Mελάς και Σικελιανός

Για τον Άγγελο Σικελιανό και τον Σπύρο Μελά, με αφορμή άρθρο του κ. Κώστα
Γεωργουσόπουλου, γράφει ο κ. Σπύρος N. Παππάς, από τη Νέα Επίδαυρο:

«Θα ήθελα εδώ, με αφορμή την πρόσφατη επέτειο της τελευτής του ποιητή Άγγελου
Σκελιανού (19 Ιουνίου 1951), ο οποίος κατά τη γνώμη του Ζήσ. Λορεντζάτου
υπήρξε “… αδιαφιλονίκητα ο μεγαλύτερος Έλληνας ποιητής του 20ού αιώνα…”
(Ανθολογία A. Σικελιανού, Ίκαρος 1998, σελ. 10), να υπενθυμίσω τον μελανό ρόλο
που διαδραμάτισε ο ειρημένος ακαδημαϊκός, ώστε να ματαιωθεί η βέβαιη απονομή
του βραβείου Nobel Λογοτεχνίας για το έτος 1946 στον μεγάλο Έλληνα ποιητή
όταν, την ίδια χρονιά στις 14 Ιουνίου και στα πλαίσια του γενικότερου ευνοϊκού
κλίματος περί της υποψηφιότητας Σικελιανού, είχε αποσταλεί στη Σουηδική
Ακαδημία έκκληση Γάλλων διανοουμένων υπέρ της βράβευσης με τις υπογραφές των:
Ρ. Claudel, Α. Gide, L. Aragon, Ρ. Eluard, Fr. Mauriac, Μ. Meunier κ.ά. ξέχωρα
από την ανοιχτή υποστήριξη και άλλων μεγάλων ονομάτων του πνεύματος, όπως οι:
T. Mann, Η. Miller κ.ά.

Τελικά, το βραβείο Nobel απενεμήθη ως γνωστόν στις 6 Νοεμβρίου στον Herman
Hesse, έπειτα από τη μεθοδευμένη παρέμβαση της κυβέρνησης Ντίνου Τσαλδάρη, με
πρωτεργάτες τον τότε Έλληνα πρέσβη στη Σουηδία και τον “εθελοντή πνευματικό
αντιπρόσωπο της Ελλάδος” Σπύρο Μελά, ως σταυροφόρους της κυβερνητικής νότας:
“Μια τέτοια εκλογή θα ήταν εχθρική πράξις προς την Ελλάδα!”. Έκτοτε, και για
πέντε ακόμα χρόνια μέχρι τον θάνατο του ποιητή, η υποψηφιότητα για το Nobel
δεν έπαψε να ισχύει (η υπόθεση Καζαντζάκη αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο),
τελούσα όμως υπό διαρκή υπονόμευση “… από την ελληνική κυβέρνηση, το
πνευματικό κατεστημένο και τον ακροδεξιό Τύπο…” [Γράμματα (τομ. B’), Ίκαρος,
Χρονογραφία A. Σικελιανού (1939-1951), Φιλ. επιμ. K. Μπουρναζάκης, σελ. 22].

Αξίζει δε να σημειώσουμε πως το 1951 (λίγους μήνες προτού αποβιώσει ο
ποιητής), ο Σπύρος Μελάς, μετά την επιστροφή του από ταξίδι στη Σουηδία,
δημοσίευσε στο “Έθνος” (22/3/1951) μια επιστολή όπου προσπαθούσε απεγνωσμένα
να διαψεύσει τις έντονες φήμες, ότι εβρέθη δηλαδή στη Σουηδία, ως εντεταλμένο
“πνευματικό” όργανο της κυβέρνησης, με σκοπό να αποτρέψει την πιθανότητα
βράβευσης του A. Σικελιανού, “αν και άβυσσος τον χωρίζει από τον υποψήφιο”,
όπως χαρακτηριστικά δήλωνε στη συγκεκριμένη επιστολή του.

Τελικά, ο A. Σικελιανός δεν βραβεύτηκε με το Nobel Λογοτεχνίας (αφήνουμε κατά
μέρος τα θλιβερά της Ακαδημίας Αθηνών, με την απόρριψη αφενός της “έκνομης”
πρότασης Γ. Παπανδρέου, για την “αριστίνδην εκλογή”, μεταξύ άλλων, και του
Άγγελου Σικελιανού, αλλά και τη διπλή αφετέρου “νόμιμη” απόρριψη του ποιητή,
από την Ακαδημία), γεγονός που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη στάση του Σπύρου
Μελά, ο οποίος κατά τον κ. K. Γεωργουσόπουλο, υπήρξε “… άνθρωπος εμπαθής,
ιδεολογικός ανεμόμυλος, μέγας λιβελλογράφος και ηγεμόνας κλίκας στα πνευματικά
πράγματα…”. Έτσι, και η αναγνωρισμένη αυτή εμπάθεια έναντι του ποιητή θα
πρέπει το πιθανότερο να αναζητηθεί στο γεγονός ότι επί της προεδρίας
Σικελιανού, στην πρώτη Γενική Συνέλευση της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών μετά
την απελευθέρωση, στις 5 Νοεμβρίου 1944, έγινε η συζήτηση για τη διαγραφή του
“προσκυνημένου στον κατακτητή” Σπύρου Μελά [Γράμματα, ο.π. σελ. 20], παρ’ ότι
τελικά δεν πραγματοποιήθηκε».