Άρση… βράχων και βότανα για αντοχή

O «παππούς» του χόκεϊ αν και ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές άθλημα στην αρχαία Ελλάδα, όπως φαίνεται και από το ανάγλυφο του 6ου αι. π.X., δεν μπήκε ποτέ στα επίσημα ολυμπιακά αγωνίσματα

Εκατομβαιών (μέσα Ιουλίου με μέσα Αυγούστου) 776 π.X., Αρχαία Ολυμπία –
Αύγουστος 2004 μ.X., Αθήνα. Μεσολάβησαν 2.780 χρόνια, οι Ολυμπιακοί Αγώνες
όμως εξακολουθούν να αποτελούν το σημαντικότερο αθλητικό γεγονός, με ανάλογα
αγωνίσματα και την ίδια εποχή. Τί τους χωρίζει; H σύνδεση με τη θρησκεία –
έχει αντικατασταθεί από εκείνη του χρήματος -, η παρουσία των γυναικών και η
απουσία καλλιτεχνικών αγώνων.

«Τα αγωνίσματα του στίβου στο μεγαλύτερο ποσοστό τους παραμένουν ίδια», εξηγεί
στα «NEA» η επίτιμος διευθύντρια του υπουργείου Πολιτισμού, κ. Έλση Σπαθάρη.
«Εκεί όπου οι ομοιότητες είναι ελάχιστες είναι στα ζητήματα ήθους, γεγονός που
οφείλεται και στο ότι οι Αγώνες στην αρχαιότητα είχαν σχέση με το θείο. Βέβαια
οι Αγώνες στην αρχαιότητα διαρκούν 12 αιώνες, το κοινωνικό σύστημα και οι
δομές αλλάζουν. Δύο είναι τα ορόσημα που σημαίνουν και την έκπτωση των ηθών.
Το πρώτο μετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, οπότε αρχίζει η αμφισβήτηση και
εμφανίζεται ο επαγγελματισμός και το δεύτερο, το 212 μ.X., οπότε δίνεται το
δικαίωμα του Ρωμαίου πολίτη σε όλους και οι Αγώνες αποκτούν οικουμενικό
χαρακτήρα. Κάτι ανάλογο συνέβη και τώρα. H εποχή που έζησε ο Κουμπερτέν ήταν η
εποχή του ρομαντισμού και της αγνότητας. Όσο αυξάνονται τα κράτη που
συμμετέχουν τόσο τα πράγματα ξεφεύγουν από το ανθρώπινο μέτρο».

Για μια θέση στη σκιά. Οι θεατές δεν σχημάτιζαν ουρά για τα εισιτήρια
στην Αρχαία Ολυμπία. H είσοδος ήταν ελεύθερη. Έπρεπε όμως να βρίσκονται
εγκαίρως στο στάδιο για να πιάσουν καλή θέση και με σκιά, διότι ούτε καθίσματα
υπήρχαν ούτε στέγη Καλατράβα. Αποτέλεσμα; Ο Θαλής ο Μιλήσιος να πεθάνει από
ηλίαση!

Ταξίδεψε 12 φορές. Παρ’ όλο που στην αρχαιότητα το ταξίδι για την
Ολυμπία απαιτούσε ακόμη και πολυήμερη πεζοπορία, οι φανατικοί φίλαθλοι δεν
έχαναν διοργάνωση, όπως ένας αρτοποιός από τη Μακεδονία ο οποίος επί 44 χρόνια
είχε δώσει 12 φορές το «παρών» στο στάδιο της Ολυμπίας!

Ολυμπιακά «λίφτινγκ». Μπορεί οι Αγώνες της αρχαιότητας να μην
φιλοξενούνταν σε άλλη πόλη κάθε φορά, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι θεατές
αντίκρυζαν την ίδια πάντα εικόνα. Το «λίφτινγκ» των εγκαταστάσεων ήταν
απαραίτητο – στρώσιμο του «προπονητηρίου» στο γυμνάσιο, καθαρισμός του σταδίου
από τα χόρτα, επισκευή του χώρου των θεατών, σκάλισμα των στροφών του
Ιπποδρόμου για την αποφυγή ατυχημάτων -, ενώ δεν έλειπαν και τα έργα
εντυπωσιασμού, όπως η Κρυπτή, καμαροσκέπαστη μήκους 32 μ. είσοδος του σταδίου.

Μόνον ένα πενθήμερο; Με μόλις 18 βασικά αγωνίσματα οι αρχαίοι
Ολυμπιακοί Αγώνες διαρκούσαν πέντε ημέρες και όχι δεκαπέντε. Το στάδιο (192,27
μ.) που αντιστοιχεί στα 200 μ., ο δίαυλος (384,54 μ.) τα σημερινά 400 μ. και ο
δόλιχος (1.300 – 4.600 μ.) ανάλογα με τα σύγχρονα 1.500 – 5.000 μ., το
πένταθλο, η πυγμαχία και οι ιππικοί αγώνες μοιάζει να μην τα έχει αγγίξει ο
χρόνος. Ένας βράχος, βάρους 143,5 κιλών, που είχε σηκώσει με το ένα χέρι πάνω
από το κεφάλι του ο αθλητής Βύβων αποδεικνύει πως η άρση βαρών ανήκε στα
αθλήματα -δίχως μπάρα όμως.

Εκτός η τοξοβολία. H Άρτεμις και ο Απόλλων μπορεί να τιμωρούσαν τους
θνητούς με τα βέλη τους και ο δεξιοτέχνης Οδυσσέας να κατατρόπωσε με το τόξο
του τους μνηστήρες. Όμως η τοξοβολία δεν μπήκε -στην αρχαιότητα- ποτέ στο
επίσημο πρόγραμμα.

Αρχαίο χόκεϊ! Τη δικαίωση στον 20ό αιώνα γνώρισε και το «κερητίζειν»,
όπως είναι η αρχαία ονομασία τού χόκεϊ επί χόρτου! Αν και αγαπημένο των
Αιγυπτίων και των Ελλήνων, το ομαδικό παιχνίδι με τα κυρτά μπαστούνια δεν πήρε
ποτέ το εισιτήριο για την Άλτι, ενώ Ολυμπιακό χρίσμα δεν πήραν ούτε η
κολύμβηση και οι λεμβοδρομίες, δημοφιλή αθλήματα τοπικών αγώνων.

Ολυμπιακές παρασπονδίες. Παραβίασε ο αθλητής τους κανόνες ή επιχείρησε
να εξαγοράσει τον αντίπαλο; Αν στον 21ο αιώνα κινδυνεύει να αποκλειστεί και να
γίνει πρωτοσέλιδο στις εφημερίδες, τον 4ο αι. π.X. θα έπρεπε να βάλει και
βαθιά το χέρι στην τσέπη και να πληρώσει το βαρύτατο πρόστιμο που θα του
επιβαλλόταν για την κατασκευή ενός χάλκινου αγάλματος του Διός. Τα 17 βάθρα
για Ζάνες (έτσι ονομάζονταν τα συγκεκριμένα αγάλματα), κοντά στην είσοδο του
σταδίου αποκαλύπτουν ότι οι παρασπονδίες ξεκίνησαν μετά το 388 π.X.

Έτρωγαν… ισόβια. Το τέλος κάθε ολυμπιακού αγώνα δεν είχε βάθρο και
μετάλλιο για τρεις νικητές, αλλά μόλις ένα στεφάνι ελιάς, τον κότινο, για τον
πρώτο. Τον Ολυμπιονίκη, όμως, μπορεί να μην τον περίμενε σειρά πανάκριβων
συμβολαίων, αλλά η πατρίδα, εκτός από το γκρέμισμα προς τιμήν του ενός
τμήματος των τειχών, αναλάμβανε τη διά βίου σίτισή του, ενώ η νίκη μπορούσε να
σημαίνει και εισιτήριο για καριέρα στην πολιτική.

«Ντόπινγκ» με βότανα και κρέας

Οι ακοντιστές στην αρχαιότητα δεν είχαν στόχο να ρίξουν το ακόντιο μόνο όσο πιο μακριά γινόταν, αλλά να σημαδέψουν και καθορισμένο στόχο

Ο δρόμος για τη νίκη περνούσε από το στομάχι για τους νικητές με δύο
διαφορετικές δίαιτες. Η πρώτη, λιτή, είχε ως βάση σύκα και παξιμάδια. Στη
δεύτερη μεγάλες ποσότητες κρέατος βοηθούσαν στην αύξηση της μυϊκής μάζας
σύντομα, αλλά με τραγικά αποτελέσματα, καθώς κατεστρεφόταν το πεπτικό σύστημα
και προκαλούνταν πρόωρος θάνατος. Την “επικίνδυνη” δίαιτα ακολουθούσε και ο
πολυνίκης Πολυδάμας από τη Σκοτούσσα (3ος αι. π.Χ.) με πάμπολλες νίκες στο
παγκράτιο και την πυγμαχία. Για περισσότερη αντοχή λέγεται πως χρησιμοποιούσαν
κι ένα «διεγερτικό βότανο» (συνδυασμό χόρτων και βοτάνων).

INFO

Διαβάστε

Κλεάνθης Παλαιολόγος, «Ολυμπία και Ολυμπιακοί Αγώνες», Εκδ. Έφεσος, τιμή 91,52 ευρώ

Ελένη Νικολαΐδου – Χρήστος Κάτσικας, «Οι αθέατες πλευρές», Εκδ. Σαββάλας, τιμή
9,70 ευρώ