Διαστάσεις Mια σούπα ιστορικής σημασίας

Το θέαμα που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Ένωση στις Βρυξέλλες ήταν πράγματι
θλιβερό. Το Σύνταγμα ίσως να είναι πράγματι το κύκνειο άσμα της ισχυρής
Ευρώπης. Όμως, μπορούσαν άραγε οι 25 να επιτύχουν κάτι καλύτερο;

«Πολύ καλά! Και τώρα μπορούμε να φτιάξουμε την Ευρώπη;» (του Πλαντύ, από τη Μοντ)

Οι αναλύσεις των ευρωπαϊκών εφημερίδων, τόσο των φιλικών όσο και των εχθρικών
προς την Ευρώπη, είναι διαφωτιστικές. «Ο συμβιβασμός στον οποίο έφτασαν με
τόσο κόπο οι Ευρωπαίοι, υπαναχωρώντας στα βρετανικά βέτο, δεν αποτελεί ένδειξη
αρμονίας ανάμεσα στους πρωταγωνιστές της ευρωπαϊκής πολιτικής», σημειώνει η
ιταλική Ρεπούμπλικα. «Έγινε αυτό που αναμενόταν: κυριάρχησαν τα εθνικά
συμφέροντα», εκτιμά η γερμανική Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ, ενώ ο έμπειρος Πατρίκ
Σαμπατιέ της γαλλικής Λιμπερασιόν παρομοιάζει την Ευρώπη με πλοιάριο που έχει
στασιάσει το πλήρωμά του και δεν μπορεί να συμφωνήσει στο όνομα του
καπετάνιου. Από την άλλη πλευρά, η βρετανική Σαν με την ημερήσια κυκλοφορία
των 3,4 εκατομμυρίων φύλλων δεν διστάζει να χαρακτηρίσει προδότη τον Τόνυ
Μπλαιρ (ναι, αυτόν που τορπίλισε τη σύνοδο των Βρυξελλών, που απέτρεψε μια
συμφωνία για τον νέο πρόεδρο της Κομισιόν, που αντιτάχθηκε σε οτιδήποτε
προερχόταν από τον γαλλογερμανικό άξονα) επειδή τόλμησε να υπογράψει αυτή τη
σούπα που λέγεται ευρωπαϊκό Σύνταγμα.

Με δεδομένο ότι οι μεγάλες εφημερίδες εκφράζουν το κλίμα που υπάρχει στις
χώρες τους, γίνεται αντιληπτό ότι δύσκολα θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς
αυτή τη σύνοδο επιτυχημένη. Σε συμβολικό επίπεδο, βέβαια, οι Ευρωπαίοι ηγέτες
κατόρθωσαν να συμφωνήσουν σε ένα κείμενο που αντικαθιστά μια σειρά συνθηκών οι
οποίες είχαν συσσωρευτεί από το 1957. H Ευρώπη αποκτά τα μέσα με τα οποία θα
λειτουργήσει από ‘δώ και στο εξής, σήμερα με 25 μέλη, αύριο με 27, μεθαύριο με
περισσότερα. Ποτέ μέχρι σήμερα, όμως, δεν είχαν διαφανεί τόσο καθαρά δύο
αντιτιθέμενα στρατόπεδα. Από τη μια πλευρά οι ευρωπαϊστές, με εκπροσώπους τη
Γαλλία και τη Γερμανία, και χώρες που άλλοτε μπαίνουν (Ισπανία) κι άλλοτε
βγαίνουν (Ιταλία). Από την άλλη πλευρά, οι «ατλαντιστές», με κύριο εκπρόσωπό
τους τη Βρετανία και συμμάχους της σήμερα τις περισσότερες χώρες της
Ανατολικής Ευρώπης. Θα γίνει ποτέ δυνατή η συμφιλίωση αυτών των στρατοπέδων;
Οι καβγάδες για τον διάδοχο του Ρομάνο Πρόντι δείχνουν ότι κάτι τέτοιο είναι
πολύ δύσκολο. H αλήθεια είναι ότι το ξέραμε. Από τότε που είχε απορριφθεί η
πρόταση του Ζακ Ντελόρ να δημιουργηθεί μια Ευρώπη δύο ταχυτήτων, στο πλαίσιο
της οποίας ένας πυρήνας θα προχωρούσε πιο γρήγορα από μια ομάδα πιο χαλαρών
δορυφόρων, ήταν φανερό ότι η περίφημη «ένωση» της Ευρώπης θα παρέμενε
πιθανότατα ένα όνειρο, μια ουτοπία. Θεωρητικά, η προώθηση «ενισχυμένων
συνεργασιών» είναι ακόμη δυνατή, αν και πολύ δύσκολη. Ακόμη κι έτσι, όμως,
γιατί το Παρίσι και το Βερολίνο δεν παρουσιάζουν ορισμένες προτάσεις; Μήπως ο
εκτροχιασμός της ευρωπαϊκής ατμομηχανής δεν αποτελεί ευθύνη αποκλειστικά του
Λονδίνου και της Βαρσοβίας;