Άγριο ξύλο στο πλυσταριό

Πολυτεχνείο ’73: Εξέγερση, αγώνας και μετά οι συλλήψεις. Πώς τα κατάφεραν και άντεξαν στην ΕΣΑ των βασανιστηρίων πολλοί φοιτητές που συνελήφθησαν; Την απάντηση δίνει στο βιβλίο του «Ρεπορτάζ με την ιστορία» ο Γιώργος Γάτος, μέσα από ανέκδοτες μαρτυρίες

H εξέγερση του Πολυτεχνείου το ’73 δεν ήταν μόνον τραγούδια, συνθήματα,
ενθουσιασμοί, το σήμα της νίκης, τα σκαρφαλωμένα παιδιά στα κάγκελα με το
χαμόγελο, οι κοκκινοβαμμένες κολόνες στην είσοδο που έγραφαν «Κάτω η χούντα»,
«Έξω οι Αμερικάνοι»… Ήταν, πέραν των νεκρών, και οι μεγάλες θυσίες – πολλές
ακόμα άγνωστες – των αγωνιστών επώνυμων και ανώνυμων της κατάληψης στα
κρατητήρια της χούντας.

Και τα ερωτήματα πολλά και αναπάντητα. Πόσο μπορεί κανείς να αντέξει στη
φάλαγγα, όπως το πέτυχαν χωρίς να λυγίσουν η Νάντια Βαλαβάνη και ο Δημήτρης
Γόντικας; Πόσο μπορεί κανείς να υπομείνει στα ηλεκτροσόκ; Ποιες τακτικές
ακολούθησαν η Ασφάλεια και η ΕΣΑ για να αναγκάσουν τους αγωνιστές του
Πολυτεχνείου να σπάσουν από τα βασανιστήρια; Πώς πολλοί φοιτητές τα κατάφεραν
και άντεξαν, ξεπερνώντας ακόμα και τα όρια της τρέλας;

Τα στοιχεία αυτά, μαζί με πολλά άλλα ντοκουμέντα για την εξέγερση του ’73,
περιλαμβάνονται στη μεγάλη έρευνα για το Πολυτεχνείο του δημοσιογράφου Γιώργου
Γάτου. «TA NEA» προδημοσιεύουν αποσπάσματα από τον δεύτερο τόμο – ο πρώτος
είχε κυκλοφορήσει πέρυσι – με ανέκδοτες μαρτυρίες για τις συλλήψεις φοιτητών
από τις αντιδικτατορικές οργανώσεις (KNE – ΑΝΤΙΕΦΕΕ, Ρήγας Φεραίος, Παναρμόνια
– ΠΑΚ, ΚΟ – Μαχητής κ.ά.).

Οι μαρτυρίες

«Το πρώτο ξύλο το έφαγα στο αυτοκίνητο», θυμάται ο Θανάσης Αθανασίου,
αγωνιστής του Πολυτεχνείου και πρώην μέλος της K.E. του ΚΚΕεσ. «Στη Γενική
Ασφάλεια, στην Μπουμπουλίνας, με περίμεναν σε παράταξη ο Λάμπρου, ο
Καραπαναγιώτης, ο Κραββαρίτης και κάνα δυο ακόμα που δεν τους θυμάμαι. Ο
Μάλλιος χοροπηδούσε σαν κανίβαλος, λες και είχε πιάσει το μεγάλο λαβράκι. Είχα
αρκετή πείρα στο πάρε-δώσε με τους ασφαλίτες, από άλλες συλλήψεις. Και πριν
από τη δικτατορία, με τη Νεολαία Λαμπράκη, κάθε μέρα μας τρέχανε στην
Ασφάλεια, στα δικαστήρια. Είχα γίνει σταυραδέλφι με τους ασφαλίτες, όμως
τέτοια συμπεριφορά ασφαλίτη δεν είχα δει…. Τον Νίκο Κιάο τον συλλάβανε μετά
από μένα, νομίζω την άλλη μέρα. Και πέρασε και εκείνος από τους ίδιους
πανομοιότυπους δρόμους, την ίδια “περιποίηση”…

Από εκεί και πέρα η γνωστή διαδικασία… Ταράτσα, φάλαγγα, μαστίγιο, κάθε
είδος σωματικής βίας, δέσιμο πισθάγκωνα και μέσα στο κελί, έτσι που να είναι
αδύνατο να καθίσεις… Το παιχνίδι του καλού και του κακού ασφαλίτη… Ο
Κώστας Καραπαναγιώτης είχε την υψηλή εποπτεία στα βασανιστήρια. Και τα
κατώτερα όργανα, οι χαμηλόβαθμοι ασφαλίτες – ο Καραθανάσης, ο Χρηστάκης,
κάποιοι, κάμποσοι άλλοι εκτελούσαν με ευσυνειδησία και ακρίβεια. Και όλα αυτά,
κατά κύριο λόγο, στην περιβόητη “ταράτσα”, μία συνηθισμένη ταράτσα, με ένα
επίσης συνηθισμένο πλυσταριό. Αυτό το πλυσταριό ήταν ο κατεξοχήν τόπος
βασανιστηρίων. Υπήρχαν εκεί όλα τα σύνεργα βασανισμού: μαστίγια, εργαλεία,
κλομπς, σωλήνες, σιδηροσωλήνες, ένας καθρέπτης και βέβαια ο γνωστός πάγκος για
τη φάλαγγα…».

Ο Μιχάλης Σαμπατακάκης, κορυφαίο στέλεχος του Ρήγα Φεραίου το ’73 καταθέτει τη
δική του τραυματική εμπειρία: «Όταν μας συνέλαβαν, μας πήγαν όλους στο
EAT-ΕΣΑ. Και η “υποδοχή”, πανομοιότυπη για όλους και για όλες τις φουρνιές. Σε
υποδέχεται ένα μπουλούκι από καμιά δεκαριά ΕΣΑτζήδες που με κλωτσιές, γροθιές,
κλομπς, βαράνε όλοι μαζί, σε όλα τα μέρη, προπαντός στο κεφάλι. Δεν ξέρω σε
ποιο μέρος του σώματος πονάει περισσότερο, πού είναι το καλύτερο. Ούτε πόσο
κρατάει το πανηγύρι… Ο χρόνος κάθεται, λιποθυμάς. Για να φύγουν τα ίχνη από
το ξύλο εκείνο, περάσανε σαράντα μέρες. Ύστερα από την “υποδοχή” αυτή με
πετάξανε σαν άδειο τσουβάλι σε κάποιο κελί… Τα βασανιστήρια στην ΕΣΑ ήταν
άγαρμπα. Δεν υπήρχε η φάλαγγα, οι καλοί και οι κακοί. Ήταν όλοι κακοί.
Μαυρίλα, ξύλο χωρίς κανόνες, τσάκισμα…

Και η τύχη των βασανιστών ΕΣΑτζήδων; H κυβέρνηση Καραμανλή με τη Μεταπολίτευση
του ’74 έκανε την εξής επιλογή: Προσπάθησε να διασώσει και να βγάλει λάδι τους
βασανιστές να περιφρουρήσει τον μακροβίοτο μηχανισμό της Ασφάλειας».

«Κάρολε Μαρξ, μας έφαγε η σαρξ»

Στο βιβλίο του Γιώργου Γάτου υπάρχει και κείμενο του Κώστα Λαλιώτη, μέλους
τότε της Επιτροπής Κατάληψης του Πολυτεχνείου το ’73, όπου αναφέρεται μεταξύ
άλλων: «Τώρα ξέρουμε πια ότι πέρα από τα “φετίχ” και τους “μύθους” υπάρχουν η
πραγματικότητα, το όραμα και οι δημιουργικές ουτοπίες. Τώρα ξέρουμε μετά από
τόσα χρόνια, μπορούμε με ειλικρίνεια να ομολογήσουμε ότι ενώ διαβάσαμε τον
Μαρξ, αγαπήσαμε τον Φρόυντ. Να ομολογήσουμε χωρίς ενοχές ότι, πέρα από τα
μεγάλα ιδανικά, υπάρχουν οι μικροχαρές της ζωής και οι αντιφάσεις και οι
αδυναμίες των ανθρώπων, πέρα από τα υψιπετή πετάγματα των φιλοσόφων και των
πολιτικών, υπάρχουν οι χαμηλές πτήσεις, οι μικρές ιστορίες των ανθρώπων. Να
φωνάξουμε επιτέλους τον στίχο “Κάρολε Μαρξ, μας έφαγε η σαρξ…”».