«Δεν είχε λόγο να πάρει τεστοστερόνη»

Ο Λεωνίδας Σαμπάνης θα μπορούσε να έχει πάρει μεγάλη ποσότητα τεστοστερόνης με
μια πορτοκαλάδα χωρίς να το αντιληφθεί, διότι η συγκεκριμένη ορμόνη είναι
εντελώς άγευστη. Αυτό τονίζει στα «NEA» ο καθηγητής Γεώργιος Χρούσος,
παγκόσμια αυθεντία σε θέματα στεροειδών ορμονών, προσθέτοντας ότι υπάρχει
ιατρικός τρόπος να υπολογίσει κανείς αν και πότε έχει γίνει λήψη
τεστοστερόνης.

Όπως τονίζει ο κ. Χρούσος, ένας αθλητής δεν έχει κανέναν απολύτως λόγο να
πάρει τεστοστερόνη τελευταία στιγμή πριν από έναν αγώνα διότι του είναι
εντελώς άχρηστη ενώ – ειδικά για την περίπτωση Σαμπάνη – εκτιμά πως απ’ όσα
έχουν γίνει έως τώρα γνωστά, μπορεί κάλλιστα να είναι αθώος. «Θα ήθελα να
βγουν όλες οι τιμές, από όλες τις εξετάσεις που έγιναν», υπογραμμίζει. «Οι
αριθμοί που έως τώρα έχουν δημοσιοποιηθεί, είναι ανεπαρκείς».

Αρκούν 20-30 μιλιγκράμ

Ο Χρήστος Ιακώβου σε τηλεοπτική συνέντευξη υποστήριξε πως ο Λεωνίδας
Σαμπάνης πρέπει να πήρε την τεστοστερόνη 1½ έως 2 ώρες πριν από την εξέταση,
με μια πορτοκαλάδα που κάποιος του έδωσε…

Ένας άνθρωπος θα μπορούσε να πιει μια μεγάλη ποσότητα τεστοστερόνης με μια
πορτοκαλάδα χωρίς να αντιληφθεί τη γεύση της, διότι είναι εντελώς άγευστη. Και
20 ή 30 mg θα αρκούσαν για να ανέβει η τεστοστερόνη του όσο λένε. Το
αποτέλεσμα θα ήταν το ίδιο και αν είχε αλειφθεί με γέλη (ζελ) τεστοστερόνης, η
οποία απορροφάται από το δέρμα.

Συνεπώς, η θεωρία περί σκευωρίας θα μπορούσε να είναι αλήθεια;

Ιατρικώς στέκει ως επιχείρημα, αλλά βεβαίως πρέπει να αποδειχθεί.

Υπάρχει τρόπος να εξακριβωθεί αν και πότε ακριβώς πήρε ένας άνθρωπος
τεστοστερόνη και αν αυτή που κυκλοφορεί στο αίμα του είναι εξωγενής ή την
παράγει ο ίδιος ο οργανισμός;

Μπορεί να υπολογίσει κανείς την ώρα με βάση όσα γνωρίζει για την
φαρμακοκινητική και εφόσον γνωρίζει ή υποψιάζεται τον τρόπο λήψεως. Είναι
γνωστό πόση ώρα κάνει να απορροφηθεί η τεστοστερόνη, πότε τα επίπεδά της
φθάνουν στο υψηλότερο σημείο, ποιοι είναι οι μεταβολίτες κτλ. οπότε με
συνδυασμό εργαστηριακών εξετάσεων και ειδικών εξισώσεων που λέγονται
αλγόριθμοι μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια 85% έως 90% αν και πότε έγινε η
λήψη. Για την τεστοστερόνη που λαμβάνεται από το στόμα λ.χ., ξέρουμε καλά πως
μισή ώρα μετά τη λήψη αρχίζει να ανεβάζει τα επίπεδα της ορμόνης στο αίμα και
να είναι ανιχνεύσιμη, αλλά φθάνει τις υψηλότερες τιμές της έπειτα από 2-3
ώρες, ενώ σε 24 ώρες δεν είναι πια ανιχνεύσιμη. Είναι επίσης καλά γνωστό ότι
όταν ένας άνθρωπος παίρνει συμπλήρωμα τεστοστερόνης, μειώνονται τα επίπεδα δύο
άλλων ορμονών (της LH και της FSH) στον οργανισμό του, οπότε μετρώντας αυτές
τις ορμόνες ξέρεις αν πρόκειται για εξωγενή ή ενδογενή τεστοστερόνη.

Πιο δύσκολα για Σαμπάνη

H εξακρίβωση αυτή μπορεί να γίνει με δείγματα ούρων (σ.σ. το αντιντόπινγκ
γίνεται σε ούρα) ή απαιτούνται και δείγματα αίματος;

Γενικώς, όσο πιο πολλά δείγματα έχει κανείς στα χέρια του τόσο αυξάνεται η
ακρίβεια της διάγνωσης. Είναι πολύ καλύτερα και ασφαλέστερα τα συμπεράσματα
όταν έχουμε πολλά δείγματα ούρων αλλά και δείγματα αίματος. Συνεπώς, αν δεν
του πήραν εκείνη τη στιγμή και αίμα, τα πράγματα είναι πιο δύσκολα για τον
Σαμπάνη. Αλλά απ’ όσα βγαίνουν στον Τύπο, νομίζω ότι ο άνθρωπος μπορεί
κάλλιστα να είναι αθώος.

Τι λόγους θα είχε ένας αθλητής να πάρει τεστοστερόνη τις μέρες πριν ή
ανήμερα ενός αγώνα;

Κανέναν απολύτως. Για να παράσχει η τεστοστερόνη οφέλη στο μυοσκελετικό
σύστημα – γι’ αυτό εξάλλου χρησιμοποιείται για ντόπινγκ – πρέπει να λαμβάνεται
επί δύο ή τρεις μήνες και να συνδυάζεται με σκληρή προπόνηση. Κι αυτό είναι
ένα σημείο που μου έχει κάνει μεγάλη εντύπωση. Ο Σαμπάνης δεν είχε κανέναν
λόγο να πάρει τεστοστερόνη, διότι την τελευταία στιγμή τού ήταν εντελώς
άχρηστη. Και αυτό είναι σαφώς ένα από τα σημεία που συνηγορούν υπέρ του.

Οι διαφορές στις μετρήσεις

Ακούστηκε πως τα επίπεδα της τεστοστερόνης στο πρώτο και στο δεύτερο δείγμα
ούρων του Σαμπάνη είχαν μεγάλη διαφορά. Είναι αυτό δυνατόν;

Μόνο εάν δεν ελήφθησαν ταυτοχρόνως ή χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικές μέθοδοι
μετρήσεως. Όταν ελέγχεις με τον ίδιο τρόπο δύο δείγματα που ελήφθησαν την ίδια
στιγμή (σ.σ. στο αντιντόπινγκ, οι δύο έλεγχοι γίνονται με το ίδιο δείγμα
ούρων, που έχει μοιρασθεί σε δύο ξεχωριστά φιαλίδια), η απόκλιση των μετρήσεων
μπορεί να είναι το πολύ 10% – ποσοστό που αντιστοιχεί στο επονομαζόμενο «λάθος
της δοκιμασίας» (assay). Αν η απόκλιση είναι μεγαλύτερη, σίγουρα έχει γίνει
κάποιο τεχνικό ή ανθρώπινο λάθος.

Τελικά, από τα στοιχεία που έχουν έως τώρα δημοσιοποιηθεί, τι μπορεί να πει
κανείς με βεβαιότητα για το θέμα Σαμπάνη;

Ουσιαστικά τίποτα. Ο λόγος τεστοστερόνης/επιτεστοστερόνης (ένα παράγωγο της
τεστοστερόνης) μόνος του είναι ανεπαρκής, το ίδιο και το να λέγεται απλώς μια
μεμονωμένη τιμή τεστοστερόνης. Για να μπορεί κανείς να βγάλει ένα σωστό
συμπέρασμα, θα πρέπει να έχει στα χέρια του τις τιμές από όλες τις εξετάσεις
που έγιναν και να ξέρει ποιες μέθοδοι χρησιμοποιήθηκαν.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΡΟΥΣΟΣ

Παγκόσμια αυθεντία στις ορμόνες

Ο 53χρονος Γιώργος Χρούσος είναι ειδικός ενδοκρινολόγος και ασχολείται
εδώ και 26 χρόνια με τις στεροειδείς ορμόνες (σ.σ.: σε αυτές ανήκει η
τεστοστερόνη). Έχει δημοσιεύσει εκατοντάδες άρθρα και μελέτες σε ιατρικά
περιοδικά και βιβλία για τις ορμόνες αυτές, ενώ είναι συγγραφέας των σχετικών
άρθρων σε ένα από τα μεγαλύτερα βιβλία Φαρμακολογίας παγκοσμίως (της σειράς
Lange). Σήμερα είναι καθηγητής σε δύο Πανεπιστήμια (Αθηνών και Τζόρτζταουν,
στην Ουάσιγκτον) και κορυφαίος ερευνητής στον Κλάδο Παιδιατρικής και
Αναπαραγωγικής Ενδοκρινολογίας στο Εθνικό Ίδρυμα Υγείας του Παιδιού και
Ανθρώπινης Αναπτύξεως, των ΗΠΑ.

Στην παγκόσμια ιατρική κοινότητα είναι γνωστός για τις μελέτες του γύρω από
τις στεροειδείς ορμόνες και το στρες. Θεωρείται αυθεντία στην ενδοκρινολογία
της άσκησης, έχοντας ανακαλύψει πολλούς και σημαντικούς μηχανισμούς με τους
οποίους αυτή επηρεάζει τον οργανισμό, όπως η διέγερση και η καταστολή της
παραγωγής ποικίλων ορμονών, μεταξύ των οποίων η τεστοστερόνη. Μέσα από μελέτες
που ο ίδιος συντόνισε απεδείχθη πως ενώ η μέτρια άσκηση παρέχει πολλά οφέλη
στην υγεία, η υπερβολική είναι επιβλαβής.