Kίνδυνος για πληθωρισμό, ανάπτυξη και έσοδα

ΑΝΗΣΥΧΙΑ έχει προκαλέσει στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης η
ξέφρενη πορεία της τιμής του πετρελαίου. Ο κίνδυνος να τιναχθεί στον αέρα ο
προϋπολογισμός του 2005 είναι ορατός. Αν δεν αποκλιμακωθεί σύντομα η τιμή του
μαύρου χρυσού θα πάρει φωτιά ο πληθωρισμός, θα πληγεί η ανάπτυξη, θα
επιβαρυνθούν τα έσοδα και θα ξεφύγουν οι δαπάνες του νέου προϋπολογισμού.

Τα βασικά μεγέθη του προϋπολογισμού για το 2005, σύμφωνα με το σχετικό
προσχέδιο, έχουν οικοδομηθεί πάνω στην προϋπόθεση ότι η τιμή του αργού
πετρελαίου στις διεθνείς αγορές θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 40 δολάρια
ανά βαρέλι.

H παραδοχή αυτή κινδυνεύει να εξελιχθεί σε… ευχή. Κορυφαίο στέλεχος του
οικονομικού επιτελείου υποστηρίζει ότι «ο κίνδυνος να δούμε την τιμή του
πετρελαίου ακόμη και στα 60 δολάρια ανά βαρέλι είναι υπαρκτός. Ακόμη και στην
περίπτωση, πάντως, που δεν αποκλιμακωθεί η τιμή του πετρελαίου ο νέος
προϋπολογισμός θα είναι μετέωρος».

Το πετρέλαιο θα ανοίξει πολλές πληγές στον νέο προϋπολογισμό και στην
οικονομία γενικότερα. Ειδικότερα θα χτυπήσει:

* Στον πληθωρισμό. Ο προϋπολογισμός προβλέπει ότι ο πληθωρισμός
θα τρέξει στο νέο έτος με μέσο ρυθμό 2,9%. Οι εξελίξεις στις διεθνείς αγορές
απειλούν αυτήν την πρόβλεψη καθώς από την πορεία της τιμής του πετρελαίου
εξαρτάται άμεσα το κόστος των καυσίμων, το οποίο αποτελεί βασικό
προσδιοριστικό παράγοντα του δείκτη τιμών καταναλωτή. Από την άλλη, από την
τιμή των καυσίμων εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό το κόστος παραγωγής των
επιχειρήσεων, από το οποίο καθορίζονται και τα τιμολόγιά τους.

* Στο σκέλος δαπανών του προϋπολογισμού. H αύξηση του
πληθωρισμού θα σημάνει την ανάγκη πραγματοποίησης υψηλότερων δαπανών. Για
παράδειγμα, οι αυξήσεις που ετοιμάζεται να δώσει η κυβέρνηση σε μισθωτούς και
συνταξιούχους είναι 3,2% έως 3,3%. Πολύ δύσκολα θα μπορέσει η κυβέρνηση να
πείσει τους δημοσίους υπαλλήλους να δεχτούν τόσο χαμηλές αυξήσεις. H
προσπάθειά της θα είναι ακόμη πιο δύσκολη αν οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό
του 2004 επιδεινωθούν, λόγω της αύξησης της τιμής του πετρελαίου.

* Στην ανάπτυξη. H αύξηση του κόστους στην οικονομία λόγω της
ανόδου των τιμών των καυσίμων πλήττει ευθέως το ρυθμό ανάπτυξης. H άνοδος των
τιμών μειώνει τη ζήτηση και κατ’ επέκταση την κατανάλωση, η οποία αποτελεί
βασικό συστατικό του εθνικού οικονομικού προϊόντος.

* Στα έσοδα. H επιβράδυνση της κατανάλωσης και γενικότερα του
ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας μειώνει τα φορολογικά έσοδα λόγω της μείωσης
των εσόδων από το Φόρο Προστιθέμενης Αξίας. Μεσοπρόθεσμα, η συγκράτηση των
εισοδημάτων και των κερδών των επιχειρήσεων μειώνει και τα έσοδα από άμεσους
φόρους.