Διαστάσεις Στο όνομα της αλήθειας

Γιατί αυτοί οι δύο άνθρωποι επιμένουν να λάμψει η αλήθεια, έστω κι αν έχουν
περάσει 41 χρόνια; Για να αποκατασταθούν δύο αθώοι. Για να ξεπλύνουν τις
τύψεις τους. Για να θυμίσουν ξανά ότι άλλο αντίσταση σε μια δικτατορία κι άλλο τρομοκρατία.

«Πέθαναν εξαιτίας μας». Ο Σέρχιο Ερνάντες (αριστερά) και ο Αντόνιο Μαρτίν δείχνουν τις φωτογραφίες των δύο αναρχικών

Στις 17 Αυγούστου 1963, όταν ο στρατηγός Φράνκο ήταν απόλυτος κυρίαρχος στην
ισπανική πολιτική σκηνή, οι νεαροί αναρχικοί Φρανθίσκο Γκρανάδο και Χοακίν
Ντελγκάδο εκτελέστηκαν στις φυλακές Καραμπαντσέλ της Μαδρίτης με τη μεσαιωνική
μέθοδο της γκαρότας. Είχαν κριθεί ένοχοι, ύστερα από μια παρωδία δίκης, για
την τοποθέτηση δύο βομβών στο κτίριο της Ασφάλειας και στην έδρα του φρανκικού
συνδικάτου. Από την πρόωρη έκρηξη της μίας βόμβας είχαν τραυματιστεί 20 άτομα.
Αλλά οι δύο αναρχικοί δεν είχαν σχέση με αυτές τις ενέργειες. Οι πραγματικοί
δράστες ήταν ο Σέρχιο Ερνάντες, που είναι σήμερα 61 ετών, και ο Αντόνιο
Μαρτίν, 65 ετών. «Εμείς πραγματοποιήσαμε τις βομβιστικές επιθέσεις για τις
οποίες εκτελέστηκαν ο Γκρανάδο και ο Ντελγκάδο», δήλωσαν σε μια εκπομπή που
μεταδόθηκε το 1996 από το κανάλι Arte και την ισπανική τηλεόραση. Σε μια
Ισπανία όμως που παραδιδόταν τότε και πάλι στη Δεξιά, κανείς δεν έδωσε σημασία
στην ομολογία τους.

Το 1998, η χήρα του Γκρανάδο και ο αδελφός του Ντελγκάδο ζήτησαν επανεξέταση
της υπόθεσης, αλλά το αίτημά τους απορρίφθηκε. Την ίδια τύχη είχαν και
ανάλογες πρωτοβουλίες πολλών πολιτικών κομμάτων. Έπρεπε να έλθει στην εξουσία
ο Χοσέ Λουίς Θαπατέρο και να αλλάξει εντελώς το κλίμα στην Ισπανία για να
έλθει επιτέλους η δικαίωση. Στις 13 Ιουνίου 2004, το Συνταγματικό Δικαστήριο
έκρινε ότι οι αποδείξεις της αθωότητας των δύο αναρχικών είναι ακλόνητες. Και
την περασμένη εβδομάδα, ο Ερνάντες και ο Μαρτίν έστειλαν επιστολή στην
ισπανική πρεσβεία στο Παρίσι – όπου κατοικούν – με την οποία ζητούν να
καταθέσουν στη δίκη. Ζητούν επίσης να κληθεί για να καταθέσει ο 82χρονος
Μανουέλ Φράγα, υπουργός Πληροφοριών και Τουρισμού το 1963 και νυν πρόεδρος της
Γαλικίας…

Γιατί επιμένουν τόσο πολύ; Τι είναι αυτό που τους κάνει να διεκδικούν με πάθος
την ιστορική αλήθεια τόσα χρόνια μετά; Για τον Ερνάντες, είναι ζήτημα
συνείδησης. «Έχω περάσει όλη μου τη ζωή με το μυαλό μου να γυρίζει γύρω από
εκείνα τα γεγονότα», λέει στην Ελ Παΐς. «Τους ανθρώπους που τραυματίστηκαν,
τους συντρόφους που πέθαναν για κάτι με το οποίο δεν είχαν σχέση…». Ο
Μαρτίν, πάλι, το βλέπει αλλιώς. «Διαπράχθηκαν πολλές δολοφονίες την περίοδο
του φρανκισμού, όχι μόνο του Γκρανάδο και του Ντελγκάδο, και αυτό θέτει ένα
ζήτημα δικαιοσύνης. Εμείς δεν ήμασταν τρομοκράτες, αλλά αντιστασιακοί, και
θέλουμε να καταδικαστεί πολιτικά εκείνο το σύστημα». Όσο για τη χήρα του
Γκρανάδο, την Πιλάρ Βακερίθα, περιμένει ακόμη το αυτονόητο: τη σύνταξη που
χορηγείται στους συγγενείς των θυμάτων του φρανκισμού. «Εγώ δεν πήρα ποτέ
δεκάρα», διαμαρτύρεται.