Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Εάν είστε χρήστης του διαδικτύου κάντε την εξής δοκιμή: σε μία από τις μηχανές
αναζήτησης – Google, π.χ. – γράψτε «kidney for sale». Μεταφράζεται «νεφρό για
πούλημα». Εάν δεν διαθέτετε γερά νεύρα μην το κάντε, πάντως, γιατί θα
διαβάσετε αγγελίες που θα σας ταράξουν. «Είμαι 43 χρόνων», γράφει μία από
αυτές. «Πουλάω τα νεφρά μου. Οι αγοραστές πρέπει να περιμένουν μέχρι την ημέρα
της αυτοκτονίας μου, στις 25 Ιανουαρίου. Σε κάθε περίπτωση, αυτός που θα κάνει
την καλύτερη προσφορά θα κερδίσει». «Γεια σας», γράφει μια άλλη. «Με λένε
Νασίρ, είμαι 27 χρόνων και ζω στο Πακιστάν. H φυσική μου κατάσταση είναι
άριστη. Έχω επείγουσα ανάγκη για λεφτά επειδή παντρεύω την αδελφή μου. Γι’
αυτό πουλάω ένα από τα νεφρά μου. Παρακαλώ επικοινωνήστε μαζί μου στο
e-mail…». Ένα ολόκληρο παζάρι ανθρώπινων οργάνων δίνει και παίρνει στις
σελίδες του διαδικτύου και κυρίως έξω από αυτές. Πόσο, όμως, κοστίζει ένα
ανθρώπινο σώμα;

***

Ιδού το κύριο «μενού»: Δύο μάτια: $8.000, εγκέφαλος (με την προϋπόθεση πως
κάποιος τον διαθέτει): $61.587, καρδιά: $57, 000, δύο πνεύμονες: $11.640, δύο
νεφρά: $92.450, πάγκρεας: $56.562… Από τις τιμές προκύπτει πως το ανθρώπινο
σώμα κοστίζει κάτι λιγότερο από όσο κοστίζει για έναν μήνα ο Ζιντάν για τη
Ρεάλ. Ταυτόχρονα, θα μπορούσε κανείς να κάνει και μια «πολιτική» ανάγνωση για
την κατάσταση του σημερινού κόσμου. Γιατί τα ανθρώπινα όργανα «ταξιδεύουν»
κυρίως από τα σώματα εκείνων που κατοικούν στον Νότο της Υφηλίου προς εκείνα
που κατοικούν στον Βορρά, από τα σώματα των φτωχών προς εκείνα των πλουσίων,
από τα σώματα των μαύρων και μελαψών προς εκείνα των λευκών. Αν και η
παγκοσμιοποίηση βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, φαίνεται πως μερικές παλαιές
«συνήθειες» και διαιρέσεις επιμένουν.

***

«Μετά το 1990» – γράφει η Καναδέζα ανθρωπολόγος Nancy Scheper-Hughes – «η
εμπορία οργάνων έχει λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Μάλιστα θα μπορούσαμε να
πούμε πως ζούμε στην εποχή του νέο-κανιβαλισμού». Στην Κίνα, τα σώματα των
χιλιάδων θανατοποινιτών «αδειάζονται» μετά την εκτέλεσή τους και τα όργανά
τους πωλούνται στη μαύρη αγορά. Οι κληρονόμοι του Μάο δείχνουν έτσι τον δρόμο
σε όλους αυτούς που θέλουν να «παντρέψουν» την πολιτική τυραννία με την
ιδεολογία «το κέρδος με όλα τα μέσα». Λαθρομετανάστες που έρχονται από τις
ακτές της Τουρκίας έχουν διηγηθεί πως υποχρεώθηκαν να πληρώσουν το ταξίδι τους
«προσφέροντας» το ένα τους νεφρό ή άλλα όργανα του σώματός τους. Στη Λατινική
Αμερική «τα παιδιά του δρόμου» συχνά εξαφανίζονται και καταλήγουν σε κάποια
από τις πολλές ειδικές κλινικές που υπάρχουν για τη μεταμόσχευση οργάνων. Την
ίδια τακτική φαίνεται πως μιμούνται και οι βαλκανικές μαφίες. Την Παρασκευή
που μας πέρασε η ιταλική οργάνωση Το Πράσινο Τηλέφωνο παρουσίασε στοιχεία γύρω
από το εμπόριο οργάνων στα Βαλκάνια. Μόνο από την Αλβανία έχουν εξαφανιστεί
τουλάχιστον 2.000 ανήλικα παιδιά. Σύμφωνα με την έκθεση υπάρχουν αποδείξεις
ότι πολλά από τα παιδιά έχουν καταλήξει στο δίκτυο της εμπορίας οργάνων. Σε
αυτό το δίκτυο εμπλέκονται επίσης Ιταλοί και Έλληνες γιατροί. H έκθεση,
μάλιστα, αναφέρει και τιμές: ένα αγόρι κοστίζει 50.000 ευρώ, ενώ ένα κορίτσι
30.000 ευρώ. Ακόμα και στον κόσμο του εγκλήματος, οι διακρίσεις των φύλων
επιμένουν…

ΥΓ. Μια παρατήρηση: υπάρχει μεγάλος κίνδυνος μέσα από τη συζήτηση για το
εγκληματικό εμπόριο ανθρώπινων οργάνων να ποινικοποιείται η δωρεά οργάνων.
Αλλά, εάν το εμπόριο οργάνων δείχνει την κτηνώδη πλευρά της ανθρωπότητας, η
δωρεά οργάνων, όπως και η εθελοντική αιμοδοσία, είναι πράξεις που μας
επιτρέπουν να υπερβούμε για μια στιγμή τον εαυτό μας και να ανακαλύψουμε τον
άλλον.

Ο Γκαζμέντ Καπλάνι είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.