Δρόμοι

Καθένας…

… μπορεί να είναι για τον άλλον ένα αίνιγμα. Ένα εμπόδιο. Ή και μια γέφυρα
που βγάζει σε έναν χώρο άγνωστο. Καθένας μπορεί να είναι για τον άλλον μια
πόρτα, πότε ορθάνοιχτη, πότε μισάνοιχτη και πότε κατάκλειστη, ένα με τον τοίχο
που πάνω της είναι καρφωμένη. Υπάρχουν πόρτες που ρίχνουν φως σε άγνωστους
κόσμους. Παράθυρα που φέρνουν φως. Και τείχη πανύψηλα που κρύβουν τον ήλιο. Μα
υπάρχουν και πόρτες που, όσο και αν είναι μικρές, ανοίγουν μεγάλα περάσματα
στη ζωή μας.

Χτίζουμε…

… τον κόσμο μας σαν έναν λαβύρινθο. Με χώρους κλειστούς και περίκλειστους.
Πύργους, σήραγγες, υπόγεια, νησίδες, τάφρους, τρώγλες, αίθουσες βασανιστηρίων.
Αν η ζωή που ζούμε είναι ένας αναπόδραστος λαβύρινθος, αν η συνεννόηση μεταξύ
μας είναι ένας πανύψηλος Πύργος της Βαβέλ, ίσως η μοναδική μας ελπίδα, όπως
είχε πει ο Ίταλο Καλβίνο, είναι να βυθιστούμε βαθιά μέσα στον λαβύρινθο, με
την ελπίδα να παρασύρουμε σ’ αυτόν και τον μεγαλύτερο εχθρό μας, τον χρόνο,
έτσι που να χαθεί και αυτός μέσα στους δαιδαλώδεις δρόμους, τα σταυροδρόμια,
τους αυτοκινητόδρομους, τις αρτηρίες του τοπίου. Ο λαβύρινθος είναι σήμερα το
σπίτι μας.

Ένας διάλογος…

… του ψυχαναλυτή και φιλοσόφου Τζέιμς Χίλμαν με τον αρχιτέκτονα Κάρλο Τρούπι
περιλαμβάνεται στη συλλογή δοκιμίων «H ψυχή των τόπων» (Εκδ. Rizzoli). Ο
αρχιτέκτονας εμπιστεύεται στον φιλόσοφο μια σκέψη του για το φως που λούζει
ένα φαρδύ παράθυρο: «Ένα ανελέητο λουτρό από φως, χωρίς σκιές, πέφτει
δημοκρατικά σε όλα και όλους το ίδιο. H εσωτερικότητα χάνεται». Όμως, κάθε
τόπος έχει τη δική του ψυχή, λέει ο Χίλμαν. Το χρέος μας είναι να την
ανακαλύψουμε. Όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους ανθρώπους. Κάποτε, στην
αρχαιότητα, μέσα από τους τόπους ανάβλυζαν δυνάμεις: κάτω από ένα δέντρο, πλάι
σε ένα ποτάμι, ένα πηγάδι, ένα βουνό. Οι άνθρωποι κύκλωναν τους τόπους με
πέτρες, για να προστατέψουν την ψυχή τους. Όρθωναν ναούς αφιερωμένους σ’ αυτές
τις δυνάμεις. Σήμερα ξεχνάμε πως οι τόποι έχουν μια κρυμμένη ψυχή. Βλέπουμε
ό,τι φαίνεται, τις προσόψεις των κτιρίων. Και ξεχνάμε πως υπάρχει μια
εσωτερική τοπογραφία φτιαγμένη από αισθήματα και αναμνήσεις, πρόσωπα και
δυνάμεις, φαντασίες και σκέψεις.

Ας πάρουμε…

… για παράδειγμα ένα χωριάτικο μεσογειακό τοπίο, τους ασπρισμένους τοίχους
με την ψηλή εξώθυρα. «H πρόσοψη», γράφει ο Χίλμαν, «δεν είναι τίποτα το
ξεχωριστό, μα μέσα βρίσκεται η αυλή, το περιβόλι κρυμμένο πίσω από ψηλό τοίχο,
το μικρό συντριβάνι». Ένας ολόκληρος εσωτερικός κόσμος, αυτή είναι η ψυχή του
τόπου. Άραγε όταν πηγαίνει κανείς να ζήσει σε έναν νέο τόπο, παίρνει μαζί του
και αυτή την ψυχή ή αφήνει αναπόφευκτα ένα κομμάτι της στον παλιό;