Πλαστό για «αληθινό»

Στην εποχή μας αυτό θεωρείται θέαμα που πρέπει να δίνει αίσθημα ασφάλειας

Τους βλέπουμε με εκείνες τις ειδικές στολές, μαύρες, και μαύρα κράνη που
κρύβουν κεφάλι και πρόσωπο. Ορμούν οπλισμένοι σε έναν κλειστό χώρο, γύρω
καπνογόνα κάνουν την ατμόσφαιρα μπαρουτιασμένη και ακούγονται οι κραυγές τους
«Από ‘δώ», «Τον πιάσαμε, τον πιάσαμε», «A, Ου, Χα – τρομερές κραυγές προς
εκφοβισμό», «Όμηρος απελευθερώθηκε».

Είναι τα βίντεο που δείχνουν ασκήσεις ετοιμότητας των κομάντο της ασφάλειας
των Ολυμπιακών Αγώνων. Άτεχνα, πρόχειρα, δίνουν την αίσθηση μάλλον μιας
κωμικής διαδικασίας, όπου κομπάρσοι μιας βιντεοταινίας εκτελούν άτεχνα τις
βιαστικές εντολές ενός σκηνοθέτη υπό τον ακατάλληλο φωτισμό μιας φτηνής
παραγωγής.

Αν στόχος είναι ο τρόμος του εχθρού, μάλλον δεν επιτυγχάνεται. Αν πάλι είναι η
αίσθηση ασφάλειας του θεατή το πιθανότερο είναι ότι και αυτή πέφτει θύμα της
καλλιεργημένης από πολεμικές ταινίες αισθητικής του. Πώς να πιστέψει αυτό το
άτεχνο (από πλευράς εικόνας) σόου, που θυμίζει Β-movie;

Μην ξεχνάμε ότι η θέα στην προετοιμασία του πολέμου στην εποχή μας
αποτελεί βασικό στοιχείο της πολεμικής στρατηγικής. Δεν βρισκόμαστε στην
ψυχροπολεμική εποχή, όπου η απειλή ήταν μυστικές υπηρεσίες, μυστικός πόλεμος,
μυστικές αποστολές, κρυμμένα πυρηνικά, υπόγεια απειλή διαρκείας για μια
υποτιθέμενη σύγκρουση εξ αποστάσεως. Βρισκόμαστε στην εποχή της εικόνας των
πολεμικών όπλων, της θέας στην πολεμική προετοιμασία.

Από την εποχή της προσσελήνωσης που έδωσε στην τηλεόραση την παγκόσμια
διάσταση της κορυφαίας λειτουργίας της στην κατασκευή μιας εικόνας δύναμης και
κυριαρχίας – του ανθρώπου υποτίθεται, αλλά εντέλει της υπερδύναμης που είχε τα
μέσα να κατακτήσει το φεγγάρι και να καρφώσει τη σημαία της στην άγονη
επιφάνειά του – μπήκε ο σπόρος για τη χρήση του θεάματος ως πολεμικό όπλο.

Αν αναρωτηθήκαμε στις δεκαετίες που ακολούθησαν τι νόημα είχε όλο αυτό
το θέαμα της απευθείας μετάδοσης του ανθρώπινου βήματος στο Διάστημα – άλλωστε
δεν είχε τη συνέχεια που περιμέναμε, να κάνουμε τις διαδρομές στο φεγγάρι
Παγκράτι – Κυψέλη -, το οποίο αποτέλεσε την απαρχή της τηλεοπτικής κυριαρχίας,
εκτός από το να αποτυπώσει την ανάγκη του ανθρώπου για κατάκτηση, περιπέτεια,
γνώση και την ανάγκη της αγοράς για μια νέα βιομηχανία, η απάντηση βρίσκεται
και στην ανάγκη για μια νέα χρήση του θεάματος, σαν πολεμική μηχανή πλέον.

Στα τέλη του αιώνα είδαμε να εμφανίζεται το θέαμα του ηλεκτρονικού πολέμου, με
εκείνα τα πλάνα σαν βίντεο γκέιμ από την πρώτη μπουσική επίθεση στον Περσικό
Κόλπο και την ανάδειξη του CNN, ενός τηλεοπτικού καναλιού, σε μέρος της
αμερικανικής πολεμικής μηχανής.

H θέα στη δύναμη και όχι η φήμη της δύναμης, που μπορεί να εξασφαλίσει
κυριαρχία και νίκη σε μια σύγκρουση, αποκτά καθοριστική σημασία. Και όπως για
κάθε όπλο στην ανθρώπινη ιστορία βρίσκεται αυτό που θα το αντιμετωπίσει με
ακόμη μεγαλύτερη καταστροφική δύναμη, η 11η Σεπτεμβρίου αποκαλύπτεται ως
τρομοκρατικό υπερ-όπλο στην εποχή των εικόνων.

H «θέα» γίνεται η πεμπτουσία όχι μιας ειρηνικής ισορροπίας που ευαγγελίζονται
οι οπαδοί της απόλυτης διαφάνειας – ιδανικό ανέφικτο με τις κάμερες που
«φωτίζουν» μόνον ό,τι η τεχνολογία του φακού μπορεί να συλλάβει και αυτή
ωστόσο κατευθυνόμενη -, αλλά το βασικό συστατικό μιας νέας εικονοποιίας του
τρόμου.

Αλλά και αυτός θέλει πειστικότητα. Στα βίντεο με τις προετοιμασίες των
αμερικανικών στρατευμάτων πριν κάνουν την επέμβαση στο Ιράκ ακολουθούνται οι
απόλυτοι νόμοι του χολιγουντιανού θεάματος. Καλοσκηνοθετημένα πλάνα με σπέσιαλ
εφέ, με σκηνές που έχουν σταματήσει και ξαναγυριστεί πολλές φορές για να
επιτευχθεί η «πραγματικότητα» μιας ανίκητης πολεμικής μηχανής.

Και ο κομάντο θέλει τον σκηνοθέτη του

Με άλλα λόγια, αν θέλουμε να είμαστε πραγματικά τρομεροί για τους
«εχθρούς», πραγματικά πειστικοί για τους «φίλους», πραγματικά πανέτοιμοι να
αντιμετωπίσουμε τα χειρότερα, πραγματικοί πολεμιστές τέλος πάντων και όχι
άτεχνοι μιμητές των σουπερ-Ράμπο, έπρεπε να έχουμε επιστρατεύσει τους
σκηνοθέτες μας να κάνουν ωραίες και πειστικές παραγωγές «αστακοποίησης» της
Αττικής και να μη βλέπουμε στα δελτία ειδήσεων αυτά τα παιδικά βίντεο. Δεν
μπορεί να πληρώνουμε το έθνος περιουσίες για εξοπλισμούς και να μη φροντίζουμε
την εικόνα που θα επιβεβαιώνει ότι τους διαθέτουμε. Αχ, δεν βάζουμε μυαλό για
να ωφεληθούμε από τα νέα δεδομένα των εποχών.