Kεραμική της ζωής από την Kύθνο

Επιτοίχιο στήριγμα με τη μορφή κόρης, με άκανθες κορινθιακού κιονόκρανου στην απόληξη

Απλότητα, λιτότητα και μαστοριά σφραγίζουν μια άγνωστη παράδοση 150 χρόνων
κεραμικής από την Κύθνο που γίνεται τώρα γνωστή χάρη σε μια έρευνα-λεύκωμα του
Κυθνιού λαογράφου, του Γιώργη Βενετούλια.

H κεραμική παράδοση της Κύθνου δεν είναι περίτεχνη. Εστιάζεται στα χρειώδη –
τη στάμνα του νερού, τη λαγήνα για τη διατήρηση των τροφίμων, το τσουκάλι, το
πιθάρι, τη λεκάνη, την κυψέλη για το μελίσσι, τον λυχνοστάτη, τα κεραμίδια.
Αναπαράγει τις πιο διαδεδομένες φόρμες που συναντά κανείς στο Αιγαίο και έχει
τη σφραγίδα από το ροδαλό χρώμα του ντόπιου πηλού. Αυτή η απλότητα είναι η
ομορφιά της.

Χωρίς τη βοήθεια της ισχνής βιβλιογραφίας, με βάση τη μακρόχρονη επιτόπια
έρευνα σε σπίτια, αγροτικές κατοικίες, αποθήκες, εγκαταλελειμμένα και
ερειπωμένα αγγειοπλαστεία στις εξοχές της Κύθνου, προφορικές μαρτυρίες, παλιά
προικοσύμφωνα, έθιμα και τραγούδια πορεύτηκε ο Γιώργος Βενετούλαις στην έρευνα
των κεραμικών της Κύθνου και προχώρησε στη σύνθεση μιας ιστορίας 150 χρόνων
που ξεκίνησε με την εγκατάσταση στο νησί Σιφνίων αγγειοπλαστών και στηρίχτηκε
στα πλούσια κοιτάσματα πηλού καλής ποιότητας που αφθονούν στο ορεινό νησί,
ανέδειξε θαυμάσιους τεχνίτες, έφθασε στο σημείο να εξάγει τα προϊόντα τους σε
άλλα νησιά, αλλά και τους ίδιους τους μαστόρους του τροχού, οι οποίοι
διέπρεψαν στην Αθήνα.

H έρευνα παρακολουθεί τα πρόσωπα, τη διαδικασία της παραγωγής από τη συλλογή
του χώματος έως το καμίνιασμα, παρουσιάζει και εικονογραφεί τα σκεύη, τα
σχήματα, τη χωρητικότητα, τον διάκοσμο και τη χρήση τους, καταγράφει τα
κεραμικά άλλων τόπων που έφθασαν στην Κύθνο από τη Σίφνο, το Τσανάκ Καλέ, την
Ιταλία, τα έθιμα – όπου συμμετέχει η κεραμική – τις παροιμίες. «Ούλοι
φοβούνται τον Θεό κι ο τσουκαλάς τον τοίχο», «Ο τσουκαλάς όπου θέλει κολλά τ’
αυτί», έκφραση που δηλώνει την αυθαιρεσία, αλλά και τη δημιουργικότητα του
αγγειοπλάστη.

INFO

«Τα κεραμικά της Κύθνου», Γιώργης Βενετούλιας, Εκδόσεις Εν Πλω – Δήμος Κύθνου.
Σελ. 118. Τιμή: 25 ευρώ.