Δρόμοι

«Τι είναι τ’ όνομα;…

…Αυτό που λέμε ρόδο / την ίδια γλύκα θα μυρίζει όπως και αν το πούμε»
(Ουίλιαμ Σαίξπηρ, «Ρωμαίος και Ιουλιέτα»). Ωραία στιχάκια, μα θα κακοπερνούσε
ο Άγγλος βάρδος, αν ήταν ποτέ δυνατόν να τα απαγγείλει σήμερα στη Μογγολία.
Για πρώτη φορά στη ζωή του, ο Μπάτμπολντ χρειάζεται ένα επώνυμο. Και νομίζει
πως βρήκε το πιο ταιριαστό: το όνομα της φυλής τού Τζένγκις Χαν. «Είμαι
περήφανος για τον Τζένγκις Χαν», λέει ο νεαρός ράφτης στην εφημερίδα «Γκλόουμπ
& Μέιλ», εκεί που περιμένει στην ουρά για να καταχωρίσει το νέο του όνομα.

Εδώ και 80 χρόνια…

…οι άνθρωποι στη Μογγολία φωνάζουν ο ένας τον άλλο με το μικρό του όνομα.
Μετά την κατάληψη της εξουσίας στα 1920, οι Μογγόλοι κομμουνιστές κατήργησαν
όλα τα οικογενειακά ονόματα, σε μια προσπάθεια να ξεριζώσουν το σύστημα φυλών,
την κληρονομική αριστοκρατία και τις ταξικές δομές. Μέσα σε μερικές δεκαετίες,
οι περισσότεροι Μογγόλοι είχαν κιόλας ξεχάσει τα προγονικά τους ονόματα.
Χρησιμοποιούσαν μόνο το μικρό τους όνομα ­ κάτι που μπέρδεψε πολύ τα πράγματα,
όταν 9.000 γυναίκες βρέθηκαν να έχουν όλες το ίδιο όνομα: Αλτάντσετσεγκ, που
σημαίνει «χρυσαφένιο λουλούδι».

Οι Μογγόλοι…

…μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης ξαναθυμήθηκαν πως δεν είχαν επώνυμα.
Ένα μονάχα όνομα μπορεί να ήταν αρκετό, όταν οι περισσότεροι κάτοικοι της
χώρας ήταν νομάδες και βοσκοί που ζούσαν σε απομακρυσμένα λιβάδια. Όμως, όχι
πια. Οι άνθρωποι μαζεύονται στα αστικά κέντρα. Και ξαφνικά διαπιστώνουν πως,
εδώ και τόσον καιρό, κάποιοι παντρεύονταν χωρίς να το ξέρουν συγγενικά τους
πρόσωπα. Το 1997, ένας νέος νόμος απαιτούσε να λάβουν όλοι επώνυμα. Ο νόμος
πέρασε σχεδόν απαρατήρητος. Ύστερα υιοθετήθηκαν οι κάρτες ιθαγένειας. Και σιγά
σιγά, οι 2,5 εκατομμύρια κάτοικοι της χώρας άρχισαν να αποκτούν επώνυμα. Όμως,
σήμερα, υπάρχουν ακόμη 10.000 άνθρωποι χωρίς επώνυμα. H κυβέρνηση προσπαθεί να
λύσει το πρόβλημα με κίνητρα και πρόστιμα, λίγο πριν από τις εθνικές εκλογές
της 27ης Ιουνίου. Και όσο πλησιάζουν οι εκλογές, τόσο μακραίνουν οι ουρές στις
αρμόδιες υπηρεσίες.

Ο Μπάτμπολντ…

…περιμένει στην ουρά, έξω από το γραφείο καταχωρίσεων στην πρωτεύουσα Ουλάν
Μπατόρ, με ένα πακέτο έγγραφα παραμάσχαλα για να νομιμοποιήσει το επώνυμο που
έχει επιλέξει. Το επώνυμό του, Μπορζίγκιν, το όνομα της φυλής του Τζένγκις
Χαν, έχει γίνει το πιο δημοφιλές στη χώρα. Σημαίνει «αφέντης του γαλάζιου
λύκου» και προέρχεται από τη μυθολογία για τη δημιουργία της Μογγολίας. «Όλοι
θέλουν το όνομα Μπορζίγκιν, για να δείξουν πως έχουν ρίζες από τη φυλή του
Τζένγκις Χαν», λέει ο Σέρτζι Μπεσούντ, διευθυντής της κρατικής βιβλιοθήκης της
χώρας και ερευνητής επωνύμων. «Είναι μόδα. Αλλά αν όλοι παίρνουν το ίδιο
όνομα, τότε δεν έχει πια κανένα νόημα. Είναι σαν να μην έχουν κανένα όνομα».