Ο Όμηρος έγινε μπεστ σέλερ

«H ελληνολατρία είναι ρητορική», λέει στα «NEA» ο καθηγητής Δημήτρης N.
Μαρωνίτης. «H πραγματική γνώση και η επαφή του κοινού, ακόμη και του
μορφωμένου κοινού, με κορυφαία έργα της αρχαίας γραμματείας, είναι από μέτρια
έως μηδαμινή».

H κατάσταση αυτή, βέβαια, είναι ευθέως ανάλογη με τα ενδιαφέροντα και τις
κατευθύνσεις των φιλολόγων – για «αληθινή μιζέρια», μιλάει ο κ. Μαρωνίτης
αναφερόμενος στην έρευνα στο πεδίο των ομηρικών σπουδών. Και σε αυτόν, όπως
και σε άλλους τομείς, η Ελλάδα έχει αφήσει τους ξένους να σέρνουν το άρμα της
ιστορίας της, μένοντας ένας απλός παρατηρητής. Με την εξαίρεση του I. Θ.
Κακριδή (που έχει μεταφραστεί στα αγγλικά και τα σουηδικά) οι Έλληνες
φιλόλογοι σπάνια κατάφεραν να βγουν εκτός συνόρων. Γι’ αυτό και η έκδοση στην
Αμερική των «Ομηρικών Μεγαθεμάτων», ενός κομβικού έργου – από άποψη μεθόδου
και περιεχομένου – του σημαντικού Έλληνα φιλολόγου, δεν στερείται σημασίας.

Το έργο φέρνει αρκετά νέα στοιχεία στην έρευνα των ομηρικών επών, κάτι
που αναγνωρίστηκε από τους ανθρώπους τής Lexington Books (αποτελεί τμήμα τού
The Rowman & Littlefield Publishing Group, στο Λάνχαμ του Μέριλαντ), οι
οποίοι το ενέταξαν, σε μετάφραση Ντέιβιντ Κόνολι, στη σειρά τους «Ελληνικές
σπουδές, Διεπιστημονικές προσεγγίσεις».

Πάνω από 950.000 εισιτήρια έκοψε στους ελληνικούς κινηματογράφους η «Τροία» του Βόλφγκανγκ Πίτερσεν (χώρια οι ενοικιάσεις σε βίντεο και DVD, που ακόμη «σαρώνουν»). Στη Βρετανία, όπου ο αριθμός εισιτηρίων ήταν πολλαπλάσιος, η προβολή οδήγησε τον Όμηρο και σε μπεστ σέλερ

Πρόκειται για μια σειρά που συνδυάζει την εγκυρότητα με ένα κατά το δυνατόν
ευρύ πεδίο πιθανών αναγνωστών – είναι, με άλλα λόγια, «έξυπνες» εκδόσεις που
δεν αφορούν αποκλειστικά τους ειδικούς. Στο συστατικό σχόλιο του εκδοτικού
οίκου διαφημίζεται η πρωτοτυπία του έργου και το γεγονός ότι το βιβλίο
«προάγει τη φιλολογική έρευνα σε ζητήματα αφηγηματικής τεχνικής, ιδεολογίας,
ανθρωπολογίας και πολιτικής». Προστίθεται δε ότι «όποιος ενδιαφέρεται για την
εξέλιξη της σκέψης κατά την αρχαϊκή περίοδο οφείλει να διαβάσει αυτό το
βιβλίο». Αξίζει να σημειωθεί ότι υπεύθυνος της σειράς είναι ένας πολύ γνωστός
Αμερικανός ελληνιστής (ειδικός στα ομηρικά έπη και την αρχαϊκή περίοδο), ο
καθηγητής στο Χάρβαρντ Gregory Nagy, ο οποίος, στον πρόλογο της έκδοσης,
μιλάει για «διεθνή απήχηση του έργου του Δ. N. Μαρωνίτη, που συνδυάζει το
φιλολογικό ύφος με την ελληνότροπη λογοτεχνική ευαισθησία».

Μία από τις επιτυχίες του Δημήτρη Μαρωνίτη είναι ότι ήδη στο εξώφυλλο του
βιβλίου καθιερώνονται στα αγγλικά δύο νέοι ελληνικοί όροι: τα «Μεγαθέματα» (ως
megathemes), που και στα ελληνικά αποτελεί επινοημένη λέξη και επιχειρεί τη
διάκριση ανάμεσα στα κορυφαία ζητήματα που διαπνέουν τα ομηρικά έπη (κατά τον
Έλληνα καθηγητή: πόλεμος, ομιλία, νόστος) σε σχέση με δευτερεύοντα θέματα,
καθώς και ο όρος «Ομιλία» που μεταφράστηκε ως homilia.

Ανάμεσα στα ευρήματα των «Ομηρικών Μεγαθεμάτων» συγκαταλέγονται νέα
στοιχεία: Πρώτον, ότι πίσω από τον Οδυσσέα κρύβεται ο ποιητής και δεύτερον,
ότι η Ελένη, στα ομηρικά έπη, είναι πέραν του καλού και του κακού, του δίκαιου
και του άδικου. «Είναι ένα είδος ειδώλου με άξονα την αισθητική αρτιότητα»,
όπου το δίλημμα της ενοχής ή της αθωότητάς της υποχωρεί και απλώς μεγαλώνει το
αίνιγμα της παρουσίας της. Δεν είναι τυχαίο ότι «από τα όψιμα χρόνια της
Αναγέννησης έως τις ημέρες μας η ομηρική Ελένη έγινε σύμβολο και μούσα της
ανεξήγητης ποίησης», λέει ο Δ. Μαρωνίτης.

Αύξηση αναγνωστών λόγω «Τροίας»

Το αγγλικό τμήμα του διαδικτυακού βιβλιοπωλείου Amazon λέει ότι εφέτος ο
Όμηρος έγινε ξανά… μπεστσελερίστας! Και αυτό λόγω της ταινίας «Τροία».

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσαν στα «NEA» Έλληνες εκδότες, καθεμιά
από τις βασικές μεταφράσεις των ομηρικών επών, και κάποιες γνωστές διασκευές
για παιδιά (που είναι πολλές και απορροφούν μεγάλο μέρος του ενδιαφέροντος για
τον Όμηρο), διαθέτουν κάθε χρόνο τουλάχιστον 1.000 αντίτυπα εκάστη. Δεν υπήρξε
όμως αντίστοιχο αυτού που συνέβη στη Δανία, όπου μια νέα μετάφραση της
«Οδύσσειας» οδήγησε σε πωλήσεις 150.000 αντιτύπων και απαγγελίες ολόκληρου του
κειμένου…

«Στην “Ιλιάδα” δεν υπάρχει νικητής»

Ο καθηγητής Δημήτρης Μαρωνίτης υποστηρίζει στα «Ομηρικά Μεγαθέματά» του ότι στην «Οδύσσεια», πίσω από το πρόσωπο του Οδυσσέα κρύβεται ο ίδιος ο ποιητής (και το ποιητικό του ταλέντο), το πρόσωπο του οποίου, κατά τις ισχύουσες τότε συμβάσεις, δεν μπορεί να αποκαλυφθεί

«H “Ιλιάδα” αποτελεί μια ριζοσπαστική πλοκή του Τρωικού Πολέμου, καθώς
δημιουργεί έναν χωριστό ιλιαδικό πόλεμο και μύθο. H έκβαση στην “Ιλιάδα”
παρουσιάζει μια πολύ σημαντική ιδεολογική διαφοροποίηση. Δεν υπάρχει νικητής
και ηττημένος, παρά μόνο διπλή απώλεια. Το έπος κλείνει αναδεικνύοντας
συνολικά την τραγωδία του πολέμου», λέει στα «NEA» ο καθηγητής Δ. N.
Μαρωνίτης. Ο οποίος, πάντως, δεν διατείνεται ότι η «Ιλιάδα» είναι αντιηρωικό
και αντιπολεμικό έπος με τη σημερινή πρόσληψη των όρων. Πιστεύει, ωστόσο, ότι
δίπλα στο κλέος της πολεμικής αρετής, η «Ιλιάδα» δεν διστάζει να υπογραμμίσει
την τραγωδία, τη ματαιότητα και τον παραλογισμό του πολέμου.

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Πωλήσεις 3.000 τον χρόνο

Το πρώτο μέρος της μετάφρασης της «Οδύσσειας» από τον Δ. N. Μαρωνίτη
(Ραψωδίες A-M, Εκδ. Καστανιώτη 1996) διέθεσε 5.000 αντίτυπα, ενώ το δεύτερο
μέρος (Ραψωδίες N-Ω, Εκδ. Καστανιώτης 2001) έχει ήδη διαθέσει 2.000 αντίτυπα.
Σύμφωνα με την Εύα Καραϊτίδη (Εκδ. Εστία), οι δύο μεταφράσεις
Καζαντζάκη-Κακριδή διαθέτουν περί τα 1.500 αντίτυπα τον χρόνο που, φέτος,
φαίνεται να διπλασιάζονται – επίσης λόγω και της «Τροίας»!

Μία ανατύπωση (άνω των 1.000 αντιτύπων) τον χρόνο κάνει και ο Κέδρος για
την παιδική διασκευή «Ιλιάδας» και «Οδύσσειας» της Σοφίας Ζαραμπούκα – εδώ,
πάντως, η ταινία δεν επηρέασε τις πωλήσεις. Οι μεταφράσεις των ομηρικών επών
δεν είναι, άλλωστε, πάρα πολλές: ο Ιάκωβος Πολυλάς, ο Αργύρης Εφταλιώτης, ο
Αλέξανδρος Πάλλης, ο Ζήσιμος Σιδέρης και ο Γεώργιος Ψυχουντάκης είναι ανάμεσα
σε εκείνους που αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες και τον όγκο της
«Ιλιάδας» και της «Οδύσσειας».

INFO

Δ. N. Μαρωνίτης, «Ομηρικά Μεγαθέματα», Εκδ. Κέδρος, σελ. 273, τιμή: 22 ευρώ