Οι υποσχέσεις για παροχές έγιναν…περισσότεροι φόροι

Περισσότερα από τρία δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον φόρους θα κληθούν να
πληρώσουν οι φορολογούμενοι το 2005. Στο όνομα του περιορισμού του υψηλού
ελλείμματος και του δημοσίου χρέους, τα οποία διογκώθηκαν μετά τη
δημοσιονομική απογραφή της κυβέρνησης, οι φορολογούμενοι και οι εργαζόμενοι θα
κληθούν να σφίξουν το ζωνάρι.

H πολιτική λιτότητας που σχεδιάζει να επιβάλει η κυβέρνηση θα αποτυπώνεται
στον προϋπολογισμό του 2005. Σε αυτόν θα προβλέπονται αυξημένα φορολογικά
έσοδα – και λόγω της επιβολής νέων φόρων – χαμηλότερες αυξήσεις μισθών στους
δημοσίους υπαλλήλους, περικοπές δαπανών, καθώς και αναβολή των προεκλογικών
υποσχέσεων για παροχές. Το δόγμα για περιστολή της σπατάλης στο Δημόσιο, το
οποίο αποτέλεσε βασική υπόσχεση της σημερινής κυβέρνησης, έχει πλέον
εγκαταλειφθεί ως ανεδαφικό και όλα δείχνουν πως ο νέος προϋπολογισμός θα
βασίζεται στη γνωστή συνταγή: περισσότεροι φόροι – περιοριστική εισοδηματική
πολιτική.

Πισωγύρισμα

Στο υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών έχουν αρχίσει ήδη να καταστρώνονται
τα σχέδια για τον νέο προϋπολογισμό. Αυτό που διαπιστώνεται καθημερινά στα
γραφεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, είναι ότι η δημοσιονομική
κατάσταση της χώρας έχει γυρίσει αρκετά χρόνια πίσω, τότε που το έλλειμμα και
το χρέος έδειχναν σχεδόν αδύνατο να συγκρατηθούν, οι δαπάνες είχαν ξεφύγει από
κάθε έλεγχο και το βλέμμα των ιθυνόντων των Βρυξελλών ήταν απειλητικά
κολλημένο πάνω στο κακό παιδί της Ευρώπης, την ελληνική οικονομία.

Ο νέος προϋπολογισμός, που αναμένεται να κατατεθεί τον ερχόμενο Νοέμβριο στη
Βουλή, όπως υποστηρίζει κορυφαίος παράγοντας του υπουργείου Οικονομίας και
Οικονομικών, θα κινείται στα στενά όρια που καθορίζει η κακή δημοσιονομική
κατάσταση της οικονομίας και θα έχει βασικό – και εξαιρετικά φιλόδοξο, αν όχι
ακατόρθωτο – στόχο την επιστροφή του ελλείμματος κάτω από το όριο του 3% του
ΑΕΠ, από το 5,2% που εκτιμάται ότι έχει φθάσει σήμερα.

Περισσότεροι φόροι

Πώς θα επιχειρηθεί να επιτευχθεί αυτός ο στόχος; Πρώτον, με αύξηση των
φορολογικών εσόδων. Ο νέος προϋπολογισμός, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, θα
προβλέπει αύξηση των συνολικών εσόδων κατά περίπου 8% σε σχέση με το 2004 στα
οποία δεν συμπεριλαμβάνονταιτα έσοδα από αποκρατικοποιήσεις. Αυτό σημαίνει ότι
η κυβέρνηση υπολογίζει πως το 2005 θα εισπράξει επιπλέον φόρους περίπου 3,3
δισ. ευρώ σε σχέση με το 2004.

Τα έσοδα αυτά θα προέλθουν από την περαίωση των εκκρεμών φορολογικών χρήσεων
για τις επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες, τη ρύθμιση
ληξιπρόθεσμων χρεών και εκκρεμών φορολογικών δηλώσεων, καθώς και από την
αύξηση των έμμεσων φόρων που ετοιμάζει η κυβέρνηση για μια σειρά καταναλωτικών
προϊόντων. Ειδικότερα, από τη ρύθμιση μαμούθ για το κλείσιμο των εκκρεμών
φορολογικών υποθέσεων της τετραετίας 1999 – 2002 το υπουργείο εκτιμά ότι θα
εισπράξει συνολικά περίπου 1,6 δισ. ευρώ. Αυτός ο επιπλέον φόρος που θα
κληθούν να πληρώσουν οι επιχειρήσεις και οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα
βεβαιωθεί εντός του 2004, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του αναμένεται να
εισπραχθεί το 2005.

Σημαντική συμβολή στα έσοδα του νέου προϋπολογισμού θα έχει και η ρύθμιση για
την είσπραξη ληξιπρόθεσμων χρεών των φορολογουμένων. Από τη ρύθμιση αναμένεται
να βεβαιωθεί περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ, μέρος του οποίου θα εισπραχθεί
το 2005, λόγω της δυνατότητας τμηματικής καταβολής που έχουν οι
φορολογούμενοι.

Σε τσιγάρα, ποτά

Το δεύτερο μέτωπο εσόδων, στο οποίο το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών
έχει ποντάρει πολλά, είναι η αύξηση των φόρων που επιβάλλονται σε ορισμένα
καταναλωτικά προϊόντα. Συγκεκριμένα, αναμένεται να αυξηθεί ο φόρος που
επιβάλλεται στα τσιγάρα και τα οινοπνευματώδη ποτά. Αυτό που εξετάζεται, είναι
η επιβολή ελάχιστου φόρου 1,5 ευρώ σε κάθε πακέτο τσιγάρων. H επιβολή αυτού
του φόρου αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τις τιμές των τσιγάρων και ιδίως των
λεγόμενων «φθηνών». Πρόκειται για τα τσιγάρα που έχουν κυκλοφορήσει τους
τελευταίους μήνες και πωλούνται έως και ένα ευρώ το πακέτο. Επίσης,
σχεδιάζεται η αύξηση του φόρου κατανάλωσης που επιβάλλεται στα οινοπνευματώδη
ποτά.

Από τον ΦΠΑ

Το τρίτο μέτωπο εσόδων, στο οποίο ποντάρει το οικονομικό επιτελείο, είναι η
αύξηση των φορολογικών εσόδων λόγω της ανάπτυξης της οικονομίας. Πρόκειται για
την αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ λόγω της ανόδου της κατανάλωσης από τη
μεγέθυνση της οικονομίας. Παράλληλα, προβλέπονται αυξημένα έσοδα από τον φόρο
εισοδήματος, λόγω της αύξησης των εισοδημάτων και της μη τιμαριθμοποίησης της
φορολογικής κλίμακας.

109% του ΑΕΠ το χρέος στο τέλος του έτους

Σε δυσθεώρητα ύψη οδηγεί το δημόσιο χρέος ο ξέφρενος ρυθμός δανεισμού του
Δημοσίου. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αρμοδίων παραγόντων του υπουργείου Οικονομίας
και Οικονομικών, το χρέος αναμένεται να φθάσει στο τέλος του χρόνου σε 109%
του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος.

Από την άλλη, το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης αναμένεται να φθάσει σε 205
δισ. ευρώ, από 195 δισ. ευρώ που έκλεισε το πρώτο εξάμηνο του έτους.

Συγκεκριμένα, περίπου τρία δισεκατομμύρια ευρώ θα είναι κατά το δεύτερο
εξάμηνο του έτους η συμβολή στο χρέος από το έλλειμμα του προϋπολογισμού, ενώ
περίπου επτά δισεκατομμύρια ευρώ είναι τα τοκομερίδια προηγουμένων δανείων που
πρέπει να αποπληρωθούν έως το τέλος του χρόνου.

180 δισ. ευρώ

Το χρέος της γενικής κυβέρνησης, αυτό που χρησιμοποιείται ως κριτήριο στο
Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και δεν περιλαμβάνει το ενδοκυβερνητικό
χρέος (ομόλογα που βρίσκονται στα χέρια κρατικών οργανισμών), υπολογίζεται ότι
θα φθάσει κατά το τέλος του έτους σε 180 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου σε 109% του ΑΕΠ.

Στο… ράφι και η μείωση της σπατάλης

H προεκλογική δέσμευση της Νέας Δημοκρατίας για καταπολέμηση της κρατικής
σπατάλης, προκειμένου να εξοικονομηθούν έως και 10 δισ. ευρώ, τα οποία θα
διετίθεντο για άσκηση κοινωνικής πολιτικής, αποδεικνύεται ανεδαφική. Τα
αρμόδια στελέχη του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών λένε τώρα ότι η
περιστολή της σπατάλης είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο έργο, το οποίο δεν μπορεί
να αποφέρει σημαντικά αποτελέσματα. Σε αυτό το πλαίσιο σχεδιάζεται η
συγκράτηση ανελαστικών δαπανών, όπως είναι οι μισθοί στο Δημόσιο.

Ειδικότερα, τα δημοσιονομικά περιθώρια, όπως υποστηρίζεται, επιτρέπουν την
παροχή αυξήσεων στο Δημόσιο, το 2005, μεταξύ 3% και 4%. Πρόκειται για ένα
εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό, σε σχέση με τις αυξήσεις που είχαν δοθεί τα
τελευταία χρόνια. Παράλληλα, θα γίνει προσπάθεια για τη συγκράτηση των
καταναλωτικών δαπανών του Δημοσίου.

Ο στόχος του προϋπολογισμού για τις δαπάνες θα είναι αύξηση κατά 6% σε σχέση
με φέτος. Με δεδομένο ότι ο προϋπολογισμός θα προβλέπει ονομαστική αύξηση του
Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος κατά 6,8%, θα επιχειρηθεί μια συγκράτηση των
δαπανών σε πραγματικούς όρους (η αύξηση των δαπανών να είναι χαμηλότερη από
την αύξηση του ΑΕΠ).

Τρεις πηγές για μείωση του ελλείμματος

H κυβέρνηση θα κληθεί να εξηγήσει, με τον προϋπολογισμό του 2005, τον τρόπο με
τον οποίο θα μειώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα, από το 5,3% του ΑΕΠ το 2004
στο 2,7% – 3% του ΑΕΠ το 2005. H πρόθεσή της είναι να επικαλεσθεί τρεις πηγές
από τις οποίες θα εξοικονομήσει δαπάνες και θα αυξήσει τα έσοδα για να μειώσει
το δημοσιονομικό έλλειμμα.

Τα έργα

* H πρώτη θα είναι οι επενδυτικές δαπάνες για τα έργα των Ολυμπιακών Αγώνων,
που προφανώς δεν θα επαναληφθούν το 2005. Υπάρχουν πάντως «υπόλοιπα», που θα
πληρωθούν το 2005. Έτσι, οι σχετικές περικοπές στο Πρόγραμμα Δημοσίων
Επενδύσεων θα φτάσουν το 1,5 δισ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες των Ολυμπιακών Αγώνων
φέτος ήταν 2,8 – 3 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις του
υπουργείου Οικονομίας. Ούτως ή άλλως, από την πηγή αυτή θα εξοικονομηθούν
δαπάνες και θα περιοριστεί το έλλειμμα κατά 1% του ΑΕΠ. Από την άλλη πλευρά,
αυτή η μείωση αναμένεται να έχει αρνητική επίδραση στον ρυθμό ανάπτυξης.

Οι ρυθμίσεις

* H δεύτερη πηγή μείωσης του ελλείμματος θα είναι τα πρόσθετα έσοδα που θα
εξασφαλίσει το Δημόσιο από την περαίωση των ανέλεγκτων φορολογικών υποθέσεων
της περιόδου 1999-2002 και την ρύθμιση των ανεξόφλητων χρεών. Τα σχετικά έσοδα
για το 2005 εκτιμώνται στο 1,5 δισ. ευρώ επίσης, οπότε το έλλειμμα θα μειωθεί
περαιτέρω κατά 1% του ΑΕΠ.

Οι δαπάνες

* H τρίτη πηγή θα είναι οι δαπάνες του ίδιου του προϋπολογισμού του 2005. Ο
στόχος της κυβέρνησης είναι να αυξηθούν οι πρωτογενείς δαπάνες του
προϋπολογισμού κατά ποσοστό χαμηλότερο από το ονομαστικό ΑΕΠ. Με αυτό τον
τρόπο υπολογίζει ότι θα μειώσει το έλλειμμα κατά 0,6-0,7% του ΑΕΠ.