Nέες αρχαιολογικές γωνιές στην Aθήνα

Περνάμε καθημερινά δίπλα τους, χωρίς να γνωρίζουμε τις περισσότερες φορές τι
κρύβουν. Είναι οι όλο και περισσότερες αρχαιολογικές ανάσες που αποκτά η
Αθήνα. Στο Σύνταγμα, το Ζάππειο, το Κουκάκι, το Ολυμπιακό Στάδιο και τα Ιλίσια
– εκεί όπου μέχρι πριν από έναν χρόνο υπήρχαν εργοτάξια μεγάλων έργων –
αναδύονται μερικοί από τους μικρούς αρχαιολογικούς χώρους, μάρτυρες της
πλούσιας ιστορίας και της διαχρονικής πορείας της πόλης. Στους μικρών
διαστάσεων νέους αρχαιολογικούς χώρους δεν επιτρέπεται η πρόσβαση, αλλά για τη
θέαση των αρχαιοτήτων δεν χρειάζεται εισιτήριο, ούτε ξεναγός, καθώς οι
ενημερωτικές πινακίδες, που συνήθως υπάρχουν, αναλαμβάνουν την ενημέρωση του
κοινού.

Γιατί όμως τα συγκεκριμένα ευρήματα γλίτωσαν από την καταστροφή στη χειρότερη
περίπτωση ή την κατάχωση στην καλύτερη και αναδείχθηκαν στην καρδιά της πόλης;
«Βασικά κριτήρια για τη διατήρησή τους ήταν η μοναδικότητά τους, η καλή
κατάστασή τους, αλλά και το πόσο κατανοητά θα μπορούσαν να είναι για το
κοινό», εξηγεί στα «NEA» η αρχαιολόγος της Γ’ Εφορείας Προϊστορικών
Αρχαιοτήτων, Όλγα Ζαχαριάδου.

Οι μικρές αρχαιολογικές γωνιές ωστόσο δεν γλιτώνουν από την αδιαφορία και την
έλλειψη σεβασμού των περαστικών. Συχνά γεμίζουν με σακούλες, αποτσίγαρα,
αλουμινένια κουτάκια και οι αρμόδιοι δεν προλαβαίνουν να τα καθαρίζουν. «Είναι
σημεία αναφοράς για την Αθήνα και θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με τον δέοντα
σεβασμό», επισημαίνει η κ. Ζαχαριάδου.

ΣΤΟ ΚΟΥΚΑΚΙ

Πρώιμος χριστανικός ναός

Κτίριο που λειτουργούσε ως εκκλησία για τους πρώτους χριστιανούς, εικάζουν οι αρχαιολόγοι πως είναι το κτίσμα που αντικρύζουν οι περαστικοί στην οδό Πετμεζά, στο Κουκάκι

Έναν ευκτήριο οίκο – ένα πρώιμο είδος χριστιανικού ναού – εικάζουν οι
αρχαιολόγοι πως έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στη συμβολή της οδού
Πετμεζά και Φαλήρου, στο Κουκάκι. Μόλις 1,5 μ. κάτω από την επιφάνεια
αποκαλύφθηκαν τα απομεινάρια μιας μεγάλης υπόστυλης αίθουσας, που στην
ανατολική του πλευρά είχε αψίδα (όπως οι σημερινές εκκλησίες), ενώ στο
εσωτερικό του μπορεί να δει κανείς τις ορθογώνιες πήλινες πλάκες που κάλυπταν
το δάπεδο, όπως και τις λίθινες βάσεις που στήριζαν ξύλινους κίονες και
χώριζαν σε τρία τμήματα το κτίριο. Στο ίδιο σκάμμα βρέθηκαν επίσης 64 τάφοι
που χρονολογούνται από την αρχαϊκή έως την παλαιοχριστιανική εποχή – τμήμα του
αρχαίου νεκροταφείου που συναντούσε κανείς στον δρόμο που οδηγούσε προς το
Φάληρο. Ο «ευκτήριος οίκος», σωζόμενων διαστάσεων 15X6,5 μ. συντηρήθηκε και
επανατοποθετήθηκε λίγα μέτρα πιο μακριά από την αρχική του θέση, ώστε να
κατασκευαστεί το φρέαρ του Μετρό.

ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Ταφικοί περίβολοι και υδραγωγείο

Με πλαστικό καλύφθηκαν τα αρχαία της Πλατείας Συντάγματος, όσο διαρκούν οι εργασίες ανάπλασης της πλατείας

Πάνω στην Πλατεία Συντάγματος και δεξιά από την έξοδο του Μετρό ένας ακόμη
μικρός αρχαιολογικός χώρος περιμένει τους περαστικούς. Κάτω από το ειδικό
στέγαστρο δύο συνεχόμενοι ταφικοί περίβολοι του 4ου αι. π.X. και ένα τμήμα του
Πεισιστράτειου Υδραγωγείου, που μετέφερε νερό στην Αθήνα από τον Υμηττό και
χρονολογείται στις αρχές του 5ου αι. π.X., μαρτυρούν ένα ακόμη κομμάτι της
ιστορίας της Αρχαίας Αθήνας. Και μπορεί σε πρώτο επίπεδο να έλκουν το βλέμμα
οι ταφικοί περίβολοι με τους συλημένους τάφους, που επανατοποθετήθηκαν στο
συγκεκριμένο σημείο για να θυμίζουν ό,τι απέμεινε από το νεκροταφείο που
βρισκόταν στα βόρεια της οδού και οδηγούσε προς Μεσόγεια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον
όμως έχουν και τα πήλινα στελέχη του αγωγού του υστεροαρχαϊκού υδραγωγείου,
που είναι διακοσμημένα με ταινίες, συνδεδεμένα με μολύβι και με οπές στην
επιφάνειά τους για τη συντήρηση και τον καθαρισμό του υδρευτικού έργου.

ΣΤΗΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ

Μια ολόκληρη ανασκαφή… μετακόμισε

Μία ανασκαφή… μετακόμισε από τη Λεωφόρο Αμαλίας στην Πανεπιστημιούπολη

Το Βαλεριάνειο βαλανείο (λουτρό), με την πλακόστρωτη αυλή και το στρώμα
καταστροφής του, περίπου 50 τμήματα του Πεισιστράτειου Υδραγωγείου, ένα
χυτήριο αγαλμάτων, δύο κλίβανοι, ταφικοί περίβολοι, η στρωματογραφία ενός
αρχαίου δρόμου, αλλά και η αναπαράσταση της κοίτης του Ηριδανού ποταμού
«μετακόμισαν» από τη Λεωφόρο Αμαλίας όπου βρέθηκαν σε ειδικά διαμορφωμένο
χώρο, στην Πανεπιστημιούπολη, απέναντι από τη Φιλοσοφική Σχολή. Με την ίδια
ακριβώς σειρά που ήταν στην αρχική τους θέση τοποθετήθηκαν τα σπουδαιότερα από
τα ευρήματα στον νέο αρχαιολογικό χώρο διαστάσεων 160×40 μ. Τα πιο ευπαθή,
όπως οι αίθουσες του βαλανείου, βρίσκονται κάτω από ειδικό στέγαστρο, ενώ τον
χώρο πλαισιώνει και μία υπόσκαφη αίθουσα 350 τ.μ., η οποία φιλοξενεί εποπτικό
υλικό από όλες τις ανασκαφές που έγιναν στο πλαίσιο των εργασιών του Μετρό.

ΣΤΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΣΤΑΔΙΟ

Σαρκοφάγοι και εκμαγεία αγαλμάτων

Έτοιμη για τη μεταφορά της στο νέο μικρό υπαίθριο εκθετήριο στην περιοχή του Ολυμπιακού Σταδίου είναι η μαρμάρινη σαρκοφάγος

Μία μικρή υπαίθρια αρχαιολογική έκθεση θα είναι έτοιμη για τους Ολυμπιακούς
Αγώνες δίπλα στην αλέα του Ολυμπιακού Σταδίου, κοντά στο γήπεδο αντισφαίρισης,
με πρωτοβουλία της B’ ΕΠΚΑ και της Γενικής Γραμματείας Ολυμπιακών Αγώνων. Κάτω
από την 20 μ. στοά θα βρουν στέγη ογκώδη κινητά ευρήματα και αντίγραφά τους
που αποκαλύφθηκαν στην περιοχή των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων, ανάμεσά τους μία
σαρκοφάγος, που τώρα εκτίθεται στον κήπο της αρχαιολογικής συλλογής Κηφισιάς,
τμήμα αγωγού μήκους 15 μ. που έφερε νερό από την Κηφισιά στο Μαρούσι,
πλινθόκτιστο φρεάτιο του ίδιου δικτύου, σιροί βυζαντινής περιόδου, μία μεγάλη
μαρμάρινη κάλπη του 4ου αι. π.X. με ευρήματα αθλητικού χαρακτήρα και εκμαγεία
αγαλμάτων. «Θα είναι μία αρχαιολογική έκθεση που θα αναδεικνύει τη
διαχρονικότητα της κατοίκησης της περιοχής από τα ιστορικά έως τα βυζαντινά
χρόνια», εκτιμά ο κ. Σκιλάρντι.

Ρωμαϊκά λουτρά σε Ζάππειο και Ολυμπιακό Στάδιο

Κάτω από τη Λεωφόρο Αμαλίας και τον Εθνικό Κήπο πιστεύουν οι αρχαιολόγοι πως εκτείνεται το ρωμαϊκό λουτρό στο Ζάππειο

Επί της Λεωφόρου Αμαλίας, ανάμεσα στην Πύλη του Αδριανού και το
Ζάππειο, το σε άριστη κατάσταση ρωμαϊκό λουτρό μετρά μόλις λίγες ημέρες από
την αποκάλυψή του στο ευρύ κοινό. Κάτω από το προστατευτικό μεταλλικό
στέγαστρο μπορεί κανείς να δει τις δύο υπόκαυστες αίθουσες, τις δύο εστίες και
τέσσερις από τις δεξαμενές της πρώτης φάσης του βαλανείου, που κατασκευάστηκε
στο τέλος του 3ου αιώνα ή στις αρχές του 4ου αι. π.X., όπως και οικοδομικά
λείψανα από τη μεταγενέστερη οικοδομική του φάση, οπότε και επεκτάθηκε, μεταξύ
5ου και 6ου αι. μ.X. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι το συγκρότημα πιθανότατα
συνεχίζεται τόσο κάτω από τον Εθνικό Κήπο όσο και κάτω από τη Λεωφόρο Αμαλίας.

Την ανασκαφή ενός ρωμαϊκού βαλανείου θα βλέπουν οι επισκέπτες του Ολυμπιακού Σταδίου

Λίγα μόλις μέτρα μακριά από το στέγαστρο Καλατράβα και τον χώρο
στάθμευσης του Ολυμπιακού Σταδίου, επί της οδού Σπύρου Λούη, ένα ακόμη ρωμαϊκό
βαλανείο θα θυμίζει τη διαχρονική χρήση του χώρου, από την αρχαιότητα έως τις
ημέρες μας, στους επισκέπτες των Ολυμπιακών Αγώνων. Δύο αίθριοι χώροι, ο
μεγαλύτερος από τους οποίους διαθέτει «πισίνα» σχήματος Π, κυριαρχούν στην
έκταση ενός περίπου στρέμματος, που είναι υπό διαμόρφωση, αλλά σύντομα θα
είναι ορατός και ίσως επισκέψιμος. «Πρόκειται για έναν σημαντικό χώρο, που δεν
αποκλείεται να συνδέεται με αθλητικές εγκαταστάσεις της αρχαιότητας», εξηγεί ο
εποπτεύων την ανασκαφή, αρχαιολόγος της B’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών
Αρχαιοτήτων, Δημήτρης Σκιλάρντι.