπωνέζοι, οι οποίοι
λατρεύουν τη σόγια, δεν έχουν λέξη για τις εξάψεις. Λίγο αργότερα, όταν γάλα
και γιαούρτι από σόγια με αξιοπρεπή γεύση έκαναν την εμφάνισή τους στα σούπερ
μάρκετ, όλο και περισσότεροι άνθρωποι άρχισαν να καταναλώνουν συστηματικά
σόγια.

Τα συμπεράσματα

Το 1999, η αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) πείστηκε από την
έρευνα να εγκρίνει μια «ανεπιφύλακτη» δήλωση υγείας ότι η πρωτεΐνη της σόγιας
συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης ασθενειών της στεφανιαίας,
κατεβάζοντας τα επίπεδα της χοληστερίνης. Και δεν είναι μόνον οι καρδιακές
ασθένειες. H FDA επρόκειτο να δώσει στη δημοσιότητα τα συμπεράσματά της από
μια έρευνα τριών ετών για το αν τα προϊόντα σόγιας μπορούν να αναγράφουν πως η
σόγια μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού, του παχέος εντέρου
και του προστάτη.

Ωστόσο, την ίδια στιγμή έρχονται στην επιφάνεια σοβαρές ανησυχίες για πιθανές
κακές συνέπειες τις σόγιας. Πιο ανησυχητική είναι η περίληψη μιας έρευνας που
δημοσιεύτηκε στο τεύχος Νοεμβρίου της «Βρετανικής Επιθεώρησης Μαιευτικής και
Γυναικολογίας». Στο δημοσίευμα αναφέρεται πως η εν λόγω έρευνα, η οποία δεν
έχει δημοσιευτεί, έδειξε πως ένα βασικό συστατικό της σόγιας, ένα
φυτο-οιστρογόνο με την ονομασία genistein, συνδέεται με την ανδρική
στειρότητα.

Το σπέρμα

Ο καθηγητής Νιλ Μακλιούρ, ειδικός του Βασιλικού Θεραπευτηρίου του Μπέλφαστ σε
θέματα γονιμότητας, ήλεγξε το σπέρμα 24 ανδρών, οι σύντροφοι των οποίων
δυσκολεύονταν να συλλάβουν και εντόπισε «σημαντικά υψηλότερα» επίπεδα του
genistein. Το γεγονός αυτό τον έκανε να συμπεράνει πως η σόγια «συνδέεται με
κακή σπερματική λειτουργία». Άλλες ανησυχίες αφορούν την πιθανότητα η σόγια να
προκαλεί προβλήματα στον θυρεοειδή, αφύσικη ανάπτυξη του εγκεφάλου σε μωρά και
καρκίνο του μαστού. Υπάρχουν επίσης δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία οι
ανησυχίες των επιστημόνων υποβαθμίζονται και διατυπώνονται εικασίες ότι η
αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων αμερικανική βιομηχανία της σόγιας
εξασφάλισε από τις αρχές στις ΗΠΑ και τη Βρετανία ότι οι ανησυχίες αυτές θα αγνοηθούν.

Σύγχυση για τις επιδράσεις της

Γάλα σόγιας. Περιλαμβάνεται στην καθημερινή δίαιτα εκατομμυρίων ανθρώπων

ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΕΣ και στις δύο όχθες του Ατλαντικού τονίζουν ότι το
ζήτημα αν η σόγια είναι εν δυνάμει τοξική ή ευεργετική για την υγεία είναι
προβληματικό. Ας πάρουμε για παράδειγμα την πρόσφατη μελέτη για το genistein
και την εξασθένηση του σπέρματος. Ο καθηγητής Μακλιούρ παραδέχεται ότι δεν
ρώτησε τους άνδρες που εξέτασε αν κατανάλωναν σόγια και ότι «καθώς το γάλα
σόγιας δεν είναι πολύ δημοφιλές στη Βόρεια Ιρλανδία, ήταν απίθανο να έχουν
καταναλώσει εσκεμμένα σόγια». Επισημαίνει όμως ότι καθώς η σόγια είναι
«πανταχού παρούσα» στα επεξεργασμένα τρόφιμα και τα μενού των φαστ φουντ, «η
κατανάλωση πάρα πολλών χάμπουργκερ μπορεί να αυξήσει σημαντικά τα επίπεδα του
genistein».

Αλλά ένας τέτοιος ισχυρισμός δεν έχει επιστημονική βάση, σύμφωνα με την Ίντιν
Κάσιντι, καθηγήτρια Διαιτητικής και Υγείας στην Ιατρική Σχολή του
Πανεπιστημίου East Anglia. H καθηγήτρια υπογραμμίζει πως οι έρευνες έχουν
δείξει πως για να επέλθει οποιαδήποτε ορμονική αλλαγή, απαιτείται καθημερινή
κατανάλωση περίπου 45 mg σόγιας (περίπου δύο ποτήρια). «Τα 25 mg δεν έχουν
κανένα αποτέλεσμα. Και είναι ουσιαστικά αδύνατο να καταναλώσει κανείς
περισσότερο από 2 mg σόγιας την ημέρα από επεξεργασμένα τρόφιμα», τόνισε η
Κάσιντι.

H χοληστερίνη

Σύγχυση επικρατεί επίσης όσον αφορά την επίδραση της σόγιας στη χοληστερίνη.
Ακόμη και οι λάτρεις της σόγιας παραδέχονται ότι η σύσταση που εξέδωσε η FDA
το 1999 ήταν πιθανόν υπερβολική. «Τώρα πιστεύουμε πως η πρωτεΐνη της σόγιας
ρίχνει τη χοληστερίνη περίπου 5%, ενώ αρχικά υπολογίζαμε τη μείωση αυτή στο
13%», λέει ο δρ Μαρκ Μεσίνα, καθηγητής διατροφής στο Πανεπιστήμιο Λόρνα Λίντα
της Καλιφόρνιας.

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος