Tιμούν τον προφήτη της Πληροφορικής

Τον Μιχάλη Δερτούζο, οραματιστή της κοινωνίας της πληροφορίας τιμά στις 10 και 11 Ιουλίου η Εταιρεία Ανδρινών Επιστημόνων και το κληροδότημα Δημητρίου και Λιλίκας Μωραΐτη Άνδρου, διοργανώνοντας στην Άνδρο Συνέδριο Πληροφορικής στη μνήμη του

«Είμαστε οι ίδιοι άνθρωποι. Εξακολουθούμε να χρειαζόμαστε στέγη, φαγητό,
αγάπη. Έτσι θα συμβεί και με την Πληροφορική. Δεν πρόκειται να γίνει αυτό που
φοβόμαστε στην Ελλάδα κι αλλού, ότι θα έρθει αυτός ο μεγάλος, ο φοβερός
αρχηγός, ο οποίος δεν έχει πρόσωπο, είναι κρύος, μεταλλικός, εισβάλλει στη ζωή
μας και μας τρώει τα σωθικά, χάνουμε τον εαυτό μας. Όλα αυτά τα θεωρώ απίθανα.
Σίγουρα, υπάρχουν πολλά πράγματα στο μέλλον, που είναι και καλά και κακά. Ας
μην ξεχνάμε, όμως, ότι οι “άγγελοι” και οι “διάβολοι” δεν είναι μέσα στις
μηχανές, αλλά μέσα σ’ εμάς τους ίδιους…».

Προφήτης τεχνολογικών εξελίξεων, εδώ και δύο δεκαετίες, ο Μιχάλης Δερτούζος
ηγήθηκε πρωτοποριακών ερευνών σε τεχνολογίες πληροφοριών. Διευθυντής του
Εργαστηρίου της Επιστήμης των Υπολογιστών του MIT από το 1974, ο Αθηναίος που
στα 17 του ταξίδεψε για σπουδές στο φημισμένο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης και
έφτασε να διευθύνει ένα από τα βασικότερα Τμήματά του, δεν έπαψε ποτέ να
ατενίζει το μέλλον του ανθρώπου στο πλαίσιο της πληροφορικής επανάστασης. Οι
έρευνές του, τα κείμενά του, τα λεγόμενά του στρέφονταν γύρω από την ανάγκη να
δαμάσουμε την τεχνολογία, να την προσαρμόσουμε στις ανάγκες μας, να μην
αλλοιώσει την ανθρώπινη υπόστασή μας.

«Είναι σκανδαλώδες να χαρακτηρίζουμε το web παγκόσμιο, όταν καλύπτει μόνο το
5% του παγκόσμιου πληθυσμού». «Οι υπολογιστές έχουν αυξήσει περισσότερο τον
μύθο τους απ’ ό,τι την παραγωγικότητα». «Το ηλεκτρονικό εμπόριο και τα δόγματα
των τσαρλατάνων περί νέας οικονομίας σε μια βραχυπρόθεσμη προοπτική είναι μια
“φούσκα”, που δείχνει να μην έχει άλλη διέξοδο απ’ το να σκάσει». «Ο
παντοδύναμος κυβερνοχώρος είναι “φούμαρα”». «Οι κατασκευαστές των υπολογιστών
και των προγραμμάτων δεν λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες μας». Τις διαπιστώσεις
αυτές έκανε ο φημισμένος καθηγητής στην «Ανολοκλήρωτη Επανάσταση», ένα
βιβλίο-σταθμό, όπου ο Δερτούζος προτείνει μια «ανθρωπιστική» προσέγγιση της
πληροφορικής, μια ριζοσπαστική αλλαγή στον σχεδιασμό και τη χρήση υπολογιστών.

H πληροφορική επανάσταση για τον Δερτούζο θα επιδράσει στα πάντα και θα
επιδράσει αόρατα. Δεν πίστευε, ωστόσο, ότι στο παγκόσμιο χωριό, όπου οι
άνθρωποι από κάθε γωνιά του πλανήτη θα μπορούν να επικοινωνήσουν, οι λαοί θα
χάσουν την ταυτότητά τους. «Δεν βλέπω έναν ενιαίο πολιτισμό, όπου όλοι θα
έχουμε τα ίδια χαρακτηριστικά. Οι άνθρωποι δεν πρόκειται να καταργήσουν τους
πολιτισμούς τους, επειδή είναι δυνατή η επικοινωνία μεταξύ τους», καθησύχαζε
τους φόβους και τις αγωνίες και των πιο σκεπτικιστών.

Το όραμα του Μιχάλη Δερτούζου διακόπηκε ξαφνικά τον Αύγουστο του 2001,
όταν σε ηλικία 64 ετών ο προφήτης της πληροφορικής πέθανε αφήνοντας…
ανολοκλήρωτη την επανάσταση που είχε οραματιστεί. Λίγους μήνες πριν από τον
θάνατό του είχε λάβει για λογαριασμό του εργαστηρίου του στο MIT, επιχορήγηση
50 εκατομμυρίων δολαρίων για το πρόγραμμα «Oxygen». Στόχος του προγράμματος,
όπως εξηγούσε ο ίδιος, ήταν να δημιουργήσει «μηχανήματα τόσο απλά στη χρήση
τους, που θα αποτελέσουν τμήμα της καθημερινότητάς μας, φυσικό και
αναπόσπαστο, όπως ο αέρας που αναπνέουμε».

Τόσο είχε παθιαστεί με το πρόγραμμα ο Δερτούζος, ώστε, όπως έλεγε τότε η
σύζυγός του, Κάθριν Λίντελ-Δερτούζου, «μια μέρα ήρθε στο σπίτι και ανακοίνωσε
ότι είχε βρει 14 σημεία όπου μπορούσαμε να εγκαταστήσουμε οθόνες, για να
λειτουργήσουμε δοκιμαστικά το πρόγραμμα “Οξυγόνο”». H εφαρμογή του
προγράμματος προέβλεπε τη δημιουργία συσκευών που δεν έχουν πλήκτρα, αλλά
εκτελούν φωνητικές εντολές, εφοδιασμένες με λογισμικά που θα τις μετέτρεπαν
από κινητό τηλέφωνο σε ηλεκτρονικό υπολογιστή ή τηλεόραση και ραδιόφωνο.
Συσκευές τοποθετημένες στο αυτοκίνητο, στο σπίτι, συνδεδεμένες μέσω
καινούργιων δικτύων με το τηλέφωνο, το φαξ, τους εκτυπωτές, τα συστήματα
θέρμανσης, τις ηλεκτρικές συσκευές της κουζίνας.

Τον οραματιστή της κοινωνίας της πληροφορίας τιμά στις 10 και 11 Ιουλίου η
Εταιρεία Ανδρινών Επιστημόνων και το κληροδότημα Δημητρίου και Λιλίκας Μωραΐτη
Άνδρου, διοργανώνοντας στην Άνδρο Συνέδριο Πληροφορικής στη μνήμη του. Για τον
Μιχάλη Δερτούζο θα μιλήσουν ο «γκουρού» της ψηφιακής εποχής, καθηγητής στο
MIT, Νίκολας Νεγρεπόντε, ο στενός συνεργάτης και συνδιευθυντής του Εργαστηρίου
Επιστήμης των Υπολογιστών στο MIT, Βίκτορ Ζου, ο πρόεδρος του MIT Τσαρλς Βεστ,
η Σούζαν Μπέργκερ από το MIT, ο Σπύρος Πολάλης, καθηγητής Αρχιτεκτονικής στο
Χάρβαρντ και άλλοι. Την Κυριακή, σε ειδική τελετή, μια πλατεία του νησιού θα
πάρει το όνομα του Μιχάλη Δερτούζου, ενώ θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια της
προτομής του. Το συνέδριο, για το οποίο μιλούν σήμερα οι διοργανωτές σε
συνέντευξη τύπου (Στις 12.00 στη Στοά του Βιβλίου) τελεί υπό την αιγίδα του
υπουργείου Ανάπτυξης.

«Ήταν χρόνια μπροστά…»

«Ήταν ο πρώτος άνθρωπος που είπε ότι έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε ηλεκτρονικούς
υπολογιστές στην εκπαίδευση, την εποχή που σε όλη την πανεπιστημιούπουλη
είχαμε μόλις 10 υπολογιστές. Το 1975 τού ήρθε η τρελή ιδέα ότι κάποια μέρα θα
έχουμε υπολογιστές στο σπίτι», είχε πει για τον πρωτοπόρο καθηγητή ο
συνάδελφός του στο MIT, Χάρολντ Άμπελσον. Ενώ, όπως θυμάται ο συνδιευθυντής
του Εργαστηρίου του Δερτούζου στο MIT, Βίκτορ Ζου, «ο Μιχάλης σκεπτόταν
πράγματα χρόνια πριν απ’ οποιονδήποτε άλλον. Κι ενώ στην αρχή τον
περιγελούσαν, τελικά δικαιωνόταν. Το 1980 έγραψε και μίλησε για την Αγορά της
Πληροφορίας, όπου εκατοντάδες εκατομμύρια υπολογιστές θα συνδέονταν μέσω ενός
παγκόσμιου δικτύου για να δώσουν τη δυνατότητα σε δισεκατομμύρια ανθρώπους να
δημιουργήσουν, να έχουν πρόσβαση και ν’ ανταλλάσσουν ελεύθερα πληροφορίες.
Χρειάστηκαν σχεδόν 20 χρόνια, ώσπου το Ίντερνετ ν’ αποδείξει ότι είχε δίκιο».

INFO

Μιχάλης Δερτούζος, «H ανολοκλήρωτη επανάσταση», Εκδ. Λιβάνη, 2001, σελ: 419,
Τιμή: 18 ευρώ. «Τί μέλλει γενέσθαι», Εκδ. Λιβάνη, 1998, σελ: 657, Τιμή: 23
ευρώ.

LINKS:

http: //www.lcs.mit.edu/news/scientists.html

http: //www.techreview.com