Εl Μonturo, το βουναλάκι από σκουπίδια…

Καταγράφοντας τα σημερινά προβλήματα μιας περιοχής είναι συχνότατα απαραίτητο,
αλλά πάντως γοητευτικό, να πιάνεις το νήμα από πολύ παλιά. Και βεβαίως για να
καταγραφεί αυτή η διαδρομή χρειάζεται κοπιαστική έρευνα και μελέτη αρχείων,
κάτι που δεν τσιγκουνεύεται το περιοδικό και το αποδεικνύει πολλές φορές.
Τελευταίο δείγμα η διαχρονική μελέτη για τα αστικά λύματα της Θεσσαλονίκης που
ξεκινάει από τους βυζαντινούς χρόνους, περνάει από την τουρκοκρατία και φθάνει
έως σήμερα. H Ευτέρπη Μακρή μάς μαθαίνει ότι ο οικολογικός ενταφιασμός των
σκουπιδιών ήταν συνήθως πρακτική στους κλασικούς, τους ελληνιστικούς και τους
βυζαντινούς χρόνους: «Κάθε σπίτι ή εκκλησία είχε στην αυλή ή τον περιβάλλοντα
χώρο του λάκκους για τον ενταφιασμό των σκουπιδιών, τους οποίους άνοιγαν για
τον σκοπό αυτό και τους χρησιμοποιούσαν μέχρι να γεμίσουν. Αφού γέμιζαν, τους
κάλυπταν με πέτρες ή κεραμίδια, ενώ παράλληλα φρόντιζαν να ανοίγουν πλάι τους
καινούργιους».

Ο Ευάγγελος Χεκίμογλου στη συνέχεια δημοσιεύει εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη
για τα σκουπίδια και τα απόβλητα στη Θεσσαλονίκη της τουρκοκρατίας. Εδώ
συναντάμε και το El Monturo (βουναλάκι), όπως ονόμαζαν τότε έναν λοφίσκο που
είχε δημιουργηθεί από αστικά λύματα, από τις δυο μεριές του τείχους του
λιμένος.

Αν λάβουμε υπόψη, σημειώνεται, ότι δίπλα στο λοφάκι αυτό, που πρέπει να
κάλυπτε το τετράγωνο των τραπεζικών καταστημάτων (Τράπεζα Ελλάδος, Εθνική
Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς, μεταξύ των οδών Τσιμισκή, Ίωνος Δραγούμη,
Μητροπόλεως και Κατούνη), λειτουργούσε και η ιχθυαγορά της πόλης, μπορεί
κανείς να υποθέσει πώς θα μύριζε ο τόπος. Το σήμερα το γνωρίζουμε όλοι: είναι
κατά τόπους ζοφερό. H τρίτη μελέτη (Μυρτώ Πυροβέτση, Γεώργιος Δαουτόπουλος)
καταδεικνύει το αυτονόητο που για την Ελλάδα, έως σήμερα, είναι ανέφικτο:
προγράμματα ανακύκλωσης φυτικών υλικών στο σπίτι, που μπορούν να εφαρμοστούν
με πολύ μικρό κόστος σε όλους σχεδόν τους δήμους της χώρας όπου υπάρχουν
ευαισθητοποιημένοι πολίτες, τοπική ηγεσία με υπευθυνότητα και όραμα και λίγα
τετραγωνικά μέτρα ακάλυπτου εδάφους.

ΜΙΚΡΕΣ ΚΥΚΛΑΔΕΣ

Ταξιδεύοντας στο Αιγαίο

Το 25ο τεύχος αυτής της περιοδικής έκδοσης (διευθυντής Βασίλης Τσούνης) μάς
δίνει την ευκαιρία μιας συναρπαστικής περιήγησης σε 35 νησιά του Αρχιπελάγους.
H παρουσίαση αυτών των μαγικών τόπων γίνεται με σύστημα, με γνώση αλλά και
συναισθηματική προσέγγιση, με στοιχεία ιστορίας, γεωγραφίας, λαογραφίας και
επιπλέον πληροφορίας για τη χλωρίδα και την πανίδα. Το κερασάκι στην τούρτα
είναι οι συνταγές μαγειρικής που συλλέχθηκαν σε διάφορα νησιά. Αρκετός χώρος,
τέλος, αφιερώνεται σε χρηστικές πληροφορίες, έτσι που αυτός ο τόμος των 450
σελίδων είναι ένας ικανοποιητικός οδηγός για όσους ταξιδεύουν – είτε με τα
βαπόρια είτε διαβάζοντας…

Στα θετικά στοιχεία, η ενημέρωση, με πρόσφατες πληροφορίες και ρεπορτάζ. Στα
αρνητικά, οι υποτυπώδεις χάρτες, που θα μπορούσαν να είναι λεπτομερέστεροι.

Τα 35 νησιά που παρουσιάζονται: Άη Στράτης, Αμοργός, Ανάφη, Άνδρος, Αντίπαρος,
Δήλος, Δονούσα, Ηρακλειά, Θηρασιά, Ικαρία, Ίος, Κέα, Κέρος, Κίμωλος,
Κουφονήσια, Κύθνος, Λέσβος, Λήμνος, Μήλος, Μύκονος, Νάξος, Οινούσσες, Πάρος,
Σάμος, Σαντορίνη, Σέριφος, Σίκινος, Σίφνος, Σύρος, Σχοινούσα, Τήνος,
Φολέγανδρος, Φούρνοι, Χίος, Ψαρά.

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: * Στην εξειδικευμένη περιοδική έκδοση για τη φιλοσοφική
έρευνα και κριτική «Δευκαλίων» (Εκδόσεις Στιγμή) δημοσιεύεται μεταξύ
άλλων μελέτη για ένα από τα κυρίαρχα θέματα της εποχής, που απασχολεί
διανοούμενους και επιστήμονες: την ιλιγγιώδη πρόοδο των βιοεπιστημών και τα
ερωτήματα που την ακολουθούν. Ο Κωνσταντίνος Καβουλάκος, με αφορμή το βιβλίο
του Γιούργκεν Χάμπερμας, «Το μέλλον της ανθρώπινης φύσης», τιτλοφορεί τη
μελέτη του «H πρόκληση της Βιοηθικής και τα όρια του ηθικού φορμαλισμού».
Ουσιαστικά, σημειώνει ο μελετητής, «ο Χάμπερμας εκκινεί από τη διαίσθηση ότι
δεν είναι δυνατόν να επιτρέπεται κάθε χειραγώγηση της ανθρώπινης φύσης και
αναζητεί τους γενικούς ηθικούς λόγους για τους οποίους ορισμένοι χειρισμοί της
θα έπρεπε να αποκλείονται».

* Ένα από τα περιοδικά που πασχίζουν να αναδείξουν πρόσωπα και θέματα
από την ιστορία και το σήμερα του τόπου τους είναι η «Παρουσία», που
εκδίδει η Ένωση Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών (διευθυντής Γεώργιος Π.
Αναγνωστόπουλος). Αυτό το τεύχος είναι αφιερωμένο στην επαρχία Βάλτου, με
στόχο, όπως σημειώνεται, την ανάδειξη της ιστορίας του, της λογοτεχνίας του,
της κοινωνίας του και του περιβάλλοντός του. Δείγμα: ο Γιώργος Τσάχαλος
δημοσιεύει μελέτη για το δημοτικό τραγούδι στον Βάλτο και βεβαίως για το
πολυτραγουδισμένο «Κάτω στου Βάλτου τα χωριά». Μάθαμε πολλά. Πολύ καλά κάνουν
και ξεμπροστιάζουν οι υπεύθυνοι του περιοδικού τούς δημάρχους της περιοχής,
πλην της Αμφιλοχίας που ανταποκρίθηκε θετικά: «Επιζητήσαμε με επιστολές μας
από τους δημάρχους των Δήμων του Βάλτου σύγχρονα στοιχεία της ζωής και της
κοινωνίας, αλλά δεν είχαμε ανταπόκριση», θα είχαν σοβαρότερες ασχολίες…

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΩΝ ΠΟΛΙΣ»: T.Θ. 10756, Θεσσαλονίκη 541 10, τηλ.
2310-551.748.

«ΜΙΚΡΕΣ ΚΥΚΛΑΔΕΣ»: Γλαύκωνος 32A, Αθήνα 116 32, τηλ. 210-7018.308.

«ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ»: Ζωοδόχου Πηγής 91-93, Αθήνα 114 73, τηλ. 210-3844.064.

«ΠΑΡΟΥΣΙΑ»: Λυκούργου 9, Αθήνα 105 51, τηλ. 210-3245.298.