Δρόμοι

Λένε πολλοί…

… πως η διάδοση του ισλαμικού ριζοσπαστισμού αποτελεί συνέπεια των
συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και των επιπτώσεων που έχουν οι συγκρούσεις αυτές
στους μουσουλμάνους όλου του κόσμου, ιδιαίτερα στους μουσουλμάνους που ζουν
στις δυτικές κοινωνίες. Με βάση τη λογική αυτή, η ριζοσπαστικοποίηση των
δυτικοποιημένων μουσουλμανικών πληθυσμών είναι μια αντίδραση στον πολιτικό και
πολιτιστικό επεκτατισμό της Δύσης. Αν είναι έτσι όμως τα πράγματα –
αναρωτιέται από τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ο γνωστός Γάλλος ισλαμολόγος Ολιβιέ
Ρουά – γιατί οι νεαροί, «αναγεννημένοι» μουσουλμάνοι δεύτερης γενιάς του
δυτικού κόσμου δεν πηγαίνουν στο Ιράκ, αλλά προτιμούν το «εξωτικό» τζιχάντ της
Βοσνίας, του Αφγανιστάν, του Κασμίρ, της Τσετσενίας;

Ελάχιστα…

… από τα παιδιά των μουσουλμάνων μεταναστών της Ευρώπης επιστρέφουν στην
πατρίδα των προγόνων τους, την Αλγερία ή το Μαρόκο, για να λάβουν μέρος στον
ιερό πόλεμο. Οι περισσότεροι ξένοι που μάχονται μαζί με τους σουνίτες αντάρτες
στο Ιράκ δεν είναι εθελοντές από τη Δύση, αλλά Σαουδάραβες, Σύροι ή Ιορδανοί.
Ο πρώτος στόχος των νεοφονταμενταλιστών δεν είναι τόσο η Δύση όσο το
«διαστρεβλωμένο» Ισλάμ. Στόχος των Ταλιμπάν, για παράδειγμα, δεν ήταν η Δύση,
αλλά η παραδοσιακή αφγανική κουλτούρα. Ο σαλαφισμός αποτελεί έτσι ένα εργαλείο
για το ξερίζωμα, όχι τη βελτίωση της παραδοσιακής μουσουλμανικής κουλτούρας,
και την αντικατάστασή της από μια οικουμενική θρησκευτική ταυτότητα που θα
είναι απαλλαγμένη από δυτικά στοιχεία. H παγκοσμιοποίηση, που έχει ακυρώσει
τις διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στη θρησκεία, στον πολιτισμό και τη χώρα
διαμονής, βοηθάει στην επίτευξη αυτού του σκοπού.

Το Ισλάμ…

… όπως το κηρύσσουν οι Ταλιμπάν, οι ουαχαμπίτες της Σαουδικής Αραβίας ή οι
ριζοσπάστες του Οσάμα μπιν Λάντεν, διάκειται εχθρικά προς κάθε παραδοσιακή
κουλτούρα, ακόμη κι αν έχει μουσουλμανική προέλευση. Οι προπαγανδιστές του δεν
έχουν στόχο κοινότητες, αλλά άτομα που αμφιβάλλουν για τη θρησκεία και την
ταυτότητά τους. Απευθύνονται σε απογοητευμένους νέους που αναζητούν ένα
καλύτερο μέλλον πέρα από τη χαμένη κουλτούρα των γονιών τους. Είτε πρόκειται
για νέους που εκδιώχθηκαν από τα σχολεία τους είτε για φυλετικές μειονότητες ή
γενικότερα για επαναστάτες χωρίς αιτία, οι άνθρωποι αυτοί αναζητούν σε μια
φανταστική «ούμα» (μια οικουμενική κοινότητα πιστών μουσουλμάνων) την ευκαιρία
να οικοδομήσουν μια καινούργια ταυτότητα. Και η ούμα αυτή δεν βασίζεται σε μια
εδαφική οντότητα, αλλά βρίσκει την εικονική της ύπαρξη στο Internet.

Αυτός…

… ο νεοφονταμενταλισμός, σημειώνει ο Ρουά, δεν είναι κατ’ ανάγκην βίαιος ή
πολιτικά ριζοσπαστικός. Όταν όμως γίνεται βίαιος, στρέφεται εναντίον των
«συνήθων υπόπτων»: του ιμπεριαλισμού, του καπιταλισμού και της «κυρίαρχης
ιδεολογίας». H αλ-Κάιντα στη Δύση έχει καλύψει ένα χώρο όπου δέσποζε ο
αντιιμπεριαλισμός και άλλα τέτοια κινήματα. H ριζοσπαστική άκρα Αριστερά της
Ευρώπης, αν υπάρχει ακόμη, δεν είναι πλέον ενεργή στις πανεπιστημιουπόλεις,
στις φτωχικές εργατικές συνοικίες και στα υποβαθμισμένα προάστια των μεγάλων
πόλεων. Τη θέση της την έχουν πάρει οι προπαγανδιστές του Ισλάμ.