ΠOΛ MATIΣ «Δεν θέλησα ποτέ να γίνω διάσημος»

«Ξέρω ακριβώς τι κάνω και για ποιο λόγο. Δεν υπάρχει σύγκριση ανάμεσα σ’ εμένα και τον παππού μου. Το μόνο στοιχείο που μας δένει είναι η σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζουμε την τέχνη», λέει στα «NEA» ο εγγονός τού Ανρί Ματίς, επίσης καλλιτέχνης, Πολ

Ένα «σήμαντρο» ύψους τεσσάρων μέτρων στον πεζόδρομο της Αποστόλου Παύλου
«προκαλεί» τους περαστικούς να το χτυπήσουν. Μετά την πρώτη αμηχανία, όσοι
τραβούν το σχοινί νιώθουν τον απαλό και διαρκή ήχο του να τους διαπερνά. «Δεν
ετίθετο θέμα πως για την Ελλάδα, την Αθήνα, τους Ολυμπιακούς Αγώνες, για όλους
εκείνους που θέλουν να γιορτάσουν θα έφτιαχνα μια μεγάλη καμπάνα, διότι
πιστεύω πως ο ήχος της είναι ο πιο πνευματικός και ταιριαστός με την
περίσταση», εξηγεί ο Πολ Ματίς στα «NEA», μόλις έχει τελειώσει την εγκατάσταση
του έργου του που φιλοξενείται στην Αθήνα στο πλαίσιο του προγράμματος «Άδραξε
το Φως: Διαδρομές στην Αθήνα», παραγωγή του Τομέα Εικόνας της Πόλης του Αθήνα
2004.

«Βέβαια υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο σήμαντρο των μοναστηριών και το δικό μου.
Έχω αλλάξει το σχήμα για να χτυπά πιο όμορφα και ο ήχος του να διαρκεί
περισσότερο, φθάνει τα τέσσερα λεπτά. Μπορείς να πάρεις και να δώσεις ενέργεια
όχι μόνο όταν χτυπάς την καμπάνα, αλλά και όταν απομακρυνθείς», εξηγεί ο
Αμερικανός καλλιτέχνης, ο οποίος έχει καθιερωθεί μέσα από μουσικές
διαδραστικές εγκαταστάσεις σε δημόσιους χώρους.

H τέχνη δεν μπήκε στη ζωή τού Πολ Ματίς. Γεννήθηκε μέσα της, με παππού
τον διάσημο Γάλλο ζωγράφο και ηγέτη του κινήματος του φωβισμού, Ανρί Ματίς,
πατέρα έναν από τους πρώτους γκαλερίστες σύγχρονης τέχνης στη Νέα Υόρκη και
πατριό τον ζωγράφο και γλύπτη κυβιστή και σουρεαλιστή Μαρσέλ Ντισάμπ. «Ήμουν
από παιδί βαθιά συνδεδεμένος με την τέχνη. Με έμαθαν να την αντιμετωπίζω ως
κάτι με πραγματική αξία. Ο παππούς μου ενδιαφερόταν πάρα πολύ για τα ζητήματα
της τέχνης και της εξέλιξής της, με αποτέλεσμα να την αντιμετωπίσω πολύ σοβαρά
από νωρίς και να τη θεωρήσω τόσο σημαντική, ώστε δεν ονειρευόμουν να γίνω
καλλιτέχνης. Τη φοβόμουν. Προσωπικά με ενδιέφεραν η επιστήμη και οι
κατασκευές. Κάποια στιγμή πήραν πνευματική κατεύθυνση και η τέχνη ήρθε από
μόνη της, χωρίς να προσπαθήσω».

Το να κουβαλά το επίθετο Ματίς, δεν ήταν και ό,τι πιο εύκολο παραδέχεται,
διότι «μπορεί να παραπλανήσει κάποιους». Ωστόσο δεν σκέφθηκε ούτε στιγμή να το
απορρίψει, καθώς «ανέπτυξα τη δική μου καλλιτεχνική προσωπικότητα εντελώς
διαφορετική από του παππού μου».

Στα 71 του σήμερα, πατέρας επτά παιδιών (το μεγαλύτερο είναι 44 ετών και το
μικρότερο 14), ο Πολ Ματίς δηλώνει πως δεν στερεύει ποτέ το μυαλό του από
ιδέες. «Έρχονται μόνες τους, σαν προβλήματα ή παζλ που πρέπει να λύσω. Στη
λύση τους και στην ολοκλήρωση των έργων μου εξάλλου σταματούν και οι
φιλοδοξίες μου. Δεν θέλησα ποτέ να γίνω αστέρι ή διάσημος. Ίσως επειδή δεν
ξέχασα ποτέ το “μυστικό της ζωής” που μου είχε αποκαλύψει ο Μπρανκούζι, όταν
ήμουν 18 ετών. “Όπως θα προχωράς στη ζωή σου θα δεις μπροστά σου ένα βουνό.
Καθώς θα πλησιάζεις θα δεις ανθρώπους να αναρριχώνται. Αν κοιτάξεις
προσεκτικότερα θα δεις πως όσο φθάνουν προς την κορυφή τόσο συνωστίζονται και
αν προσέξεις περισσότερο θα διαπιστώσεις πως ο ένας σπρώχνει τον άλλο προς τα
κάτω. Αν βρεις μπροστά σου αυτό το βουνό, λοιπόν, προτίμησε να μην το ανέβεις,
αλλά να πας γύρω γύρω”».

Στο ενδιάμεσο της κουβέντας σταματά για να επισημάνει κάποιο καλό
χτύπημα της καμπάνας του και δείχνει να απολαμβάνει την αντίδραση του κόσμου
και ειδικά των παιδιών. «Στην αρχή δεν μου άρεσε καθόλου η επέμβαση των
θεατών. Θυμάμαι όταν έκανα το Kalliroscope («η ελληνική καταγωγή βρίσκεται κι
εδώ!», λέει ενώ εξηγεί ο τίτλος του έργου προκύπτει από τον συνδυασμό των
ελληνικών λέξεων καλός, δηλαδή ωραίος, ρους και σκοπώ) – μια γυάλινη επιφάνεια
πίσω από την οποία υπάρχει χρωματιστό υγρό το οποίο θερμαίνεται και δημιουργεί
εικόνες – ο κόσμος έβαζε το χέρι του πάνω στο γυαλί, προσέθετε θερμότητα και
το υγρό εκινείτο διαφορετικά από τις δικές μου αρχικές επιλογές. Θεωρούσα ότι
είχα δημιουργήσει το “ωραίο” και δεν έπρεπε να επεμβαίνει κανείς στο έργο μου.
Βλέποντας τον κόσμο να ενθουσιάζεται όμως κατάλαβα πως είναι ωραίο να δίνεις
στον κόσμο την ευκαιρία να πάρει μια καλλιτεχνική απόφαση. Οπότε και είπα
πάρτε την ιδέα μου και δεν άφησα κρυμμένα μυστήρια στα έργα μου. Είναι όλα
ανοιχτά στο κοινό».

«H σύγχρονη τέχνη ενέχει ρίσκο»

Ποια είναι η γνώμη του Πολ Ματίς για την τέχνη στην Αθήνα; «Δεν ξέρω αν
υπάρχει. Είδα ένα μεγάλο γυάλινο γλυπτό ενός άνδρα που τρέχει. Υπάρχει κάτι
άλλο που θα έπρεπε να θυμάμαι;», αναρωτιέται. «Είναι κατανοητό πάντως το
γεγονός ότι δεν υπάρχει πολλή σύγχρονη τέχνη, γιατί ενέχει ρίσκο, όπως
οτιδήποτε νέο. Πιστεύω όμως ότι η τέχνη είναι ισχυρή στην Ελλάδα και πως
υπάρχει ακόμη έμπνευση στους καλλιτέχνες». Όσο για την εικόνα της πόλης που
φιλοξενεί τους Ολυμπιακούς Αγώνες; «Όταν έρχεται κανείς στην Αθήνα εκτιμά τη
θέση της στον πολιτισμό μας. Προκαλεί τόσο μεγάλο σοκ η εικόνα του
μισογκρεμισμένου Παρθενώνα… Δεν έρχεται εδώ κανείς για να δει τους δρόμους.
Και εξάλλου ποιος είναι ο λόγος να βλέπουμε την κακή πλευρά των πραγμάτων;
Θεωρώ πως πολύτιμος τρόπος σκέψης είναι μόνο ο θετικός. Δεν με εκπλήσσει
πάντως το γεγονός ότι ο Τύπος παγκοσμίως γράφει πως η Αθήνα δεν θα είναι
έτοιμη και δεν θα έχουν ολοκληρωθεί τα έργα των Ολυμπιακών Αγώνων, διότι είναι
πιο εύκολο να μιλήσεις για την αποτυχία του άλλου, παρά για την επιτυχία του.
Πιστεύω τελικά πως οι Αγώνες της Αθήνας θα είναι επιτυχημένοι και θα
αισθάνεστε πιο δυνατοί για το μέλλον».