Xορός και «σκάνδαλο»

H έξοχη Ιβάνα Γιόζιτς στο θέαμα του Γιαν Φαμπρ «Άγγελος θανάτου»

H κονσόλα για τον ήχο και τους φωτισμούς στα «πόδια» της σκηνής του
αμφιθεάτρου, στο Κάστρο. Ο χειριστής έφτασε, ως ντι τζέι, με μια ντάνα από CD,
τα ακούμπησε πάνω και έβαλε το πρώτο – «Τουνάιτ» από το «Γουέστ Σάιντ Στόρι» –
στο CD-player.

Στη σκηνή σκοτάδι. «Άντε, η εισαγωγή θα είναι», είπαμε – γεμάτο, όπως πάντα το
θέατρο – στο «The Show Must Go On» που θα παρουσίαζε ο Γάλλος Ζερόμ Μπελ με
την ομάδα του στο 10ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας.

Δεύτερο CD στο CD-player, στη σκηνή φως, αλλά κανένα έμψυχο ον… Αρχίζει
τρίτο, κανείς στη σκηνή. Άρχισαν, από την πάνω «ζώνη» του θεάτρου και κάτι
ειρωνικά «μπράβο» και χειροκροτήματα. Στο μέσον του κομματιού εμφανίστηκαν οι
δεκάξι χορευτές – «ηθοποιούς» τούς ονομάζει το πρόγραμμα -, φάτσες και
φιγούρες περίεργες, κοντοί, εύσωμοι, μακράν της έννοιας «ομορφιά» στην
πλειονότητά τους, με τα καθημερινά τους – τα πολύ καθημερινά τους… – και
παρατάχθηκαν απέναντί μας κοιτάζοντάς μας αγέλαστοι και ανέκφραστοι.

Στο τέταρτο από τα τραγούδια – ανάκατα ριγμένα, από σπουδαία μέχρι μπανάλ, από
Νικ Κέιβ μέχρι… «Μακαρένα», από Ντέιβιντ Μπάουι μέχρι «Τιτανικός» – οι
«ηθοποιοί» άρχισαν να κουνιούνται, βαριεστημένα και ανέκφραστα πάντα. Κάποια
στιγμή ο «ντι τζέι» ανέβηκε κι αυτός στη σκηνή και ψιλοχόρεψε. Κι αυτός
αγέλαστος. Μια αίσθηση Ζακ Τατί, όπως προσφυώς είπε σκηνοθέτης που ήταν στο
κοινό, η οποία όντως έβγαλε γέλιο και προκάλεσε ευφορία.

Αλλά ο Ζερόμ Μπελ έγινε κατόπιν πιο προκλητικός: Μπιτλς, «Δε Γιέλοου
Σαμπμαρίν», η σκηνή άδεια και πάλι, φωτισμένη μόνο με ένα… γιέλοου – κίτρινο
– φωτάκι. Εντίθ Πιαφ, «Λα Βι αν Ροζ» και η σκηνή πάντα άδεια, φωτισμένη, όπως
και όλοι μας αυτή τη φορά…, ροζ, κινήσεις ηθελημένα «σαχλές», ένας από τους
ευτραφείς να τραβάει τα κρέατα του στομαχιού του…

Κάποιοι έφυγαν θυμωμένοι φωνάζοντας «μήπως αυτό είναι πρόκληση;»,
κάποιοι φώναξαν «τα λεφτά μας πίσω», κάποιοι όταν ακούστηκαν οι Μπιτλς άναψαν
αναπτήρες, άλλοι χειροκροτούσαν ρυθμικά, μερικοί έφηβοι ενθουσιάστηκαν,
κορίτσια να έχουν σηκωθεί και να χορεύουν στις κερκίδες, ουρλιαχτά
επιδοκιμασίας, κραυγές κοροϊδευτικές, οι αποχωρήσεις πολλαπλασιάστηκαν, αλλά
όσοι έμειναν χειροκρότησαν στο τέλος θερμά, με τους χορευτές παρατεταγμένους
να μη φεύγουν και ένα κορίτσι από το κοινό να ανεβαίνει και να στέκεται
ακίνητο πλάι τους, ενώ κάποια επαναλαμβανόμενα χειροκροτήματα μπερδεύτηκαν με
την «πλάκα».

Ένα ψηλοτάβανο κουτί

Λίγο νωρίτερα, στο γυμναστήριο ενός Λυκείου της Καλαμάτας που είχε
μεταμορφωθεί, με μαύρες κουρτίνες τριγύρω, σε ένα κατάμαυρο, σκοτεινό
ψηλοτάβανο «κουτί», με ένα παταράκι στο κέντρο και γύρω του, περιφερειακά,
κατάχαμα, τέσσερις σειρές από μαξιλαράκια μαύρα όπου καθήσαμε σταυροπόδι –
εκατόν είκοσι άτομα σε κάθε παράσταση με δεκάδες άλλους να εκλιπαρούν για μια
θέση και μια ατμόσφαιρα κατανυκτική – ο σπουδαίος – και εικαστικός – Βέλγος
καλλιτέχνης Γιαν Φαμπρ παρουσίασε ένα συγκλονιστικό κομμάτι ολικού θεάτρου,
μεταμπεκετικού ύφους, αλλά καθόλου επιγονικό, με τον τίτλο «Άγγελος θανάτου».

Μια εξαιρετική χορεύτρια, η Κροάτισσα Ιβάνα Γιόζιτς που συνυπέγραφε τη
χορογραφία, περιορισμένη πάνω στο παταράκι, «ξετυλίχτηκε» από μια στάση
περίπου εμβρυακή, συστρεφόμενη, με κινήσεις άγριου ζώου και παράξενου εντόμου
– ένα ον «πρωτογενές», που σαν να ανακαλύπτει τη ζωή, κάτι σαν τον «Κάσπαρ»
του Χάντκε -, με ανάσες λαχανιάσματα και ρόγχους μεγεθυμένους από το
μικρόφωνο-«ψείρα» που φορούσε, για να «συνδιαλεχθεί» μέσα από τέσσερις μεγάλες
οθόνες βίντεο, σε παράλληλους μονολόγους, με τον βιντεοσκοπημένο στο Μουσείο
Ανατομίας του Μονπελιέ χορογράφο Ουίλιαμ Φορσάιθ σε κείμενα του ίδιου του
Φαμπρ που μιλάνε για θάνατο και για κενό υπαρξιακό, ενώ στις οθόνες η κάμερα
«ταξιδεύει» στα τρομακτικά εκθέματα του Μουσείου. H παράσταση τελείωσε με ένα
απλό, σαν τα μπεκετικά, τραγούδι της χορεύτριας, αφήνοντάς μας μια αξέχαστη
πικρή γεύση.