APΘΟYP MIΛEP «Ο σταρ είναι ένα ζώο»

Ο Άρθουρ Μίλερ και η Μέριλιν Μονρό λίγο μετά τον πολιτικό τους γάμο στη Νέα Υόρκη, στις 29 Ιουνίου του 1956. Πέντε χρόνια αργότερα, τα γυρίσματα των «Αταίριαστων» σήμαναν το τέλος της σχέσης τους

«Πιθανότατα θα ξεχαστώ εντελώς. Το 99,99% των έργων τέχνης έχουν ξεχαστεί.
Πόσοι και πόσοι συγγραφείς που κυριάρχησαν στην εποχή τους, δεν πέρασαν στη
σκιά; H Ιστορία είναι ένα γιγάντιο τέρας. Γυρίζει την πλάτη και εξοβελίζει
ό,τι μένει πίσω της». Βαρύγδουπες κουβέντες που δεν πρέπει να παίρνουμε τοις
μετρητοίς, ειδικά όταν εκείνος που τις εκστομίζει έχει υπογράψει τον «Θάνατο
του εμποράκου». Ο Άρθουρ Μίλερ, άλλωστε, τα είπε αυτά σ’ ένα καφέ τρώγοντας
σάντουιτς με σαλάτα και αυγό και πίνοντας έναν κρύο καφέ που είχε ζητήσει να
του φέρουν γρήγορα.

Οι περισσότεροι δημοσιογράφοι πάντα φυλάνε μια ερώτηση για τον επεισοδιακό του
γάμο με τη Μέριλιν, συχνά χωρίς να ξέρουν τι απάντηση θα λάβουν. Κάποιος που
τον ρώτησε, το 1995, αν τη βλέπει ακόμα στα όνειρά του, έφαγε γροθιά. Τώρα
όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Ο 89χρονος – πλέον – θεατρικός συγγραφέας
έχει λόγους να μιλήσει ανοιχτά για τη Μέριλιν. Θέλει να απαντήσει σε όσους τον
κατέκριναν ότι τη χρησιμοποίησε για να προωθήσει τη δική του καριέρα. Και
θέλει να υποστηρίξει το καινούργιο του θεατρικό έργο – ναι, ο Άρθουρ Μίλερ
συνεχίζει να γράφει! -, στο οποίο δίνει την τελική του απάντηση για τη
θυελλώδη αυτή σχέση.

Την εποχή αυτή παίζονται δύο έργα του στις ΗΠΑ. Και τα δύο αφορούν στη Μονρό.
Το ένα παίζεται στο Μπρόντγουεϊ, για πρώτη φορά μετά το πρώτο του ανέβασμα,
πριν από 40 χρόνια. Είναι το «Μετά την πτώση» που είχε ανεβεί μόλις 18 μήνες
μετά τον θάνατο της Μέριλιν και είχε σκανδαλίσει κοινό και κριτικούς,
παρουσιάζοντας με μελανά χρώματα το πορτρέτο της σταρ.

Το άλλο έργο είναι ολοκαίνουργιο και παίζεται στο θέατρο «Γκούντμαν»
στο Σικάγο. Ύστερα από τις «Σχέσεις του κυρίου Πίτερς» που έγραψε στα 85 του
και το «Μπλουζ της Ανάστασης» που έγραψε στα 87 του, παρουσιάζει το
«Ολοκληρώνοντας την εικόνα»· ένα έργο που θεατροποιεί την τελευταία ταινία
στην οποία έπαιξε η Μέριλιν, τους «Αταίριαστους» του Τζον Χιούστον με τον
Κλαρκ Γκέιμπλ και τον Μοντγκόμερι Κλιφτ. Εκεί ο Άρθουρ Μίλερ είχε κάνει το
σενάριο και ο Νόρμαν Μέιλερ είχε σχολιάσει ότι τα κίνητρά του ήταν
καιροσκοπικά. Τον περιέγραφε ως «φιλόδοξο και στενόμυαλο» άνθρωπο που
χρησιμοποίησε το πρεστίζ της συζύγου του σε μια στιγμή που ο ίδιος διερχόταν
περίοδο δημιουργικής κάμψης.

Ο Μίλερ δεν είχε πει όμως την τελευταία του λέξη. Οι κριτικές αυτού του είδους
«ήταν για γέλια», αφού «πέρασα πέντε χρόνια προσπαθώντας να τη γλιτώσω από την
πτώση στον γκρεμό». Τη δική του αλήθεια θέλησε λοιπόν να την αποτυπώσει
θεατρικά. Στο νέο θεατρικό έργο παρουσιάζει το παρασκήνιο των γυρισμάτων των
«Αταίριαστων», επιφυλάσσοντας και στον εαυτό του έναν ρόλο (με το όνομα Πολ),
ώστε να υποστηρίξει ανοιχτά τις θέσεις του. Κεντρικό πρόσωπο είναι η Κίτι, μία
ψυχολογικά ασταθής σταρ που σπάνια έρχεται στην ώρα της στα γυρίσματα. Κάθεται
στο κρεβάτι της με τις ώρες ενώ οι υπόλοιποι ηθοποιοί και το συνεργείο
περιμένουν μες στη ζέστη, πότε θα αποφασίσει να ξεπροβάλει. Τα σχόλια των
ηθοποιών είναι συχνά δηκτικά: «Ο σταρ είναι ένα ζώο. Το ζώο το ελέγχεις με
αγάπη και απειλές».

Στα πραγματικά γυρίσματα των «Αταίριαστων», η Μέριλιν επί τρεις μήνες έπαιρνε
πολλά ηρεμιστικά, δυσκολευόταν να αρθρώσει τις ατάκες της και στρίγγλιζε
απευθυνόμενη στον σκυθρωπό Άρθουρ Μίλερ, μπροστά στους άλλους. Με το τέλος των
γυρισμάτων τελείωσε και η σχέση τους. Πολλοί λένε ότι παρ’ όλα αυτά ήταν μία
από τις καλύτερες εμφανίσεις της Μέριλιν. Κάτι όμως που εν πολλοίς οφείλεται
στη σπουδή του Άρθουρ Μίλερ να φτιάξει έναν ρόλο στα μέτρα της, ώστε να μη
χρειάζεται παρά να είναι φυσική, να μεταφέρει στην κάμερα τον πραγματικό εαυτό
της. Στο «Ολοκληρώνοντας την εικόνα» ο Πολ, alter ego του Μίλερ, λέει: «Δεν
είχαμε προσδοκίες. Θέλαμε ένα ωραίο φιλμ, γι’ αυτό και επιμέναμε στο να
ξυπνάει εκείνη λαμπερή και αφράτη, έστω και αν αισθανόταν να βρίσκεται στα
πρόθυρα του θανάτου». H ταινία εκείνη είχε, πράγματι, μία οσμή θανάτου. Δεν
ήταν μόνο το τέλος της σχέσης του ζευγαριού. Δύο εβδομάδες μετά τα γυρίσματα
πέθανε ο Κλαρκ Γκέιμπλ. Και δύο χρόνια μετά επρόκειτο να πεθάνει και η ίδια η
Μέριλιν.

«H ζωή είναι βαρετή χωρίς γυναίκες»

«Κάποτε ένας Φιτζέραλντ, ένας Χεμινγουέι ή ένας Ντος Πάσος αντιπροσώπευαν κάτι σε αυτήν τη χώρα. Σήμερα υψηλές τέχνες είναι μόνον η δημοσιότητα και η διαφήμιση», λέει ο Άρθουρ Μίλερ

Σήμερα ο Άρθουρ Μίλερ συζεί με μία γυναίκα 34 ετών. Τη ζωγράφο Άγκνες Μπάρλεϊ.
«H ζωή είναι πολύ βαρετή χωρίς τις γυναίκες», λέει. «Οι γυναίκες είναι πιο
δραστήριες από τους άνδρες και ενδιαφέρονται πιο πολύ για τους ανθρώπους. Οι
άνδρες αφαιρούνται με τις ιδέες τους». H τρίτη γυναίκα του Μίλερ, η φωτογράφος
Ίγκε Μόρατ, με την οποία έζησε 40 χρόνια, πέθανε προ διετίας. Μαζί της είχε
κάνει δύο παιδιά, ενώ έχει και άλλα δύο από τον πρώτο του γάμο, πριν από τη
Μέριλιν. H νέα του σύντροφος δηλώνει εντυπωσιασμένη από την εργατικότητα του
Άρθουρ – «δουλεύει και τις Κυριακές», λέει – ενώ ο γιος από τον πρώτο γάμο του
Άρθουρ Μίλερ, Ρόμπερτ Μίλερ, παραγωγός ταινιών που κοντεύει τα 60, θυμάται ότι
ελάχιστους επαίνους άκουσε από τον πατέρα του. «Αντίθετα η Μέριλιν ήταν πολύ
άνετη μαζί μας, καθόταν στο πάτωμα και έπαιζε ενώ κάναμε και ποδήλατο μαζί»,
λέει ο Ρόμπερτ που έχει μάλλον καλύτερη εικόνα για τη μητριά του, από τον
πατέρα του.

Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής