Δρόμοι

Ο Προμηθέας…

… αλυσοδένεται σε έναν βράχο του Καυκάσου. Επειδή η τόλμη του ξεπέρασε τα
όρια, καταδικάζεται σε ένα αποτρόπαιο μαρτύριο: ένας αϊτός σιγοτρώει το συκώτι
του, που κάθε τόσο ξαναγίνεται από την αρχή για να έχει να τρώει το όρνιο. Το
μαρτύριο αυτού του φίλου των ανθρώπων δεν εξαντλείται σε εκείνον τον βράχο. Θα
ξαναφανεί αργότερα σε έναν άλλον απείθαρχο, τον Τζορντάνο Μπρούνο, που
πλαταίνει τα όρια του κόσμου και καταλήγει έτσι στην πυρά, στο Κάμπο ντέι
Φιόρι της Ρώμης, το έτος Κυρίου 1600. Το «Πλάσμα» της Μαίρης Σέλεϊ είναι
γέννημα καταραμένο της αχαλίνωτης φιλοδοξίας του Βίκτορ Φρανκενστάιν που,
θέλοντας να δώσει ζωή, κατασκεύασε μια «μηχανή» θανάτου. Ο Οδυσσέας είναι
άνθρωπος περίεργος και διορατικός. Επισκέπτεται τον Κάτω Κόσμο, ξεγελάει τον
Πολύφημο και ακούει τις Σειρήνες. Πέφτει θύμα της γοητείας της Κίρκης. Θα
ξαναγεννηθεί αργότερα στις θάλασσες που διαπλέει ο καπετάν Νέμος με τον
«Ναυτίλο», σαν άλλος «Κανένας» στο νησί με τους Κύκλωπες.

Ο μύθος…

… είναι αποδιωγμένος από τον σύγχρονο ορθολογισμό, που πασχίζει επίμονα να
τον εξορίσει σε ένα απώτατο – και κάπως παιδιάστικο – παρελθόν. Όμως, το τέλος
του μύθου δεν έχει φθάσει ακόμη. Ακολουθεί τα βήματά μας σε όλη μας τη ζωή.
Δίνει ουσία και γοητεία στη λογοτεχνία και την τέχνη. Τρυπώνει ακόμη και στα
κανάλια της τηλεόρασης (εκεί που άλλοι πασχίζουν μάταια να τρυπώσουν μια
ολόκληρη ζωή). Ίσως επειδή τα παιδικά μας χρόνια δεν τελειώνουν ποτέ. Ίσως
επειδή θεοί και ήρωες βρίσκονται ακόμη ανάμεσά μας, μέσα μας – το πιο
ανθεκτικό και το πιο κατάλληλο υλικό για να φτιαχτεί ένας άνθρωπος.

Ο λόγος…

..

. εκεί που συχνά σκεπάζεται από τον μύθο είναι στις ιστορικές βιογραφίες.
Μπόλικες τέτοιες βλέπουμε να κυκλοφορούν στο εξωτερικό, όπου ακμάζει ιδιαίτερα
το είδος – αυτήν την περίοδο πολλές βιογραφίες του Ναπολέοντα – σαν να μην
μπορούμε να τελειώσουμε ποτέ με όσα έχουμε να πούμε γι’ αυτούς τους μεγάλους,
αληθινά ή μυθικά. Το μπλέξιμο ανάμεσα στην ιστορία και τον μύθο είναι
αναγκαίο. Γιατί μονάχα έτσι διασώζεται ό,τι είναι ωραίο και από τα δυο. Αλλιώς
λέμε: «H ιστορία είναι τόσο πληκτική!» Θέλουμε να νιώθουμε τους επώνυμους και
τους δυσώνυμους κοντά μας, να ακούμε τα λόγια τους όπως θα βγαίνανε (ή όπως
δεν θα τολμούσανε ποτέ να βγούνε) από το δικό μας στόμα, να μαθαίνουμε για τις
πράξεις τους (περήφανες ή ανομολόγητες), να φανταζόμαστε ακόμη και πως τους
ρωτάμε για τούτο ή για εκείνο. Ο συγγραφέας Ερμάνο Μπεντσιβένγκα λέει: «Ο
Λόγος έχει ανάγκη από τον Μύθο».

Στο ιστορικό…

… μυθιστόρημα, που είναι πλεγμένο με μπόλικο μύθο, ο ιστορικός τής
λογοτεχνίας Μάριο Βίτι βλέπει τις απαρχές τις νεοελληνικής πεζογραφίας. Από
τον Ροΐδη («Πάπισσα Ιωάννα») μέχρι σήμερα, πολλοί διέπρεψαν στο είδος. Και
διαπρέπουν, όπως ο συνάδελφος Γιώργος Λεονάρδος («Ο ελευθερωτής», Εκδόσεις
Λιβάνη).