Πρόσωπα Tο σοκ της Kίνας

Εβδομήντα οκτώ χρόνια ζωής κλείνει την Παρασκευή ο πρόεδρος της Κούβας και
φαίνεται αποφασισμένος να προστατεύσει την επαναστατική κληρονομιά της χώρας
του από τον υποβόσκοντα καπιταλισμό.

Φιντέλ Κάστρο. Σοκαρίστηκε από την ταχύτατη πορεία της Κίνας προς τον καπιταλισμό

Ο Φιντέλ Κάστρο βρίσκεται στην εξουσία από το 1959, περισσότερα χρόνια από
οποιονδήποτε άλλο κομμουνιστή ηγέτη στον κόσμο. Μετά την κατάρρευση της
Σοβιετικής Ένωσης, πολλοί αναλυτές είχαν προβλέψει την ανατροπή του. Αλλά ο
Φιντέλ και η χώρα του τους διέψευσαν. «Στα 78 του, ο Κάστρο εξακολουθεί να
έχει αξιοσημείωτη διαύγεια, παρά το γεγονός ότι είναι πλέον φανερά πιο αργός,
και μοιάζει αποφασισμένος να παραμείνει στα πράγματα και να προστατεύσει την
επαναστατική κληρονομιά της Κούβας», λέει ο κουβανολόγος Καναδός ιστορικός
Τζων Κερκ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Χάλιφαξ. Μια «κληρονομιά», στην
οποία περιλαμβάνονται η δωρεάν παιδεία, η δωρεάν υγειονομική περίθαλψη,
ποσοστά αναλφαβητισμού και παιδικής θνησιμότητας παρόμοια με εκείνα των
πλουσίων χωρών. Ναι, αλλά όλα αυτά επιτεύχθηκαν εις βάρος της ελευθερίας,
αντιλέγουν οι επικριτές του Κάστρο.

Πριν από δέκα καλοκαίρια, εξοργισμένοι από τις ελλείψεις και τις διακοπές του
ηλεκτρικού, οι Κουβανοί είχαν βγει στους δρόμους σπάζοντας βιτρίνες και
λεηλατώντας καταστήματα στο κέντρο της Αβάνας. Ο Κάστρο, με τη χαρισματική
παρουσία του, είχε τότε καταφέρει να κατευνάσει τα πνεύματα και, για να
εκτονώσει τις κοινωνικές πιέσεις, επέτρεψε σε δεκάδες χιλιάδες Κουβανούς να
φύγουν για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα επέτρεψε την περιορισμένη ίδρυση
ιδιωτικών επιχειρήσεων και νομιμοποίησε το αμερικανικό δολάριο, ανοίγοντας
παράλληλα την Κούβα στον τουρισμό και τις ξένες επενδύσεις.

Δέκα χρόνια μετά, η κυβέρνηση ενισχύει και πάλι τον κρατικό έλεγχο στην
οικονομία. Οι άδειες για ιδιωτικές μικρές επιχειρήσεις μειώθηκαν, στρατιωτικοί
διορίστηκαν σε σημαντικές θέσεις στον τουριστικό τομέα και οι επενδυτές λένε
πως δεν αισθάνονται πλέον ευπρόσδεκτοι. Πέρυσι ο Κάστρο διέταξε τη σύλληψη 75
διαφωνούντων, που καταδικάσθηκαν σε ποινές κάθειρξης ώς και 28 ετών για
«συνωμοσία» με την Ουάσιγκτον, ενώ τρεις εκτελέστηκαν επειδή προσπάθησαν να
καταλάβουν ένα οχηματαγωγό για να τους μεταφέρει στις ΗΠΑ.

Δυτικοί παρατηρητές υποστηρίζουν πως η οπισθοχώρηση αυτή σημειώνεται εξαιτίας
του σοκ που υπέστη ο Κάστρο κατά την περυσινή επίσκεψή του στην Κίνα από την
ταχύτατη πορεία της χώρας αυτής προς τον καπιταλισμό και από την αύξηση των
κοινωνικών ανισοτήτων. Σίγουρα βοηθάει και η στάση της κυβέρνησης Μπους, η
οποία έχει αυξήσει τις προσπάθειες για την ανατροπή τού Κουβανού ηγέτη – κάτι
που τον έχει κάνει να στυλώσει τα πόδια, λέει ο Κερκ. Και καθώς η οικονομική
κατάσταση είναι καλύτερη απ’ ό,τι πριν από μια δεκαετία, οι συντηρητικοί της
Κούβας δεν αισθάνονται πια την ανάγκη να κάνουν υποχωρήσεις και να ανοίξουν
την οικονομία. Σύμφωνα με τον Καναδό ιστορικό, πιθανότατα η περιχαράκωση αυτή
θα συνεχιστεί.