Tα… φιλαράκια φάνηκαν αμέσως

Άλλα τέσσερα χρόνια διακυβέρνησης Μπους προβληματίζουν την Ευρώπη. Οι
ελπίδες για μια νέα αρχή στις ευρωατλαντικές σχέσεις αναμειγνύονται με μια
διάχυτη ανησυχία για το τι μπορεί να κρύβει η συνέχεια.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που χθες θέλησαν να ξεχάσουν ότι η χειρότερη κρίση
στις ευρω-αμερικανικές σχέσεις μετά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο προκλήθηκε κατά τη
διάρκεια της πρώτης διακυβέρνησης Μπους (2000-2004), κυρίως λόγω του πολέμου
στο Ιράκ, και να κάνουν δεκτή την επόμενη με αισιοδοξία. «H Ευρώπη θα
συνεχίσει να εργάζεται για να ενισχύσει τους δεσμούς φιλίας και συνεργασίας με
τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτοί οι δεσμοί, που ποτέ δεν αμφισβητήθηκαν, είναι
ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της ειρήνης στον κόσμο», δήλωσε ο
απερχόμενος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ρομάνο Πρόντι, ενώ στους
«στενούς πολιτιστικούς, οικονομικούς και πολιτικούς δεσμούς» Ευρώπης – ΗΠΑ
έδωσε έμφαση ο Ολλανδός πρωθυπουργός Γιαν Πέτερ Μπαλκενέντε, η χώρα του οποίου
διατηρεί για το τρέχον εξάμηνο την προεδρία της E.E.

Από νωρίς

Τα συγχαρητήρια προς τον Τζορτζ Μπους έπρεπε να περιμένουν μέχρι το βράδυ,
όταν ο Τζον Κέρι παραδέχτηκε την ήττα του. Εξαίρεση, οι δύο πρόθυμοι στενοί
σύμμαχοι του Αμερικανού προέδρου, ο Ρώσος ομόλογός του Βλαντίμιρ Πούτιν και ο
Ιταλός πρωθυπουργός Σίλβιο Μπερλουσκόνι, που μίλησαν από νωρίς, όπως και ο
Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ. Αστειευόμενος ο τελευταίος στη Βουλή των
Κοινοτήτων, δεν θέλησε, επίσημα τουλάχιστον, να βιαστεί: «Είμαι σίγουρος ότι
όλο το Σώμα θα ευχηθεί μαζί μου συγχαρητήρια στον πρόεδρο…». Ακολούθησε
παύση. «… Καρζάι του Αφγανιστάν». Οι βουλευτές, που προφανώς περίμεναν μια
κουβέντα για τις αμερικανικές εκλογές, ξέσπασαν σε γέλια, αλλά το μόνο βέβαιο
εκλογικό αποτέλεσμα εκείνη την ώρα ήταν του Αφγανιστάν όπου πρόσφατα
διεξήχθησαν εκλογές. Πολιτικοί αναλυτές στη Βρετανία έχουν αρχίσει ήδη να
μετρούν τα υπέρ και τα κατά αυτής της επανεκλογής για τον Βρετανό πρωθυπουργό,
o οποίος λίγο αργότερα χαρακτήρισε ως την πλέον «ισχυρή πολιτική πρόκληση» την
ανάγκη για επανέναρξη της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή.

Δραματική απόδειξη των αλλαγών που έχουν υποστεί οι ρωσοαμερικανικές σχέσεις
τα τελευταία 20 χρόνια, η δήλωση του προέδρου της Ρωσίας: «Αν κερδίσει ο
Μπους, τότε μπορώ μόνο χαρά να νιώσω, γιατί ο αμερικανικός λαός δεν επέτρεψε
να τον εκφοβίσουν και πήρε την πιο λογική απόφαση».

Ο Ιταλός πρωθυπουργός, ο οποίος επισκέπτεται τη Ρωσία, στο ίδιο πνεύμα δήλωσε:
«ο Μπους θα συνεχίσει την πολιτική η οποία επιφορτίζει τις Ηνωμένες Πολιτείες
με ρόλο υπερασπιστή και ένθερμου υποστηρικτή της ελευθερίας και της
δημοκρατίας».

Επιφυλάξεις

«Νέα αρχή». H φράση αυτή χρησιμοποιήθηκε ταυτόχρονα σε Γερμανία και σε Γαλλία.
Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Μισέλ Μπαρνιέ τόνισε ότι η κυβέρνησή του θα
συνεργαστεί με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση τονίζοντας ότι «υπάρχουν πολλά να
γίνουν για τις παρούσες κρίσεις – Ιράκ, Μέση Ανατολή, Ιράν, αφρικανική ήπειρος
– αλλά και για την ανανέωση της διατλαντικής σχέσης». «Ελπίζω, επανεκλεγείς ο
πρόεδρος Μπους να χρησιμοποιήσει την ευκαιρία που του προσφέρεται για μια νέα
αρχή στις ευρωαμερικανικές σχέσεις», έμοιαζε να συμπληρώνει από τη Γερμανία,
όμως, ο Κάρστεν Φόγκντ, ο εντεταλμένος της γερμανικής κυβέρνησης για τις
γερμανο-αμερικανικές σχέσεις.

«Θα συνεχίσω την καλή και στενή συνεργασία μας. Είναι προς το συμφέρον των
ΗΠΑ, της Γερμανίας και της Ευρώπης», συνεχάρη λίγο αργότερα ο Γκέρχαρντ
Σρέντερ τον Τζορτζ Μπους. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Χανς
Ντίντριχ Γκένσερ, απαντώντας σε ερώτηση του ανταποκριτή των «ΝΕΩΝ» Γιώργου
Παππά, υποστήριξε ότι αναμένει «επανεξέταση» ορισμένων πτυχών της εξωτερικής
πολιτικής της Ουάσιγκτον.

Φόβοι για δραματική συνέχεια

ΑΠΑΙΣΙΟΔΟΞΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΤΗΚΕ ο Σουηδός πρωθυπουργός Γκόραν Πέρσον, ο οποίος
προέβλεψε ενίσχυση του χάσματος Ευρώπης – ΗΠΑ και εξέφρασε φόβους για
«δραματική συνέχεια»: «H Σουηδία και η Ευρώπη θα συνεχίσουν να ασκούν κριτική
στον Μπους όπως πριν. Δεν πιστεύω ότι θα είναι περισσότερο πρόθυμος να
ακούσει». Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, Ιμπέρ Βεντρίν, προχώρησε
ακόμη περισσότερο λέγοντας «σχεδόν όλες οι χώρες – με 3-4 εξαιρέσεις – ήθελαν
αλλαγή».

Την ίδια ώρα, οι απόψεις των αναλυτών μοιάζουν μοιρασμένες. Αρκετοί
επισημαίνουν τα θετικά στοιχεία της «συνέχισης» τής αμερικανικής πολιτικής από
τον ίδιο πρόεδρο, ενώ δεν είναι λίγοι κι εκείνοι που προειδοποιούν για
ενίσχυση των εντάσεων, «αφού ο αμερικανικός λαός ενέκρινε τα έργα του». «Αν
έχει μάθει από την απομόνωσή του στο ζήτημα του Ιράκ, μπορεί να υπάρξει
διατλαντική συνεργασία» δήλωσε η Νικόλ Γκνεσότ, επικεφαλής του Ινστιτούτου
Ερευνών της E.E. για θέματα Ασφάλειας. Ο Τίμοθι Γκάρντον Ας, καθηγητής
Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, προέβλεψε πάντως ότι «η
πρόκληση για την Ευρώπη να αυτοπροσδιοριστεί ως “Μη Αμερική” θα ενισχυθεί»,
επισημαίνοντας ότι η νίκη του Μπους είναι πιθανό να εντείνει την ανάγκη για
μια νέα και ισχυρότερη ευρωπαϊκή ταυτότητα.