Γούστο στις τροφές και στις τέχνες…

Το χρέος προς τον Φίλιππο Ηλιού δεν ξεπληρώνεται εύκολα. Σ’ αυτό το τεύχος της
εξαμηνιαίας περιοδικής έκδοσης που διηύθυνε (μαζί με τον Σπύρο Ασδραχά και τον
Βασίλη Παναγιωτόπουλο) «Τα ιστορικά», καταθέτουν κείμενα για τον Ηλιού οι
συνεργάτες και φίλοι του Σπύρος Ασδραχάς, Νίκος Φίλης, Δημήτρης Δημητρόπουλος,
Άννα Ματθαίου, Ιωάννα Παπαθανασίου και Πόπη Πολέμη. Ταυτόχρονα αναγγέλλεται
ότι το επόμενο τεύχος των ιστορικών θα είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στο έργο
του Φίλιππου Ηλιού, οπότε θα μας δοθεί η ευκαιρία μιας εκτενέστερης
παρουσίασης.

Από τα θέματα του τεύχους να επισημάνω την πρωτότυπη, στη σύλληψή της, μελέτη
της Άννας Ματθαίου «Οι ντελικάτες τροφές και το λιτοδίαιτο: δύο εκδοχές του
διαφωτισμού», απ’ όπου το απόσπασμα:

«Οι αναζητήσεις, οι αναθεωρήσεις, κάποτε και οι τομές στους τρόπους της σκέψης
και στις πρακτικές που κυοφορούνται κατά την περίοδο των ευρωπαϊκών Φώτων στο
χώρο των γραμμάτων και των τεχνών, αναφέρονται εκτενώς και στην, ήδη
αναγορευμένη από το 1739 (από δύο ιησουΐτες), καλή τέχνη, τη μαγειρική. H
μαγειρική τέχνη, συνδυάζοντας τη θεωρία και την πρακτική, αξιώνει μια
πρωταγωνιστική θέση στους κύκλους των συζητήσεων της εποχής. Είναι η περίοδος
που λανσάρεται η “νέα μαγειρική”, προγιαγιά της “νέας μαγειρικής” του 20ού
αιώνα, εποχή που αποκρυσταλλώνονται οι σημασίες μιας μεταφορικής έννοιας: του
γούστου (goût). Το 1764 ο Βολταίρος, στο Dictionnaire philosophique,
αποτυπώνει και συγχρόνως καθιερώνει τη διπλή σημασία της έννοιας: “Το γούστο,
αυτή η αίσθηση, αυτό το χάρισμα να διακρίνουμε τις τροφές μας, έχει προξενήσει
σε όλες τις γνωστές γλώσσες τη μεταφορά, η οποία εκφράζεται με τη λέξη γούστο,
το αίσθημα του ωραίου και του ελαττωματικού σε όλες τις τέχνες: είναι ένα
άμεσο κριτήριο, όπως το κριτήριο της γλώσσας και του ουρανίσκου, που όμοια με
αυτό εμποδίζει τη σκέψη· όπως κι αυτό είναι ευαίσθητο και φιλήδονο στο
ωραίο”… “Όπως το κακό γούστο στη φυσιολογία συνίσταται στο να μην
ευφραινόμαστε παρά με καρυκεύματα πολύ πικάντικα κι εξεζητημένα, έτσι το κακό
γούστο και στις τέχνες έγκειται στο να μην ευχαριστιόμαστε παρά με
επιτηδευμένα στολίδια και να μην αισθανόμαστε την ωραία φύση”».

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ

Αυτές οι μαγικές γωνιές…

Θα έλεγα ότι είμαι από τους τυχερούς καθώς, για λογαριασμό των «ΝΕΩΝ»,
διέτρεξα με ένα τριετές «Οδοιπορικό» την Ελλάδα, από τον Έβρο ώς την Κρήτη.
Διαβάζοντας ωστόσο περιοδικά όπως το «Ελληνικό Πανόραμα» κατανοώ πως δεν
αρκούν όχι τρία αλλά ούτε εκατόν τρία χρόνια για να γνωρίσεις αυτόν τον τόπο,
να οσμιστείς και να ανακαλύψεις τις μαγικές γωνιές νησιών και ηπειρωτικής
χώρας.

Για όσους, λοιπόν, δεν νιώθουν τουρίστες αλλά ταξιδευτές, το περιοδικό
προσφέρει εξαίρετα κείμενα και φωτογραφίες από την Κεφαλονιά, τα Αντικύθηρα,
την Κομοτηνή, την Πρέβεζα, τη Νάξο, τη Νυμφαία. Πολλές σελίδες για κάθε θέμα,
ώστε να περιληφθούν όλες οι πληροφορίες και να αποτυπωθούν γωνιές που δεν
φαίνονται με την πρώτη ματιά. Ταξιδέψτε για παράδειγμα στα Αντικύθηρα με τον
Κυριάκο Παπαγεωργίου, που διέσχισε περπατώντας για δύο ώρες, σε δύσβατα αλλά
εξαίσια μονοπάτια, τα δύο τρίτα του νησιού, φθάνοντας έως τον Φάρο της
Απολυτάρας: «Αυτός ο πέτρινος φάρος με πύργο, ύψος 23 μέτρων και 45 μέτρα από
την επιφάνεια της θάλασσας, χτισμένος το 1925 από τη Γαλλική Εταιρεία Φάρων,
σηματοδοτεί έναν μύθο στη Μεσόγειο και δεν παύει να καταυγάζει, ογδόντα χρόνια
τώρα, με το θαλερό του φως, ένα βεληνεκές δεκάδων μιλίων στη θάλασσα του νότου».

ΛΕΣΒΟΣ * H Λεσβιακή Παροικία των Αθηνών εκδίδει με μεγάλη φροντίδα το
περιοδικό «Αιολίδα» που διευθύνει ο Φαίδων Θεοφίλου, ο οποίος φιλοδοξεί
να δημιουργήσει μια περιοδική έκδοση στην οποία εκτός από τα τοπικά θα
δημοσιεύονται και θέματα από το ευρύτερο Αιγαίο. Το εξώφυλλο και το
οπισθόφυλλο του τρίτου τεύχους κοσμούνται με πίνακα του ζωγράφου Αριστομένη
Τσολάκη, που δίνει και συνέντευξη στον διευθυντή του περιοδικού. Διαβάζουμε
ακόμα κείμενα για τον Παπαδιαμάντη, τον Ελευθεριάδη – Ζεριάντ, τον Δημήτριο
Βικέλα, καθώς και πολλά τοπικά νέα. * Ενδιαφέρον παρουσιάζει το θέμα
που επιμελείται και παρουσιάζει στον «Πόρφυρα» ο Φίλιππος
Δρακονταειδής: Ο Ισπανός ιστορικός και διπλωμάτης Μιγκέλ Άνχελ Οτσόα Μπρουν
εξέδωσε την πραγματεία του για την ισπανική πολιτική στην ελληνική Μεσόγειο
και στα ελληνικά νησιά κατά την τουρκική και βενετσιάνικη περίοδο. Ο
Δρακονταειδής δημοσιεύει στα ελληνικά μια σύνοψη των μελετών τού Οτσόα Μπρουν
και γράφει περιεκτική εισαγωγή, όπου σημειώνει: «… H Ελλάδα μετά την Άλωση
και ώς τις μέρες μας υπήρξε συνεργάτις της ισπανικής πολιτικής στο επίπεδο της
“βάσης”, προσφέροντας προξενικές και υποπροξενικές υπηρεσίες σε μεγάλη έκταση
και με μεγάλη σημασία. Από τη δική της πλευρά, η Ισπανία μερίμνησε πάντα να
εκπροσωπείται από Έλληνες αξίας σε ένα είδος οικογενειακής συνέχειας, όπου,
πολύ συχνά, ο γιος έπαιρνε τη θέση του προξένου ή υποπροξένου πατέρα του. Και
σε ευαίσθητες περιοχές, οι διπλωμάτες της Ισπανίας ήταν Ισπανοί υπήκοοι, που
στο σύνολό τους επιτέλεσαν αθόρυβο, αλλά ουσιώδες έργο. Αξίζει να αναφερθεί η
περίπτωση του Ισπανού προξένου στην Κέρκυρα, που δεν ήταν άλλος από τον πατέρα
του ποιητή Λορέντζου Μαβίλη»

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«TA ΙΣΤΟΡΙΚΑ»: Σκουφά 58, Αθήνα 106 80. Τηλ. 210-3611.692

«ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ»: Ανοίξεως 11, Πανόραμα Θεσσαλονίκης 552 36. Τηλ.
2310-331.315

«ΑΙΟΛΙΔΑ»: Κανάρη 24, Άλιμος 174 55. Τηλ. 210-9829.813. Μήθυμνα:
22530-71963

«ΠΟΡΦΥΡΑΣ»: T.Θ. 206, Κέρκυρα 491 00. Τηλ. 26610-35938