Mια Eλλάδα στο Eρμιτάζ

Το πρώτο αρχαίο άγαλμα που έφτασε στη Ρωσία (επί αυτοκρατορίας Μεγάλου Πέτρου) ήταν η σημερινή «σταρ» του μεγαλύτερου μουσείου της Ρωσίας, η σαγηνευτική μαρμάρινη Αφροδίτη της Ταυρίδας

Για πρώτη φορά 300 αριστουργήματα της αρχαίας ελληνικής και βυζαντινής τέχνης
από τα χιλιάδες που στεγάζονται στο μεγαλύτερο μουσείο της Ρωσίας – και ένα
από τα μεγαλύτερα στον κόσμο – παρουσιάζονται σε μια δίγλωσση (ελληνικά –
αγγλικά) έκδοση, που επέβλεψε ο διευθυντής του μουσείου καθηγητής Μιχαήλ
Πιοτρόφσκι και υπογράφουν 14 επιμελητές των συλλογών του μουσείου υπό τον
τίτλο «Μουσείο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης: Οι ελληνικοί θησαυροί» από τις
Εκδόσεις Έφεσος.

Εντυπωσιακά γλυπτά, μοναδικής ποιότητας αγγεία, γοητευτικές και κομψές πήλινες
ταναγραίες, νομίσματα από διαφορετικές γωνιές του ελληνικού κόσμου, κοσμήματα
που κρύβουν τον απόηχο της ελληνικής τέχνης στις αποικίες του Εύξεινου Πόντου,
έργα τέχνης από την Κύπρο, αλλά και δημιουργίες της βυζαντινής εποχής
παρελαύνουν μέσα από τις 336 σελίδες του βιβλίου, που επιχειρεί να μας
προσφέρει μια εικόνα των ελληνικών θησαυρών που βρίσκονται ξενιτεμένοι 3.700
χιλιόμετρα μακριά από τη γη όπου γεννήθηκαν.

Την παράσταση κλέβουν χωρίς αμφιβολία τα αρχαία ελληνικά αγγεία, καθώς
το Ερμιτάζ διαθέτει μία από τις πλουσιότερες συλλογές παγκοσμίως. Τα
μεγαλύτερα ονόματα της αγγειογραφίας του 6ου αι. έχουν μια θέση στην έκδοση,
που αξίζει να την ξεφυλλίσουν ακόμη και εκείνοι που δεν έχουν ειδικές γνώσεις,
αφού θα έχουν την ευκαιρία να ανακαλύψουν στιγμές από την καθημερινότητα των
αρχαίων Ελλήνων. Γυμνές εταίρες που ρίχνουν τις τελευταίες σταγόνες του
κρασιού τους σε ένα άλλο δοχείο για να δουν αν τις αγαπάει ο άνδρας που
ποθούν, στο διάσημο αγγείο που υπογράφει ο Ευφρόνιος.

Ένα χελιδόνι που πετά έχει φέρει την κουβέντα των εικονιζομένων στην έλευση της άνοιξης, με διαλόγους που μοιάζουν με τα σημερινά κόμικ, στην αττική πελίκη του 510 π.X. και ένα από τα 15.000 αγγεία που διαθέτει η συλλογή του Ερμιτάζ

Γεύση από τη ζωγραφική της εποχής του Παρθενώνα και του Περικλή προσφέρουν οι
αριστουργηματικές λευκές λήκυθοι (ταφικά αγγεία), ενώ αξίζει να σταθεί κανείς
και στις δημιουργίες του 4ου αι. π.X. όπως η ερυθρόμορφη υδρία που έχει
αποτυπώσει τη στιγμή της μάχης Ποσειδώνα και Αθηνάς για την προστασία της
Αθήνας ή η μικροσκοπική, αλλά αριστουργηματική λήκυθος που δείχνει Πέρσες σε
κυνήγι αγριόχοιρου, στην οποία ο καλλιτέχνης Ξενόφαντος έχει «παντρέψει» δύο
διαφορετικές τεχνικές για να αποδώσει ανάγλυφες τις μορφές.

H «σταρ» του Ερμιτάζ, η Αφροδίτη της Ταυρίδας, η σαγηνευτική γυμνή μαρμάρινη
θεά του 2ου αι. μ.X., αντιγραφή ελληνικού κλασικού πρωτότυπου αγάλματος, είναι
και η πρωταγωνίστρια της συλλογής γλυπτών, που έχει ανάμεσα σε άλλα να
επιδείξει και πρωτότυπα έργα όπως ένα χάλκινο αγαλματάκι νεαρού αθλητή
φτιαγμένο τον 6ο αιώνα ή την επιτύμβια στήλη της Φιλοστράτης του 5ου αι. π.X.,
από την Αττική.

Απόδειξη πως «η Ελλάδα δεν βρίσκεται τόσο μακριά από τη Ρωσία, όπως
φαίνεται», όπως γράφει και ο διευθυντής του μουσείου δρ Μιχαήλ Πιοτρόφσκι στον
πρόλογο του βιβλίου. «Οι Έλληνες πάντοτε ζούσαν και ζουν στη χώρα μας, γι’
αυτό και ο ελληνικός πολιτισμός δεν είναι μόνο η αρχαία και μακρινή πηγή
εκείνου του πολιτισμού στον οποίο ανήκουμε όλοι σήμερα, αλλά και αναπόσπαστο
κομμάτι της σημερινής μας κουλτούρας. Οι συλλογές του Ερμιτάζ απλώς το
επιβεβαιώνουν».

Από τον Μεγάλο Πέτρο η αρχή

Το Ερμιτάζ, στην καρδιά της Αγίας Πετρούπολης, άρχισε να χτίζεται στα 1754
ως χειμερινή κατοικία της κόρης του Μεγάλου Πέτρου, Ελισάβετ Πετρόβνα. H αρχή
της ελληνικής συλλογής έγινε στις αρχές του 18ου αι. επί Μεγάλου Πέτρου, ενώ
συνολικά η συλλογή αντικειμένων από τον αρχαίο κόσμο (όχι μόνο ελληνικό)
ξεπερνά τα 106.000 κομμάτια και μόνο τα ελληνικά και ιταλικά αγγεία αγγίζουν
τις 15.000.

INFO

«Μουσείο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης: Οι ελληνικοί θησαυροί», Εκδόσεις
Έφεσος, σελ. 336, τιμή: 124,80 ευρώ. Παρουσιάζεται αύριο στις 12.30 στο
Μουσείο Μπενάκη (Βασ. Σοφίας και Κουμπάρη 1, τηλ. 210-3671.000).