Πρόσωπα H «παραφωνία» στα ρωσικά MME

«Ένα μέσο ενημέρωσης πρέπει πάντα να αντιτάσσεται στην εξουσία»

Στη Ρωσία, ο Αλεξέι Βενεντίκτοφ έχει αναλάβει τον ρόλο του τελευταίου μαχητή
της ελευθερίας της έκφρασης. «Είμαστε το ραδιόφωνο που αντιτάσσεται στην
εξουσία», λέει ο 48χρονος διευθυντής του ραδιοσταθμού Ηχώ της Μόσχας. «Γιατί
ένα μέσο ενημέρωσης πρέπει πάντα να αντιτάσσεται στην εξουσία».

Ο ραδιοσταθμός ιδρύθηκε το 1990 από μια ομάδα δημοσιογράφων που ήθελαν να
χειραφετηθούν από το σοβιετικό κρατικό ραδιόφωνο. Το 2001 πέρασε υπό τον
έλεγχο της Gazprom, της τεράστιας ημι-κρατικής εταιρείας που ελέγχει το ρωσικό
αέριο. Αλλά το 34% των μετοχών εξακολουθεί να ανήκει στους δημοσιογράφους. Και
κυρίως στον Βενεντίκτοφ, ο οποίος κατάφερε να διατηρήσει την ανεξαρτησία του.
«H δουλειά μας», λέει στη Λοραίν Μιγιό της γαλλικής «Λιμπερασιόν», «είναι να
περνάμε από κόσκινο όλα όσα κάνει η εξουσία και να δίνουμε τον λόγο σε όλες
τις απόψεις».

Ο Ηχώ της Μόσχας έχει 600.000 τακτικούς ακροατές στη Μόσχα, γεγονός που τον
καθιστά πρώτο σε ακροαματικότητα. Στην επαρχία, οι σταθμοί που αναμεταδίδουν
εκπομπές του έχουν ένα ακροατήριο τεσσάρων εκατομμυρίων ανθρώπων. Εντούτοις
ένας ραδιοσταθμός δεν θεωρείται τόσο επικίνδυνος όσο ένα τηλεοπτικό κανάλι,
έτσι καταφέρνει ακόμη να αντιστέκεται στον ασφυκτικό έλεγχο που ασκεί στα
οπτικοακουστικά μέσα ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν. «Βεβαίως και υπάρχουν
πιέσεις», λέει ο Βενεντίκτοφ, πρώην καθηγητής Ιστορίας. «Μου κάνουν ένα σωρό
τηλεφωνήματα, ο ένας και ο άλλος. Με ρωτούν, “μα, γιατί προσκάλεσες τον γενικό
γραμματέα του ΝΑΤΟ;». Ή, “γιατί δεν στέλνεις ένα δημοσιογράφο να κάνει
ρεπορτάζ που ξανανοίγουν τα σχολεία στην Τσετσενία;”». Μερικές φορές, κάνει
συμβιβασμούς. «Όταν ο μέτοχός μας, η Gazprom, μου ζητάει να μεταδώσω το δελτίο
Τύπου της για κάποιο συμβόλαιο που έκανε με το Τουρκμενιστάν, μπορώ να
υποχωρήσω. Υπάρχουν όμως σημεία στα οποία δεν μπορώ να συμβιβαστώ. Στα
γεγονότα, δεν μπορεί κανείς να συμβιβαστεί».

Στο ομοιόμορφο τοπίο των ρωσικών MME, ο Ηχώ της Μόσχας είναι η παραφωνία,
επιμένοντας να θέτει «ασεβή» ερωτήματα στην εξουσία. Για να διαφυλάξει την
ανεξαρτησία του, ο Βενεντίκτοφ φροντίζει επιμελώς να μην κοστίζει ούτε δεκάρα
στους μετόχους και να χρηματοδοτείται πλήρως από τη διαφήμιση. Ο άλλος λόγος
για τον οποίο υπάρχει ακόμη, είναι ότι χρησιμεύει στην εξουσία σαν βιτρίνα. Αν
κατηγορήσει κάποιος τον Πούτιν ότι καταστέλλει την ελευθερία των MME, εκείνος
μπορεί να απαντήσει πως στη Ρωσία υπάρχει ελευθερία λόγου, αφού υπάρχει ο Ηχώ
της Μόσχας! Αλλά ο Βενεντίκτοφ είναι έτοιμος για κάθε περίπτωση. «Αν θέλουν να
μας κλείσουν, ας μας κλείσουν!», λέει. «Εδώ και τρία χρόνια έχουμε εξασφαλίσει
και μια άλλη άδεια, αυτή του ραδιοσταθμού Άρσεναλ, για να συνεχίσουμε, αν
χρειαστεί, τη δουλειά μας. Δεν θέλω να κάνω τίποτε τεχνητό για να κλείσουν τον
Ηχώ της Μόσχας. Αλλά αν θέλουν να μας κλείσουν, είμαστε έτοιμοι!».