Οι αληθινοί Iντιάνα Tζόουνς στην οθόνη

Ένα απέραντο υποβρύχιο μουσείο στη βυθισμένη πόλη Κέκοβα της Τουρκίας ανακαλύπτει ο φακός στην ταινία «H θάλασσα των Μαρμάρων»

Φώτα, νερό, άνθρακας και λίγα μέταλλα. Τα συστατικά τής ζωής είναι τα ίδια σε
τελευταία ανάλυση. Είτε πρόκειται για τον Παρθενώνα, ένα οστούν, το
υπερσύγχρονο μάτι μιας κινηματογραφικής κάμερας. H αρχαιολογία και ο
κινηματογράφος, παρά τις φαινομενικές διαφορές, έχουν κοινό στόχο την έρευνα.
Για τις πηγές, την εξέλιξη και το μέλλον της ζωής. Το αποδεικνύει η πέμπτη
Διεθνής Συνάντηση Αρχαιολογικής Ταινίας του Μεσογειακού Χώρου «Αγών», που
συνεχίζεται στο θέατρο «Κνωσσός», με την προβολή 60 συνολικά αρχαιολογικών
ταινιών πάσης φύσεως από περίπου είκοσι χώρες. Δεν πρόκειται για σεμινάριο
φιλοσοφίας, αλλά μια γιορτή εικόνων και ιδεών, που ωστόσο συγκλίνουν σε μια
κοινή συνισταμένη.

«Αυτό που ψάχνουμε στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον είναι η ιδέα, η ψυχή»,
είπε ο καθηγητής της Αρχαιολογίας Νίκος Σταμπολίδης στην εναρκτήρια ομιλία
του, με την οποία προλόγισε την προβολή μιας παλιάς ταινίας αφιερωμένης σ’
έναν χαρισματικό εργάτη ανασκαφής, τον Καραμήτρο, άνθρωπο απλό, που κατάλαβε
νωρίς ότι αυτό που έχει σημασία για να γίνει μια καλή ανασκαφή δεν είναι τόσο
το εύρημα, η χρυσή μάσκα ή ένα απλό χτενάκι, αλλά η κατανόηση της σύστασης του
χώματος, γιατί σ’ αυτήν είναι γραμμένη η ιστορία ενός τόπου και αυτή είναι που
αφαιρείται και καταστρέφεται ανεπιστρεπτί την ώρα της ανασκαφής.

Ο άγνωστος πολιτισμός της ερήμου στην καρδιά της Αφρικής είναι το θέμα της ταινίας «H χώρα του Τσινγκέτι»

Πρωταγωνιστής της πρώτης ημέρας προβολής, ο κινηματογραφιστής Φραντσέσκο
Αλιάτα περιέγραφε όλη τη μακρά πορεία που μετέτρεψε μια ανέμελη παρέα νεαρών
Σικελών σε πρωτοπόρους της υποβρύχιας κινηματογραφίας, οι οποίοι αποτύπωσαν
και φανέρωσαν για πρώτη φορά τη ζωή του βυθού επινοώντας ένα υποσκόπιο – ένα
θαλάσσιο περισκόπιο. «Το τυχαίο είναι ο πρωταγωνιστής», είπε χαρακτηριστικά.
Το μόνο που ήθελαν ήταν να κάνουν γνωστό τον τόπο τους. «Δεν πιστεύαμε ότι
γράφαμε μια σελίδα ιστορίας. Γίναμε εφευρέτες από ανάγκη». Κι αναφερόταν σε
μια εποχή που τα βατραχοπέδιλα ήταν μονοπώλιο των ειδικών μονάδων του στρατού
και έπρεπε να τα προμηθευτείς από τη μαύρη αγορά, ενώ η μάσκα της
κινηματογραφικής μηχανής ήταν φτιαγμένη από σαμπρέλες αυτοκινήτου. «Δεν
είμαστε φτιαγμένοι για το υποβρύχιο περιβάλλον, γι’ αυτό η κινηματογράφηση στα
νερά παραμένει επικίνδυνη, παρά τις διευκολύνσεις της τεχνολογίας», τόνισε ο
κινηματογραφιστής και δύτης κ. Αποστολόπουλος, για να τονίσει τη μεγάλη
σημασία του κατορθώματος των πρώτων κινηματογραφιστών δυτών, που ήταν τα
παιδιά τής Πανάρια.

Φως φθορίου και υπεριώδους στα βαθιά νερά ενός διαφορετικού κόσμου, του
κόσμου της χαμένης ζωγραφικής των αγαλμάτων που ξαναζωντανεύει με τη χρήση της
τεχνολογίας ειδικών φίλτρων μικροσκοπίου και σαρώσεων, έριξε η έρευνα ενός
Γερμανού αρχαιολόγου του Μπρίνκμαν στην ταινία της Έλι Κρις. Ο διευθυντής του
Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, Νίκος Σκαλτσάς, έκανε μια αναδρομή στην
ιστορία και την ιδεολογία που αναπτύχθηκε γύρω από τη γύψινη όψη της αρχαίας
γλυπτικής και αρχιτεκτονικής, ενώ είναι γνωστό ότι η τέχνη στην αρχαιότητα
«εμιμείτο τη φύση», για να καταλήξει ότι «βλέποντας σήμερα την πολυχρωμία που
δεν είναι δυνατόν να διακριθεί με γυμνό μάτι ανατρέπονται οι αντιλήψεις,
παρότι για να δοθούν οριστικές απαντήσεις θα χρειαστεί χρόνος και… ίσως
κάποιο αναπάντεχο εύρημα».

Το σημερινό πρόγραμμα

10.00. «Μήνιν Άειδε». Γερμανική, σκηνοθεσία Ματίας Μέρκλε, γυρισμένη
στα ερείπια της Τροίας.

11.45. «Φιλοκτήτης – Μήδεια – Σίβυλλες». Τρεις ταινίες σε σκηνοθεσία
Βούβουλας Σκούρα.

17.30. «Bilad Chinquit. H χώρα του Τσινγκέτι». Ιταλική. Σκηνοθεσία
Λούτσιο και Άννα Ρόζα, γυρισμένη στη Μαυριτανία.

18.40. «Φράζοντας τον Ευφράτη». Τουρκία. Σκηνοθεσία Paxton Winters.

19.45. «Κατασκευάζοντας το αδύνατον». Αγγλία. Σκηνοθεσία Χέλεν Τόμας.

20.15. «H θάλασσα των Μαρμάρων». Ιταλική. Σκηνοθεσία Αντρέα Κοτσέτι.

INFO

Στο Θέατρο Κνωσσός (Κνωσού 11 και Πατησίων, στάση Καλλιφρονά, τηλ.
210-8877.070), έως 14/11.