Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Στη Γαλλία, τις προάλλες, ο Λε Πεν άφησε άφωνους πολλούς αντι-ρατσιστές
όταν τάχθηκε σχεδόν υπέρ του γάμου μεταξύ ομοφυλοφίλων! Γιατί απ’ ό,τι
φαίνεται οι αντι-ρατσιστές περιμένουν από τους σημερινούς εκπροσώπους της
άκρας Δεξιάς να απαγγέλλουν κάθε φορά αποσπάσματα από το «Ο Αγών μου» του
Χίτλερ. Ξεχνούν όμως ότι ο Ολλανδός ακροδεξιός Φόρτουιν ήταν ο ίδιος
ομοφυλόφιλος. Όποιος προσπαθεί να βρει στη σημερινή άκρα Δεξιά τη «φωτοτυπία»
του ναζισμού και του φασισμού θα απογοητευθεί σφόδρα. Οι καιροί έχουν αλλάξει.
Σε τέτοιους καιρούς λοιπόν ποια είναι η «ιδεολογική πλατφόρμα» της Ακροδεξιάς;
Δύσκολη απάντηση γιατί αλλάζει κάθε φορά σύμφωνα με τις συγκυρίες της κάθε
χώρας όπου εμφανίζεται. Τα λόγια της Pia Kjaersgaard, της προέδρου του
ακροδεξιού κόμματος στη Δανία (Dansk Folkeparti), θα μπορούσαν πάντως να
αποτελούν ένα «μοντέλο»: «Γράφω στα παλαιά μου τα παπούτσια αυτά που λένε οι
εκπρόσωποι του πολιτικού συστήματος. Αυτό που μ’ ενδιαφέρει είναι το τι
σκέφτεται ο μικρός Δανός έμπορος στη γωνία», συνηθίζει να λέει.

***

H σημερινή άκρα Δεξιά δεν είναι «παιδί» του ναζισμού αλλά του
εθνο-λαϊκισμού. Είναι, θα λέγαμε, το «σουβλατζήδικο» ή η «καφετέρια της
γειτονιάς» που εισβάλλει στις τηλεοπτικές μας οθόνες σε μια εποχή όπου η
πολιτική μετατρέπεται σε life style και σε talk-show. Ο λαϊκισμός αυτός
υπόσχεται ότι θα αρπάξει την εξουσία από τις διεφθαρμένες και κοσμοπολίτικες
πολιτικές ελίτ για να την επιστρέψει στον «περιούσιο λαό». Ο λαϊκιστής ηγέτης
είναι ενάντια στις Κεντρικές Τράπεζες, στους δικαστές, στις ανεξάρτητες αρχές,
στην Ευρώπη, στην παγκοσμιοποίηση, γιατί σύμφωνα με τον λαϊκιστή όλα αυτά
αποτελούν εμπόδια που δεν αφήνουν να ακουστεί η «γνήσια φωνή» του λαού.

***

Ο λαϊκισμός απλοποιεί τα προβλήματα σε βαθμό καρικατούρας και αυτό
αποτελεί τη «γοητεία» του. Οι λύσεις στην περίπλοκη πραγματικότητα που ζούμε
γίνονται απλές: αρκεί να εξουδετερώσουμε τους «φαύλους». Τότε, σε έναν κόσμο
όπου θα έχουν εξουδετερωθεί οι «φαύλοι» – οι μετανάστες, οι καπιταλιστές, η
E.E., οι μουσουλμάνοι, οι τεχνοκράτες, οι ΗΠΑ, η παγκοσμιοποίηση κ.λπ. – θα
μείνουν μόνο οι καλοί και έτσι η αρμονία και η ασφάλεια θα αποκατασταθούν. Το
κοινό σημείο του σημερινού εθνο-λαϊκισμού είναι κυρίως η εχθρότητα ενάντια
στους μετανάστες: «παρείσακτοι» που κλέβουν τις δουλειές μας, τις περιουσίες
μας, τις γυναίκες μας και προπαντός το κράτος πρόνοιάς μας. Επιπλέον, οι
μετανάστες δεν πρέπει να γίνουν ποτέ μέρος του «περιούσιου λαού» γιατί
μολύνουν το πολιτισμικό μας DNA.

***

Βεβαίως ο λαϊκισμός ήταν πάντα παρών στις κοινωνίες μας. Το είδος όμως
του λαϊκισμού που ενσαρκώνει σήμερα η άκρα Δεξιά δεν είναι ο «παλιός
λαϊκισμός». Όπως γράφει ο Γάλλος πολιτειολόγος Guy Hermet, «ο παλιός λαϊκισμός
εξέφραζε τον πόλεμο των “μικρών” ενάντια στους “μεγάλους”, ενώ ο μοντέρνος
λαϊκισμός τον φόβο και την εχθρότητα των “μεσαίων” και των “«μικρομεσαίων”
ενάντια στους “μικρούς”. Είναι ακριβώς οι “μεσαίοι” και οι “μικρομεσαίοι” που
κατηγορούν τις πολιτικές ελίτ ότι τους έχουν παραμελήσει εντελώς και πως
φροντίζουν τα “αλλοδαπά αποβράσματα” και γενικώς τα “αποβράσματα” της
κοινωνίας είτε διότι είναι “προδότες”, είτε διότι είναι “υπηρέτες ξένων
παραγόντων” (κυρίως Εβραίων), είτε διότι θέλουν την “ψήφο” των αποβρασμάτων ή
και τα τρία μαζί». «Σε κάθε περίπτωση, γράφει ο Yves Meny, ας μην ξεχάσουμε
ότι η επιτυχία της άκρας Δεξιάς και η «επέλαση του λαϊκισμού» είναι σημάδι
μιας απελπισίας. Της απελπισίας των ανθρώπων που νιώθουν πως δεν έχουν φωνή
και των δημοκρατικών θεσμών που αδυνατούν να εκπληρώσουν την αποστολή τους.
«Οι δημοκρατίες μας πάσχουν από υψηλό πυρετό. Πρέπει επειγόντως να
αντιμετωπίσουμε την αρρώστια», καταλήγει ο Meny. Αλλιώς.

Ο Γκαζμέντ Καπλάνι είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος