Aντίσταση με χαρτί και πενάκι

«Ψηλά τα χέρια, αλλιώς πυροβολώ». Σκίτσο του Τζουζέπε Παλούμπο

Ο δρόμος είναι ένας: αντίσταση στη συμβατικότητα, επίθεση στα στερεότυπα, στα
κλισέ, στα έτοιμα κουτάκια μιας προκατασκευασμένης αντίληψης για τα πράγματα,
που στην πράξη δεν καθρεφτίζει την πραγματικότητα. Κατά συνέπειαν, αντίσταση
στους μηχανισμούς που καλλιεργούν και διαλέγονται με στερεότυπα. Αυτό ήταν το
μήνυμα της ημερίδας που πραγματοποιήθηκε χθες, στην Τεχνόπολι του Δήμου
Αθηναίων, στο Γκάζι, στην εκδήλωση που διοργάνωσαν «TA NEA», ο «Ταχυδρόμος»
και το 9ο Διεθνές Φεστιβάλ Κόμικς, την ευθύνη του οποίου έχει το ειδικευμένο
στην ένατη τέχνη περιοδικό «Βαβέλ».

Χωρίς επισημότητες και μικρόφωνα, οι συμμετέχοντες στη συζήτηση έστησαν μια
ζωηρή κουβέντα στην καρδιά της γιορτής, στον χώρο της κεντρικής έκθεσης
κόμικς. Στο τραπέζι κάθησαν πολλοί από τους καλλιτέχνες που συμμετείχαν στην
έκθεση, οι οποίοι με χαρτί και σινική μελάνη φιλοτέχνησαν γελοιογραφικές
βινιέτες σχετικές με το θέμα, παράλληλο προς το κεντρικό θέμα του φετινού
Φεστιβάλ Κόμικς: «Τα ανθρώπινα δικαιώματα σήμερα – H άγρυπνη συνείδηση των
κόμικς». Στο πάνελ των ομιλητών βρέθηκαν ο διευθυντής των «ΝΕΩΝ» Παντελής
Καψής, ο Συνήγορος του Πολίτη Γιώργος Καμίνης, ο πρόεδρος του Ελληνικού
Τμήματος Διεθνούς Αμνηστίας Γεράσιμος Κουβαράς, ο αφηγητής κόμικς ιστοριών
Γιώργος Μπότσος, ο Ιταλός Μάριο Νταλμαβίβα και εκ μέρους των διοργανωτών ο
συντονιστής της συζήτησης, επικοινωνιολόγος Αριστοτέλης Νικολαΐδης. H εισαγωγή
στο θέμα της συζήτησης από τον τελευταίο εστιάστηκε στην περιστολή των βασικών
ατομικών δικαιωμάτων με πρόσχημα την ασφάλεια μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Από τη
σκοπιά του, ο Γεράσιμος Κουβαράς παρέθεσε τη λίστα με τις βασικές χώρες στις
οποίες γίνονται συστηματικές παραβιάσεις της Χάρτας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του
ΟΗΕ.

Σε ζητήματα ελευθερίας της έκφρασης στην Ελλάδα αναφέρθηκε στην
παρέμβασή του ο Παντελής Καψής. Χρησιμοποίησε ως παράδειγμα την περίπτωση του
δημοσιογράφου Μανώλη Βασιλάκη, που αρθρογράφησε εναντίον των θέσεων οργάνωσης
με πατριωτικό προφίλ για τον ρόλο που είχαν παίξει ορισμένοι στην υπόθεση
Οτζαλάν. Εις βάρος του δημοσιογράφου όσοι θεώρησαν ότι θίγονταν, έστω και αν
δεν αναφέρονταν ονομαστικώς, άσκησαν αγωγές. Σε αυτή τη «βιομηχανία αστικών
αγωγών», όπως είπε χαρακτηριστικά ο ομιλητής, ο δημοσιογράφος δεν είχε ούτε
τον μηχανισμό ούτε τα χρήματα να αντιπαρατεθεί, με αποτέλεσμα, στην πράξη, να
οδηγηθεί σε συμβιβασμό και εντέλει, ουσιαστικά, σε σιωπή. Ο διευθυντής των
«ΝΕΩΝ» έδωσε έμφαση στο γεγονός ότι ο εν λόγω δημοσιογράφος δεν είχε τη
στήριξη ούτε από κάποιο ισχυρό MME ούτε από κάποιο ισχυρό ιδεολογικό λόμπι,
γεγονός που του στέρησε την κατ’ ουσίαν υποστήριξη.

Ο Συνήγορος του Πολίτη Γιώργος Καμίνης άφησε σε δεύτερη μοίρα θέματα
αρμοδιότητας της ανεξάρτητης αρχής στην οποία προΐσταται, προτιμώντας να
περιγράψει την προσωπική του σχέση με αναγνώσματα κόμικς της εφηβείας του.
Τελικά, σημείωσε, ακόμα και οι συμβατικές ιστορίες όπως εκείνες με τους
υπερήρωες της αμερικανικής εκδοτικής βιομηχανίας, όταν χρειάστηκε να
τοποθετηθούν υπέρ της κουλτούρας της ελευθερίας, έκαναν το χρέος τους,
αναφερόμενος κυρίως στη στράτευση της αμερικανικής βιομηχανίας κόμικς στον
αντιφασιστικό αγώνα στη διάρκεια του B’ Παγκόσμιου Πολέμου.

Περισσότερο διαφωτιστικός επ’ αυτού υπήρξε ο ζωγράφος και αφηγητής κόμικς
Γιώργος Μπότσος, που εκτός των άλλων ανέλυσε την περίπτωση κορυφαίων
ανατρεπτικών κόμικς, όπως οι ιστορίες του «Krazy Kat» που δημοσιεύονταν τις
πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα στα συντηρητικά έντυπα του Χιρστ.

Όνειρα πίσω από τις «Πόρτες» της φυλακής

«Στην Αμερική υπάρχουν 2.100.000 φυλακισμένοι». «Στην Ιταλία υπάρχουν 60.000». «Έχουμε δρόμο ακόμη!». Σκίτσο του Μάριο Νταλμαβίβα

Ο κομίστας Μάριο Νταλμαβίβα έκανε στο πλαίσιο της ημερίδας μια σύντομη αναφορά
στη δική του προσωπική περίπτωση. Γι’ αυτόν, οι «Πόρτες» της φυλακής που
φιλοτεχνούσε έκρυβαν τον σαρκασμό και τα όνειρα ανθρώπων που ένα απάνθρωπο
σύστημα καταστολής τούς στέρησε παράνομα την ελευθερία επειδή τους υποπτεύθηκε
ως ανατροπείς. Είχε φυλακιστεί το 1979, χρειάστηκαν όμως πέντε χρόνια και
τέσσερις μήνες για να δικαστεί και στη συνέχεια να αφεθεί ελεύθερος. Χρόνια
οδυνηρής αυτογνωσίας…