Διαστάσεις Λίγοι αναγνώστες, αλλά καλοί

«Ποια ήταν η πιο αποφασιστική στιγμή στην καριέρα μου; Όταν απελευθερώθηκα
από την ανάγκη να μιμούμαι άλλους συγγραφείς και σταμάτησα να ασχολούμαι με το
πώς θα γίνουν δεκτά αυτά που κάνω». Ντέηβιντ Φόστερ Γουάλας

«Θα έγραφα κι εγώ ένα βιβλίο, αν μπορούσα να βρω καιρό» (σκίτσο από τον Νιου Γιόρκερ)

Κάποτε, οι συγγραφείς ήταν εξίσου δημοφιλείς με τους σταρ της ροκ. Τα βιβλία
ήταν τα προνομιακά μέσα επικοινωνίας και όποιος έγραφε καλά αποκτούσε
απεριόριστη φήμη. Ύστερα τα πράγματα άλλαξαν. Τα μέσα επικοινωνίας
πολλαπλασιάστηκαν, οι αναγνώστες βιβλίων μειώθηκαν, το να γίνει διάσημος ένας
συγγραφέας δυσκόλεψε πολύ. Ίσως όμως να είναι καλύτερα έτσι. Είναι καλύτερα να
μην αποτελούν η φήμη και τα χρήματα τα ισχυρότερα κίνητρα για να ασχοληθεί
κάποιος με τη λογοτεχνία. Εν τάξει, το κοινό περιορίζεται, αυτοί που μένουν
όμως είναι οι πιστοί, οι αληθινοί αναγνώστες. Πόσοι είναι αυτοί; Καμιά δεκαριά
χιλιάδες σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Λιγότερες πωλήσεις, καλύτερες αναγνώσεις: αυτό είναι το μέλλον, σύμφωνα με
έναν από τους λαμπρότερους εκπροσώπους της νέας γενιάς Αμερικανών λογοτεχνών,
τον άγνωστο στην Ελλάδα Ντέηβιντ Φόστερ Γουάλας. Όχι πολύ ενθαρρυντικό για
τους νέους που έχουν φαντασία και θέλουν να ασχοληθούν με το γράψιμο, αλλά
αυτή είναι η πραγματικότητα. Θα είχε τουλάχιστον μια συμβουλή να τους δώσει;
Ούτε κι αυτό. Ο ίδιος κατάφερε να εκδώσει το πρώτο του βιβλίο, τη «Σκούπα του
Συστήματος» (1987), από καθαρή τύχη. Ήταν λίγο μετά την εμφάνιση του Μπρετ
Ήστον Έλλις στο προσκήνιο, και ο εκδοτικός οίκος στον οποίο απευθύνθηκε είχε
θετική στάση απέναντι στους νέους συγγραφείς. «Ήταν σαν να κέρδισα το λαχείο»,
λέει ο Γουάλας στη Στάμπα, «κι έτσι το να προτείνω τρόπους για να κατακτήσει
κάποιος τη λογοτεχνική αγορά θα είχε την ίδια αξία με το να προτείνει ένας
τυχερός του λαχείου τρόπους να αγοράσει κάποιος τον σωστό λαχνό».

Πριν από μερικές εβδομάδες κυκλοφόρησε το τελευταίο βιβλίο του 42χρονου
αμερικανού συγγραφέα. Λέγεται «Λήθη» (εκδ. Little, Brown) και περιλαμβάνει
συνηθισμένες ιστορίες γραμμένες με σουρεαλιστικό τρόπο και τρελές ιστορίες
γραμμένες με συνηθισμένο τρόπο. Μια απ’ αυτές τις ιστορίες ασχολείται με τα
περιττώματα ενός φορτηγατζή που έχουν το σχήμα… έργων τέχνης. Σε μια άλλη,
ένας μοναχικός μαθητής διηγείται τη βίαιη συμπεριφορά του δασκάλου του στην
τάξη. Οι πολιτικές νύξεις είναι λιγοστές, παρ’ όλο που ο Γουάλας ενδιαφέρεται
πολύ για την πολιτική κατάσταση, βλέπει τη χώρα του να είναι πιο διχασμένη από
ποτέ, ανοίγει την τηλεόραση και παρακολουθεί δύο μονολιθικούς στρατούς να
συγκρούονται χωρίς καμία προοπτική διαλόγου. «Υπάρχει όμως ένα στοιχείο που
εμποδίζει τη λογοτεχνία να προσεγγίσει αυτά τα επιχειρήματα: η έλλειψη
συναισθηματικής συμμετοχής. Πώς να φέρω τον εαυτό μου στη θέση ενός
ευαγγελιστή της προτεσταντικής Δεξιάς; Πώς να ταυτιστώ με ανθρώπους που στην
καλύτερη περίπτωση θεωρώ ότι κάνουν λάθος και στη χειρότερη ότι είναι επικίνδυνοι;».