Mαθαίνουν τη «ζωή» από τα ριάλιτι

Πολύ αθώα, άρα ειλικρινής ο θαυμασμός – ό,τι πρέπει δηλαδή για να καταναλωθεί από ένα ριάλιτι που δεν σέβεται τον ψυχισμό τους

Τα βλέπουμε, πιτσιρίκια με ενθουσιασμό, να τρέχουν για ν’ αγγίξουν τα είδωλά
τους κάθε Κυριακή στο ζωντανό σόου τού «Fame Story». Τα περισσότερα δεν
φαίνονται πάνω από 8-9 χρόνων, μερικά μπορεί και μικρότερα. Και προχθές ένα
κοντινό πλάνο σε κοριτσίστικο προσωπάκι το έδειξε δακρυσμένο τη στιγμή που
αποχωρούσε η Μάρω, η αγαπημένη του προφανώς «παίκτρια» του «Fame».

Έκλαιγε η μικρούλα πληγωμένη από το αποτέλεσμα, μ’ εκείνη την πίκρα των
μωρών που δεν μπορούν να αντιληφθούν ότι πρόκειται για ένα παιχνίδι, γιατί δεν
έχουν τη δυνατότητα να ξεχωρίσουν την πραγματικότητα από την ψευδαίσθηση. Και
στην περίπτωση του ριάλιτι τα δύο είναι, έτσι κι αλλιώς, μπερδεμένα. Ζούσε η
Μάρω την απόρριψη και μαζί της η μικρή της θαυμάστρια. Πώς να της εξηγήσει
κανείς ότι όλο αυτό είναι ένα παράδοξο παιχνίδι δόξας.

Δεν πρόκειται καν για σινεμά που μετά θα ανάψουν τα φώτα και η τρυφερή
αγκαλιά των γονιών θα σημάνει την επιστροφή σε μια ήρεμη και ασφαλή
πραγματικότητα. Στο ριάλιτι δεν υπάρχει επιστροφή. H Μάρω είναι μπροστά τους
αληθινή, όπως και η στενοχώρια στο πρόσωπό της, όπως και η ανακοίνωση της
αποχώρησής της.

Όλα τους παρακολουθούν το «παιχνίδι» μεταξύ αλήθειας και σόου, που παίζεται
καθημερινώς και, είναι φυσικό για τις άγουρες ψυχές, η μη πραγματικότητα του
«Fame» να γίνεται η πραγματικότητά τους. Πώς να τα ξεχωρίσουν; Αφού όλα
συμβαίνουν μπροστά τους, «αληθινά», τα βλέπουν, ταυτοχρόνως φαντασιώνονται και
ζουν μέσα στη φαντασίωση, που την ίδια στιγμή είναι σκηνοθεσία και αλήθεια.
Πολύ μπερδεμένο για να βγάλουν άκρη.

Είναι γνωστό ότι τα παραμύθια, όσο σκληρά κι αν είναι, αποτελούν μέθοδο
κοινωνικοποίησης των παιδιών. Οι ήρωες έχουν σαφή χαρακτηριστικά και οι
καταστάσεις είναι αναγνωρίσιμες. Το ίδιο και οι ταινίες ή τα θεατρικά έργα,
ακόμη και η τηλεόραση, εκείνη που προβάλλει σίριαλ και κινούμενα σχέδια. Σε
όλες τις περιπτώσεις υπάρχει η επιστροφή στο φιλικό περιβάλλον, που βοηθά στην
επεξεργασία των μηνυμάτων δίνοντας τη διαφορά μεταξύ παραμυθιού και
πραγματικότητας.

Άλλωστε, στα παραμύθια ή στα διάφορα παιχνίδια που αναπαριστούν κόσμους
υπάρχουν κανόνες, μαθαίνουν τα παιδιά τι θα πει υπακοή σ’ αυτούς και ότι
τιμωρείται η παράβαση.

Στα ριάλιτι, όπου μια διαδικασία ψηφοφορίας με αδιευκρίνιστα κριτήρια
απορρίπτει τον αγαπημένο τους ριαλιτζή παίκτη, υπάρχει μόνον η σύγχυση καλού
και κακού.

Για ποιον λόγο έπρεπε να φύγει η Μάρω. Μήπως δεν τραγουδάει καλά; Μα όλοι τής
είπαν ότι ήταν υπέροχη. Και για ποιον λόγο ο Μικρούτσικος είπε να μείνει; Χάρη
σε ποιο στοιχείο κερδίζει την επιείκεια;

Μέσα στη συναισθηματική της φόρτιση, η προς αποχώρηση παίκτρια Μάρω, που η
«επιείκεια» Μικρούτσικου και παραγωγής τής επέτρεψαν να παραμείνει, αποφάσισε
τελικώς να αποχωρήσει οικειοθελώς, «για να δώσει καλό παράδειγμα σε δύο μικρές
της θαυμάστριες που έκλαιγαν». Ηρωικό μεν, δίνει μια αίσθηση κανόνων,
τουλάχιστον της «δημοκρατικής» ψηφοφορίας, μόνο που τα κριτήρια με τα οποία
γίνεται αυτή είναι ακατανόητα και οι κανόνες μοιάζουν άδικοι στα παιδικά
μάτια.

Ντεκόρ αληθοφάνειας

Άραγε, μπορεί κανείς να υπολογίσει αν και πόσο πληγώνονται τα παιδιά-φαν
των ριάλιτι ανακαλύπτοντας ότι η σκληρότητα της ζωής είναι μοιραία; Ότι μπορεί
όλοι να σε βρίσκουν υπέροχη κι όμως να χάνεις; Δεν γνωρίζουν το παιχνίδι της
τηλεθέασης. Δεν γνωρίζουν τη διαφορά με την ψευδαίσθηση.

Πολύ περισσότερο, όταν τα ίδια αποτελούν μέρη της γέφυρας με την
πραγματικότητα, είναι το ντεκόρ αληθοφάνειας του σόου, οι «φαν» που έχει
ανάγκη η σκηνοθεσία για την απομίμηση της συναυλιακής ατμόσφαιρας. Για να
πείσει ότι όλο αυτό το κατασκεύασμα, που μέσα σε τρεις μήνες παράγει
διασημότητες, καταλαμβάνει τις διαστάσεις εκείνες στην κανονική ζωή, που άλλες
δραστηριότητες χρειάζονται χρόνο. Το αποτέλεσμα είναι σύγχυση ως προς τον
πραγματικό χρόνο, ως προς τις διαδικασίες, τους κανόνες και τα κριτήρια της
επιτυχίας, σύγχυση ως προς το τι είναι επιτυχία και ακόμη σύγχυση ως προς το
τι είναι δημόσιο και τι ιδιωτικό. Μαθήματα μιας τηλεοπτικής ζωής, που μοιάζει
αληθινή, αλλά δεν είναι.